prątek niegruźliczy
Prątki niegruźlicze (ang. Nontuberculous Mycobacteria, NTM) to grupa bakterii należących do rodzaju Mycobacterium, które nie powodują gruźlicy ani trądu. Najbardziej znane gatunki to M. avium complex (MAC), M. kansasii, M. abscessus i M. fortuitum. W przeciwieństwie do Mycobacterium tuberculosis, prątki niegruźlicze występują powszechnie w środowisku – w glebie, wodzie oraz pyłach.
Zakażenia wywołane przez prątki niegruźlicze najczęściej dotyczą płuc, skóry, tkanek miękkich oraz układu limfatycznego. Choroba płuc wywołana przez NTM może przypominać gruźlicę, z objawami takimi jak przewlekły kaszel, odkrztuszanie plwociny, zmęczenie, gorączka i utrata masy ciała. Szczególnie narażone na zakażenia są osoby z obniżoną odpornością oraz pacjenci z istniejącymi wcześniej chorobami płuc, takimi jak mukowiscydoza, rozstrzenie oskrzeli czy przewlekła obturacyjna choroba płuc.
Diagnostyka zakażeń NTM opiera się na badaniach mikrobiologicznych, w tym hodowli oraz metodach molekularnych. Kluczowa jest identyfikacja gatunku prątka, gdyż determinuje ona wybór odpowiedniego schematu leczenia. Terapia zakażeń NTM jest długotrwała (zwykle 12-18 miesięcy) i wymaga stosowania kilku antybiotyków jednocześnie. Leczenie bywa trudne ze względu na naturalną oporność tych bakterii na wiele powszechnie stosowanych antybiotyków oraz zdolność do tworzenia biofilmów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Azycyna
Azytromycyna w dawce 250 mg, stosowana w formie tabletek powlekanych (Azycyna), wymaga szczególnej ostrożności klinicznej ze względu na ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, takich jak obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) oraz DRESS. W przypadku wystąpienia objawów alergicznych konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie odpowiedniego leczenia, z uwzględnieniem możliwości nawrotu symptomów po zakończeniu leczenia objawowego. U pacjentów z chorobami wątroby istnieje ryzyko piorunującego zapalenia wątroby, które może prowadzić do niewydolności tego narządu, dlatego należy monitorować funkcje wątroby i przerwać podawanie azytromycyny w przypadku potwierdzonej dysfunkcji. U chorych z ciężką niewydolnością nerek (GFR <10 ml/min) obserwuje się 33% wzrost ekspozycji na lek, co wymaga rozważenia modyfikacji dawkowania.
alkaloidy sporyszu, anafilaksja, antybiotyk makrolidowy, biegunka poantybiotykowa, bradykardia, encefalopatia wątrobowa, ergotyzm, gorączka reumatyczna, kolektomia, krętek blady, lek przeciwarytmiczny, miastenia, nadkażenie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QT, ostra uogólniona osutka krostkowa, paciorkowiec, piorunujące zapalenie wątroby, prątek niegruźliczy, reakcja alergiczna, repolaryzacja serca, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, wątroba, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie neurologiczne, zapalenie gardła, zapalenie okrężnicy, zatrzymanie akcji serca, zespół Lyella, zespół miasteniczny, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fromilid 125 mg/5 ml
Klarytromycyna w postaci zawiesiny doustnej Fromilid (125 mg/5 ml) wymaga dawkowania dostosowanego do masy ciała dziecka oraz rodzaju zakażenia. Standardowa dawka dobowa wynosi 7,5 mg/kg masy ciała podawana dwukrotnie, z maksymalną dawką 500 mg dwa razy na dobę w leczeniu zakażeń niewywołanych przez mykobakterie. Dawkowanie dla dzieci o masie ciała od 8 do 40 kg jest precyzyjnie określone, np. dla masy 12-19 kg zaleca się 5 ml zawiesiny (125 mg) dwa razy na dobę. U dzieci poniżej 8 kg dawka powinna być indywidualnie obliczona. W przypadku niewydolności nerek (klirens kreatyniny <0,5 ml/s lub stężenie kreatyniny >290 µmol/l) dawkę należy zmniejszyć o połowę do 250 mg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 250 mg dwa razy na dobę przy cięższych zakażeniach, a terapia nie powinna przekraczać 14 dni. W zakażeniach mykobakteryjnych dawka może być zwiększona do 15-30 mg/kg masy ciała, nie przekraczając 500 mg dwa razy na dobę, z koniecznością kontynuacji leczenia w zależności od efektu klinicznego i ewentualnym dodaniem innych leków przeciwprątkowych.
cukrzyca, czynnik etiologiczny zakażenia, działanie niepożądane, klirens kreatyniny, lek przeciwprątkowy, masa ciała, modyfikacja dawkowania, Mycobacterium avium, Mycobacterium fortuitum, Mycobacterium kansasii, niewydolność nerek, prątek niegruźliczy, stężenie kreatyniny, terapia przeciwbakteryjna, zakażenie mykobakteryjne, zakażenie rozsiane - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clarithromycin Genoptim 250 mg
Klarytromycyna w dawce 250 mg w postaci tabletek powlekanych jest antybiotykiem makrolidowym stosowanym u dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych (zapalenie gardła, zatok, oskrzeli, płuc), ucha środkowego, skóry (liszajec, zapalenie mieszków włosowych, tkanki łącznej, ropnie) oraz stomatologicznych (ropień okołowierzchołkowy, zapalenie ozębnej). Wskazania obejmują także zakażenia prątkami niegruźliczymi (Mycobacterium avium, intracellulare, chelonae, fortuitum, kansasii) oraz eradykację Helicobacter pylori w terapii skojarzonej z inhibitorami pompy protonowej i innymi antybiotykami (amoksycylina lub metronidazol). W profilaktyce rozsianych zakażeń MAC u pacjentów HIV z limfocytami CD4 ≤ 100/mm³ klarytromycyna pełni istotną rolę. Terapia powinna być oparta na potwierdzeniu bakteryjnej etiologii i ocenie wrażliwości patogenów zgodnie z aktualnymi wytycznymi, aby minimalizować ryzyko oporności.
amoksycylina, antagonista receptora H2, antybiogram, antybiotyk makrolidowy, antybiotykooporność, badanie mikrobiologiczne, diagnostyka mikrobiologiczna, dysfagia, etiologia bakteryjna, Helicobacter pylori, immunosupresja, infekcja dolnych dróg oddechowych, infekcja górnych dróg oddechowych, inhibitor pompy protonowej, jama bębenkowa, kompleks Mycobacterium avium, limfocyt CD4+, liszajec zakaźny, metronidazol, miąższ płucny, Mycobacterium avium, Mycobacterium chelonae, Mycobacterium fortuitum, Mycobacterium intracellulare, Mycobacterium kansasii, ostre zapalenie ucha środkowego, owrzodzenie dwunastnicy, paciorkowiec, pacjent immunokompetentny, posiew mikrobiologiczny, prątek niegruźliczy, ropień, ropień okołowierzchołkowy, terapia eradykacyjna, wrażliwość patogenów, zakażenie, zakażenie oportunistyczne, zapalenie gardła, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie ozębnej, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie zatok przynosowych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Taclar 500 mg
Taclar w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji zawiera 500 mg klarytromycyny (laktobionian klarytromycyny) i jest wskazany do pozajelitowego leczenia zakażeń wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na ten antybiotyk makrolidowy u dorosłych oraz dzieci powyżej 12. roku życia. Preparat stosuje się w ciężkich infekcjach górnych i dolnych dróg oddechowych (np. ostre zapalenie zatok, pozaszpitalne zapalenie płuc), zakażeniach skóry i tkanek miękkich oraz w zakażeniach wywołanych przez prątki niegruźlicze (Mycobacterium avium, M. intracellulare, M. chelonae, M. fortuitum, M. kansasii). Wskazane jest przeprowadzenie oceny wrażliwości patogenów przed terapią, a podawanie dożylne jest szczególnie uzasadnione w stanach uniemożliwiających podanie doustne, ciężkim przebiegu infekcji, zaburzeniach wchłaniania oraz u pacjentów z obniżoną odpornością.
antybiotyk makrolidowy, dysfagia, Haemophilus influenzae, HIV/AIDS, klarytromycyna, Moraxella catarrhalis, Mycobacterium avium, Mycobacterium chelonae, Mycobacterium fortuitum, Mycobacterium intracellulare, Mycobacterium kansasii, oporność drobnoustrojów, ostre zapalenie ucha środkowego, ostre zapalenie zatok, pozaszpitalne zapalenie płuc, prątek niegruźliczy, racjonalna antybiotykoterapia, ropień, róża, Streptococcus pneumoniae, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie mykobakteryjne, zakażenie prątkami niegruźliczymi, zakażenie rany, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zapalenie gardła, zapalenie migdałków, zapalenie oskrzeli, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon substancji czynnych
Tuberkulina – Właściwości farmakodynamiczne
Tuberkulina PPD RT23, będąca składnikiem aktywnym preparatu Tuberculin PPD RT23 AJV, jest standaryzowanym białkowym derivatem tuberkuliny stosowanym w próbie tuberkulinowej do wykrywania zakażeń Mycobacterium tuberculosis. Preparat zawiera 0,04 mikrograma tuberkuliny PPD RT23 w dawce 2 T.U./0,1 ml, podawanej śródskórnie, co wywołuje reakcję nadwrażliwości typu opóźnionego u osób uprzednio narażonych na antygeny prątków gruźlicy. Reakcja ta manifestuje się miejscowym naciekiem i obrzękiem, osiągającym maksimum po 48-72 godzinach, a jej ocena polega na pomiarze średnicy stwardnienia w miejscu iniekcji. Wynik testu może być modyfikowany przez czynniki takie jak wcześniejsze szczepienie BCG, zakażenia prątkami niegruźliczymi, stany immunosupresji, efekt wzmocnienia (booster effect) oraz wiek pacjenta.
antygen białkowy, cytokina prozapalna, diagnostyka gruźlicy, efekt wzmocnienia, immunosupresja, Interferon Gamma Release Assay, jednostka tuberkulinowa, limfocyt T, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość typu opóźnionego, odczyn tuberkulinowy, prątek gruźlicy, prątek niegruźliczy, próba tuberkulinowa, reakcja krzyżowa, szczepienie BCG, test IGRA, tuberkulina PPD RT23, zakażenie latentne