biopsja wątroby
Biopsja wątroby to zabieg diagnostyczny polegający na pobraniu fragmentu tkanki wątrobowej do badania histopatologicznego. Procedura ta jest niezbędna w diagnostyce wielu chorób wątroby, pozwalając na ocenę struktury narządu, stopnia zaawansowania zmian zapalnych i włóknienia, a także obecności zmian nowotworowych.
Zabieg może być wykonywany różnymi technikami: przezskórnie (pod kontrolą USG lub TK), metodą przezżylną (przez żyłę szyjną wewnętrzną) lub podczas laparoskopii. Najczęściej stosowana jest biopsja przezskórna pod kontrolą USG, która charakteryzuje się wysokim bezpieczeństwem i skutecznością.
Wskazania do biopsji wątroby obejmują diagnostykę przewlekłych chorób wątroby (wirusowe zapalenia, choroby autoimmunologiczne, stłuszczeniowa choroba wątroby), ocenę odpowiedzi na leczenie, diagnostykę różnicową żółtaczek, a także ocenę zmian ogniskowych o niejasnym charakterze. W ostatnich latach, wraz z rozwojem nieinwazyjnych metod oceny włóknienia (elastografia, biomarkery), zakres wskazań do biopsji ulega zawężeniu.
Mimo iż biopsja wątroby jest procedurą inwazyjną, powikłania występują rzadko (około 1-3% przypadków) i obejmują głównie ból, krwawienie czy pneumothorax. Przeciwwskazania do wykonania zabiegu to zaburzenia krzepnięcia, wodobrzusze, zakażenia dróg żółciowych oraz brak współpracy ze strony pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lamivudine Mylan 100 mg
Lamivudine Mylan, w dawce 100 mg w postaci tabletek powlekanych, jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV). Wskazania obejmują pacjentów dorosłych z wyrównaną chorobą wątroby, u których potwierdzono aktywną replikację wirusa (obecność HBV DNA), trwałe podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) oraz histologiczne potwierdzenie aktywnego zapalenia i/lub zwłóknienia w biopsji wątroby. Terapia lamiwudyną w tej grupie powinna być rozważana jedynie, gdy inne leki o wyższej bariery genetycznej oporności, takie jak entekawir czy tenofowir, są niedostępne lub niewskazane. U pacjentów z niewyrównaną chorobą wątroby lamiwudyna jest wskazana wyłącznie w terapii skojarzonej z innym lekiem przeciwwirusowym bez krzyżowej oporności, co ma na celu zwiększenie skuteczności leczenia i ograniczenie ryzyka rozwoju oporności wirusa.
aminotransferaza alaninowa, badanie histologiczne, biopsja wątroby, dekompensacja wątroby, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, lamiwudyna, niewyrównana choroba wątroby, oporność krzyżowa, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa, tabletka powlekana, terapia skojarzona, wiremia HBV DNA, wyrównana choroba wątroby, zakażenie HBV, zapalenie wątroby, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) jest przewlekłą infekcją wirusową prowadzącą do uszkodzenia wątroby, w tym marskości i raka wątrobowokomórkowego, z często bezobjawowym przebiegiem. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu przeciwciał anty-HCV oraz potwierdzeniu aktywnej infekcji testem PCR RNA HCV. Ocena stopnia uszkodzenia wątroby (włóknienie F3-F4) jest kluczowa dla decyzji terapeutycznych i monitorowania powikłań, takich jak wodobrzusze, encefalopatia czy krwawienia z żylaków przełyku. Nowoczesne leczenie oparte na bezpośrednio działających lekach przeciwwirusowych (DAA) trwa 8-12 tygodni i osiąga skuteczność powyżej 95% w uzyskaniu trwałej odpowiedzi wirusologicznej (SVR). Terapia jest dobrze tolerowana, a działania niepożądane, takie jak nudności, zmęczenie czy ból brzucha, są łagodne i możliwe do kontrolowania farmakologicznie. Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w edukacji pacjentów, monitorowaniu terapii, zarządzaniu objawami oraz koordynacji opieki multidyscyplinarnej.
biopsja wątroby, ból brzucha, czas protrombinowy, elbaswir/grazoprewir, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, glekaprewir/pibrentaswir, krwawienie z żylaków przełyku, krwiomocz, ledipaswir/sofosbuwir, lek przeciwwymiotny, lek zobojętniający, marskość wątroby, metoklopramid, niewydolność wątroby, przeciwciała anty-HCV, przeszczep wątroby, przewlekłe zakażenie HCV, rak wątrobowokomórkowy, smolisty stolec, sofosbuwir/welpataswir, test przeciwciał anty-HCV, trwała odpowiedź wirusologiczna, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wodobrzusze, zapalenie otrzewnej, żółtaczka, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby alkoholowe – Epidemiologia
Zapalenie wątroby alkoholowe (ALD) jest poważną manifestacją alkoholowej choroby wątroby, charakteryzującą się ostrym pogorszeniem funkcji wątroby u osób z przewlekłym nadużywaniem alkoholu, często współistniejącym z zaawansowanym zwłóknieniem lub marskością. Częstość występowania ALD w populacjach z przewlekłym spożyciem alkoholu wynosi około 20-33%, z wyższą zapadalnością w krajach europejskich i wśród kobiet. Spożycie powyżej 100 g alkoholu dziennie, a u kobiet nawet 40 g, znacząco zwiększa ryzyko rozwoju zapalenia wątroby alkoholowego. Choroba dotyka głównie osoby w wieku 20-60 lat, z nasileniem w grupie 40-50 lat, a jej epidemiologia wskazuje na rosnące zachorowania, szczególnie wśród młodszych dorosłych i kobiet, co potwierdzają dane z USA i Danii. Współistniejące czynniki ryzyka to m.in. otyłość, cukrzyca, palenie tytoniu oraz warianty genetyczne, np. PNPLA3. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wzrostu zachorowań i śmiertelności związanej z ALD, z 53% wzrostem zapaleń wątroby alkoholowego w USA w latach 2019-2020.
alkoholowa choroba wątroby, biopsja wątroby, BMI, chorobowość i śmiertelność, dekompensacja, etanol, gen PNPLA3, intensywne spożycie alkoholu, karcynogeneza, kortykosteroidy, marskość alkoholowa, marskość wątroby, niewydolność wątroby, ostra niewydolność wątroby, powikłania wielonarządowe, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, rak wątrobowokomórkowy, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, zapalenie jelita, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wątroby alkoholowe, żółtaczka, zwłóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Marskość wątroby – Diagnostyka i diagnoza
Marskość wątroby to zaawansowane stadium przewlekłej choroby wątroby, charakteryzujące się postępującym włóknieniem i zniekształceniem architektury wątroby z tworzeniem guzków regeneracyjnych. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, laboratoryjnym, obrazowym oraz biopsji wątroby, choć coraz większe znaczenie mają nieinwazyjne metody oceny włóknienia, takie jak elastografia (FibroScan z wartościami powyżej 15 kPa sugerującymi marskość) oraz biomarkery serologiczne (APRI, FIB-4, FibroTest, ELF). Badania laboratoryjne obejmują próby wątrobowe (AST, ALT, ALP, GGTP, bilirubina), parametry syntezy (albumina, PT, INR), morfologię (trombocytopenia), a także testy etiologiczne (HBV, HCV, autoimmunologiczne, hemochromatoza, choroba Wilsona, alfa-1-antytrypsyna, markery metaboliczne). Obrazowanie (USG, CT, MRI) pozwala ocenić strukturę wątroby i wykryć powikłania, a gastroskopia służy do oceny żylaków przełyku. Biopsja pozostaje złotym standardem, choć jej rola maleje na rzecz metod nieinwazyjnych.
alfa-1-antytrypsyna, alfa-fetoproteina, ALT, aminotransferaza, AST, bakteryjne zapalenie otrzewnej, biopsja wątroby, choroba Wilsona, elastografia fali poprzecznej, elastografia przejściowa, elastografia rezonansu magnetycznego, encefalopatia wątrobowa, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, gastroskopia, guzek regeneracyjny, hemochromatoza, hipersplenizm, hiponatremia, marskość wątroby, MELD, naczyniak gwiaździsty, nadciśnienie wrotne, paracenteza, rak wątrobowokomórkowy, rumień dłoniowy, skala Child-Pugh, splenomegalia, trombocytopenia, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie, wodobrzusze, żółtaczka, żylaki przełyku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Entecavir Aurovitas 0,5 mg
Entekawir (Entecavir Aurovitas) jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży (2-18 lat) z potwierdzoną aktywną replikacją wirusa, trwale podwyższonym poziomem aminotransferazy alaninowej (AlAT) oraz histologicznie potwierdzonym stanem zapalnym i/lub zwłóknieniem wątroby. Wskazania obejmują pacjentów z wyrównaną i niewyrównaną czynnością wątroby, zarówno z dodatnim, jak i ujemnym wynikiem antygenu HBeAg. U dorosłych lek jest stosowany także u pacjentów z opornością na lamiwudynę, natomiast u dzieci i młodzieży wyłącznie u nieleczonych wcześniej analogami nukleozydów. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest biopsja wątroby oraz ocena czynności narządu, a także uwzględnienie indywidualnego ryzyka i korzyści leczenia.
aminotransferaza alaninowa, analog nukleozydu, antygen HBeAg, biopsja wątroby, czynność nerek, entekawir, entekawir jednowodny, laktoza jednowodna, lamiwudyna, leczenie przeciwwirusowe, nietolerancja laktozy, niewyrównana czynność wątroby, oporność na lamiwudynę, podwyższona aktywność AlAT, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa HBV, substancja czynna, wyrównana czynność wątroby, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Leczenie
Hemochromatoza to choroba charakteryzująca się nadmiernym gromadzeniem żelaza w narządach, prowadzącym do ich uszkodzenia. Diagnostyka i decyzja o leczeniu opierają się na poziomie ferrytyny (szczególnie ≥1000 ng/ml), wysyceniu transferyny (≥45%) oraz badaniach obrazowych i histopatologicznych. Złotym standardem terapii jest flebotomia, polegająca na regularnym usuwaniu 450-500 ml krwi (zawierającej około 220-250 mg żelaza), co aktywuje wykorzystanie zmagazynowanego żelaza do produkcji erytrocytów. Leczenie dzieli się na fazę indukcji (1-2 razy w tygodniu) i podtrzymującą (2-4 razy w roku), z monitorowaniem hematokrytu, hemoglobiny, ferrytyny (docelowo 25-50 ng/ml) oraz wysycenia transferyny (<50%). Flebotomia może zatrzymać lub odwrócić powikłania, jednak nie odwraca marskości wątroby ani uszkodzeń stawów.
biopsja wątroby, chelatacja, czerwone krwinki, deferoksamina, deferypron, ferrytyna w surowicy, flebotomia, gospodarka żelazowa, hematokryt, hepcydyna, kardiomiopatia, krwioupust, marskość wątroby, morfologia krwi, niesteroidowe leki przeciwzapalne, parametry hematologiczne, przeładowanie żelazem, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, terapia chelatująca, Vibrio vulnificus, wchłanianie żelaza, wysycenie transferyny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby – Objawy
Choroba wątroby to postępujące, często bezobjawowe uszkodzenie narządu, które rozwija się etapowo: od zapalenia (hepatitis), przez zwłóknienie (fibroza), do nieodwracalnej marskości (cirrhosis) i końcowej niewydolności wątroby. W przebiegu choroby obserwuje się charakterystyczne objawy, takie jak żółtaczka, świąd skóry, wodobrzusze, encefalopatia wątrobowa oraz zaburzenia krzepnięcia. Marskość wątroby zwiększa ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego (HCC), a niewydolność wątroby, zarówno ostra, jak i przewlekła, stanowi stan zagrożenia życia z medianą przeżycia 1-2 lat bez przeszczepu. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (ALT, AST, bilirubina, albuminy, wskaźniki krzepnięcia), testach nieinwazyjnych (FibroScan, FIB-4) oraz obrazowych (USG, TK, MRI), a biopsja pozostaje złotym standardem oceny stopnia uszkodzenia.
alkoholowa choroba wątroby, asterixis, biopsja wątroby, choroba wątroby, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, krioglobulinemia, leukonychia, marskość niewyrównana, marskość wątroby, marskość wyrównana, model MELD, nadciśnienie wrotne, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niewydolność wątroby, pajączki naczyniowe, rak wątrobowokomórkowy, rumień dłoniowy, skala Child-Pugh, śpiączka wątrobowa, splenomegalia, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, zapalenie wątroby, zespół wątrobowo-nerkowy, żółtaczka, zwłóknienie wątroby, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Wzw (wirusowe zapalenie wątroby) – Patofizjologia i mechanizm
Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to złożony proces patogenetyczny, w którym uszkodzenie wątroby jest głównie wynikiem odpowiedzi immunologicznej gospodarza, a nie bezpośredniej cytotoksyczności wirusa. Różne typy wirusów hepatotropowych (HAV, HBV, HCV, HDV, HEV) wykazują odmienne mechanizmy infekcji i patogenezy, z kluczową rolą limfocytów T CD8+ w eliminacji zakażonych hepatocytów oraz indukcji apoptozy. Przewlekłe zakażenia HBV i HCV prowadzą do utrzymującego się zapalenia, włóknienia i marskości, co zwiększa ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego (HCC). W przypadku HBV, integracja cccDNA z genomem gospodarza oraz ekspresja białka HBx mają istotne znaczenie w karcynogenezie. WZW typu D (HDV) charakteryzuje się cięższym przebiegiem i szybszą progresją do niewydolności wątroby, a HEV może powodować piorunującą niewydolność u kobiet w ciąży z 25% śmiertelnością. Poziomy aminotransferaz w zakażeniach HCV wahają się od wartości referencyjnych 40 U/L do 300 U/L, a w ostrych zakażeniach HCV rzadko przekraczają 1000 U/L.
aminotransferazy, antygen rdzeniowy HBV, biopsja wątroby, DNA HBV, komórki dendrytyczne, komórki NK, limfocyty T cytotoksyczne, marskość wątroby, odpowiedź immunologiczna, pegylowany interferon alfa, przewlekłe zakażenie HBV, rak wątrobowokomórkowy, receptor PD-1, receptor Toll-podobny, wirus zapalenia wątroby typu A, wirus zapalenia wątroby typu C, wirus zapalenia wątroby typu D, wirus zapalenia wątroby typu E, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby - Leksykon substancji czynnych
Entekawir – Wskazania do stosowania
Entekawir, będący analogiem nukleozydów, jest wskazany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży w wieku od 2 do poniżej 18 lat, którzy nie byli wcześniej leczeni analogami nukleozydów. U dorosłych pacjentów leczenie jest zalecane zarówno przy wyrównanej czynności wątroby (z potwierdzoną aktywną replikacją HBV, trwale podwyższoną aktywnością aminotransferazy alaninowej – AlAT oraz histologicznie potwierdzonym stanem zapalnym i/lub zwłóknieniem), jak i przy niewyrównanej czynności wątroby, choć w tym ostatnim przypadku wymaga to ścisłego monitorowania. W populacji pediatrycznej kryteria kwalifikacji są podobne, z uwzględnieniem wieku oraz oceny aktywności choroby na podstawie badań biochemicznych i histopatologicznych. Entekawir jest także opcją terapeutyczną u pacjentów po niepowodzeniu terapii lamiwudyną, z koniecznością dostosowania dawki i uwzględnienia ryzyka oporności krzyżowej.
aminotransferaza alaninowa, analog nukleozydu, antygen HBeAg, biopsja wątroby, dekompensacja wątroby, encefalopatia wątrobowa, lamiwudyna, lek przeciwwirusowy, niewyrównana czynność wątroby, oporność krzyżowa, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa, stan zapalny wątroby, wodobrzusze, wyrównana czynność wątroby, zaburzenia krzepnięcia, zmiany histopatologiczne, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak wątroby – Diagnostyka i diagnoza
Naczyniak wątroby (hemangioma hepatis) jest najczęstszym łagodnym guzem wątroby, zwykle wykrywanym przypadkowo podczas badań obrazowych, takich jak ultrasonografia (USG), tomografia komputerowa (TK) czy rezonans magnetyczny (MRI). Typowy naczyniak to pojedyncza, jednorodna, hiperechogeniczna zmiana o średnicy <3 cm, z wyraźnymi granicami i wzmocnieniem akustycznym w USG, co pozwala na rozpoznanie bez dalszych badań u pacjentów bez chorób wątroby i nowotworów. Czułość USG w rozpoznawaniu naczyniaka sięga 97%, TK 98,3%, a MRI 90-100%, przy czym MRI cechuje się najwyższą swoistością (91-99%) i jest metodą z wyboru w diagnostyce zmian o niejasnym pochodzeniu. W badaniu ultrasonografii z kontrastem (CEUS) charakterystyczne jest obwodowe guzkowe wzmocnienie w fazie tętniczej z odśrodkowym wypełnieniem w fazach żylnej i późnej, co pozwala na szybkie i precyzyjne rozpoznanie z wysoką swoistością zbliżoną do 100%.
badanie diagnostyczne, badanie doplerowskie, badanie radiologiczne, badanie ultrasonograficzne, biopsja igłowa, biopsja wątroby, diagnostyka różnicowa, łagodny guz wątroby, marskość wątroby, naczyniak wątroby, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, sekwencja T2-zależna, środek kontrastowy, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, ultrasonografia z kontrastem - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół reye’a – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Reye’a to ostra encefalopatia nieinfekcyjna z obrzękiem mózgu i dysfunkcją wątroby, występująca głównie u dzieci w wieku 4-12 lat po infekcji wirusowej, zwłaszcza przy ekspozycji na kwas acetylosalicylowy. Diagnoza opiera się na kryteriach CDC, obejmujących zaburzenia świadomości, płyn mózgowo-rdzeniowy z ≤8 leukocytami/mm³, trzykrotny wzrost transaminaz (ALT, AST) i/lub amoniaku oraz wykluczenie innych przyczyn. Typowe wartości laboratoryjne to podwyższony poziom amoniaku (1,5x norma, szczyt 56-60 godz. od objawów), ALT i AST ≥3-krotnie powyżej normy, bilirubina <3 mg/dl, przedłużony PT i aPTT >1,5-krotnie u ponad 50% pacjentów, a także możliwa hipoglikemia i podwyższone lipaza i amylaza. Obrazowanie (CT, MRI) służy do wykluczenia innych przyczyn, a biopsja wątroby potwierdza rozpoznanie, zwłaszcza u dzieci <2 lat. Różnicowanie obejmuje wrodzone błędy metabolizmu, infekcje, zatrucia i inne choroby wątroby.
amoniak we krwi, biopsja wątroby, ciśnienie śródczaszkowe, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, dezorientacja, elektroencefalografia, kwas acetylosalicylowy, kwasica organiczna, lipaza i amylaza, nakłucie lędźwiowe, obrzęk mózgu, ospa wietrzna, ostra niewydolność wątroby, płyn mózgowo-rdzeniowy, próby wątrobowe, rezonans magnetyczny mózgu, śpiączka, stłuszczenie wątroby, tomografia komputerowa głowy, transaminazy wątrobowe, uporczywe wymioty, uszkodzenie wątroby, zaburzenia utleniania kwasów tłuszczowych, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie trzustki, zespół Reye’a - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Diagnostyka i diagnoza
Hemochromatoza to genetyczne zaburzenie charakteryzujące się nadmiernym gromadzeniem żelaza w organizmie, diagnozowane głównie na podstawie podwyższonego wysycenia transferyny (>45%) oraz stężenia ferrytyny w surowicy (>300 μg/L u mężczyzn i kobiet po menopauzie, >200 μg/L u kobiet przed menopauzą). Diagnostyka obejmuje powtarzanie badań biochemicznych na czczo, badania genetyczne w kierunku mutacji w genie HFE (zwłaszcza homozygotyczność C282Y/C282Y), a także ocenę uszkodzeń narządowych poprzez próby wątrobowe, MRI oraz biopsję wątroby w wybranych przypadkach. Badania przesiewowe są szczególnie wskazane u pacjentów z objawami sugerującymi hemochromatozę, nieprawidłowymi próbami wątrobowymi oraz członków rodzin osób z potwierdzoną chorobą. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż umożliwia wdrożenie skutecznego leczenia i zapobiega powikłaniom, takim jak marskość wątroby, kardiomiopatia czy cukrzyca.
algorytm diagnostyczny, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, badania biochemiczne, badanie genetyczne, badanie przesiewowe, biopsja wątroby, cukrzyca, ferrytyna w surowicy, flebotomia, gastroenterolog, gen HFE, gromadzenie żelaza, hemochromatoza, hemochromatoza pierwotna, heterozygota złożona, homozygota C282Y, homozygotyczność, kardiomiopatia, marskość wątroby, penetracja choroby, poradnictwo genetyczne, poziom żelaza, próby wątrobowe, przeładowanie żelazem, rezonans magnetyczny, stan zapalny, sztywność stawów, uszkodzenie narządu, włóknienie wątroby, wysycenie transferyny, zapalenie stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Żółta febra – Diagnostyka i diagnoza
Żółta febra jest wirusową chorobą przenoszoną przez komary, występującą głównie w tropikalnych i subtropikalnych rejonach Afryki oraz Ameryki Południowej. Diagnostyka kliniczna opiera się na wywiadzie epidemiologicznym (historia podróży w ciągu ostatnich 6 dni, ekspozycja na ukąszenia komarów, status szczepień) oraz charakterystycznych objawach, takich jak gorączka, względna bradykardia (objaw Fageta), żółtaczka, objawy krwotoczne i dysfunkcja nerek oraz wątroby. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. malarię, dengę, leptospirozę oraz inne wirusowe gorączki krwotoczne. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się leukopenię, małopłytkowość, podwyższone aminotransferazy (AST przewyższa ALT), bilirubinę bezpośrednią na poziomie 5-10 mg/dl, zaburzenia układu krzepnięcia (wydłużony PT, APTT, obniżone czynniki krzepnięcia i fibrynogen) oraz cechy DIC. W diagnostyce molekularnej stosuje się real-time RT-PCR w pierwszych 3-4 dniach od wystąpienia objawów, natomiast w późniejszym okresie testy serologiczne (ELISA IgM, IgG, PRNT). Izolacja wirusa i wykrywanie antygenu NS1 są użyteczne we wczesnej fazie choroby. Histopatologia wątroby wykazuje martwicę śródpłacikową, ciałka Councilmana i stłuszczenie, jednak biopsja nie jest zalecana w aktywnej fazie ze względu na ryzyko krwawienia.
albuminuria, badanie histopatologiczne, białko NS1, biopsja wątroby, choroba gorączkowa, choroba wirusowa przenoszona przez komary, ciałko Councilmana, flawiwirus, izolacja wirusa, leukopenia, malaria, małopłytkowość, niepożądany odczyn poszczepienny, objaw krwotoczny, ognisko epidemiczne, przeciwciało IgM, Real-time RT-PCR, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, RT-LAMP, RT-PCR, szybki test diagnostyczny, test ELISA, test PRNT, wirus Ebola, wirus Zachodniego Nilu, wirus Zika, wirusowa gorączka krwotoczna, wirusowe zapalenie wątroby, względna bradykardia, żółta febra - Leksykon chorób i schorzeń
Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) dotyka 25-30% populacji i stanowi najczęstszą przyczynę przewlekłej choroby wątroby. Kluczowe jest rozróżnienie NAFL (proste stłuszczenie) od NASH (niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby), gdyż NASH wiąże się z gorszym rokowaniem, progresją do zwłóknienia, marskości i raka wątrobowokomórkowego (HCC). Tempo progresji włóknienia wynosi około 1 stopień na 7 lat w NASH i 1 stopień na 14 lat w NAFLD. Stopień włóknienia jest najważniejszym czynnikiem prognostycznym, a zaawansowane włóknienie koreluje ze zwiększoną śmiertelnością wątrobową i ogólną. U pacjentów z marskością NASH 10-letnia śmiertelność wynosi 20% (klasa A Child-Pugh), a ryzyko rozwoju HCC to około 2,6% rocznie. Dekompensacja wątroby pojawia się u 5% pacjentów po 5 latach i 10% po 10 latach od diagnozy NAFLD, a ryzyko powikłań jest wyższe przy elastografii wątroby (LSM) ≥13 kPa. NAFLD zwiększa ryzyko zgonu o 34% (SMR=1,34; 95% CI 1,003-1,76), głównie z powodu chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów i choroby wątroby.
biopsja wątroby, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 2, dekompensacja wątroby, elastografia wątroby, gastrektomia rękawowa, markery surowicze, marskość wątroby, migotanie przedsionków, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niewydolność serca, powikłania sercowo-naczyniowe, progresja włóknienia, proste stłuszczenie wątroby, przeszczep wątroby, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, włóknienie wątroby, zdekompensowana marskość - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Proursan 400 mg
Lek Proursan zawiera 400 mg kwasu ursodeoksycholowego w formie tabletek powlekanych i jest wskazany do stosowania w trzech głównych stanach klinicznych: rozpuszczaniu cholesterolowych kamieni żółciowych o średnicy ≤15 mm, przepuszczalnych dla promieni rentgenowskich, przy zachowanej czynności pęcherzyka żółciowego; leczeniu pierwotnego żółciowego zapalenia wątroby (PBC) u dorosłych bez niewyrównanej marskości wątroby; oraz leczeniu zaburzeń wątrobowo-żółciowych u dzieci i młodzieży (6-18 lat) z mukowiscydozą. Kwalifikacja do terapii wymaga szczegółowej diagnostyki obrazowej i biochemicznej, w tym USG, cholecystografii, oznaczeń enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGT, ALP), autoprzeciwciał AMA oraz oceny funkcji syntetycznej wątroby i stopnia włóknienia (elastografia, biopsja). Terapia jest długotrwała, zwłaszcza w przypadku kamicy żółciowej i PBC, z koniecznością kontynuacji leczenia przez 3-6 miesięcy po rozpuszczeniu kamieni lub dożywotnio w PBC.
albumina, autoprzeciwciała, bilirubina, biopsja wątroby, cholecystografia, cholesterolowy kamień żółciowy, czynność pęcherzyka żółciowego, elastografia, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, fosfataza alkaliczna, funkcja syntetyczna wątroby, gastroenterolog dziecięcy, INR, kamica żółciowa, kurczliwość pęcherzyka żółciowego, kwas ursodeoksycholowy, mukowiscydoza, niewyrównana marskość wątroby, pierwotne żółciowe zapalenie wątroby, przepuszczalność dla promieni rentgenowskich, włóknienie wątroby, wodobrzusze - Leksykon chorób i schorzeń
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby – Diagnostyka i diagnoza
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) to przewlekła choroba zapalna wątroby o podłożu immunologicznym, charakteryzująca się hipergammaglobulinemią, obecnością autoprzeciwciał (ANA, SMA, anty-LKM1, anty-LC1, anty-SLA/LP) oraz typowymi cechami histopatologicznymi, takimi jak zapalenie międzyzrazikowe (interface hepatitis) i nacieki limfoplazmatyczne. Diagnostyka AIH opiera się na wykluczeniu innych przyczyn chorób wątroby (wirusowe zapalenia, choroba alkoholowa, PBC, PSC, choroba Wilsona, NAFLD/NASH) oraz na kompleksowej ocenie klinicznej, laboratoryjnej i histopatologicznej. Typowy profil biochemiczny obejmuje podwyższone aminotransferazy (ALT, AST), które mogą przekraczać 50-krotnie górną granicę normy, podwyższony poziom IgG u około 85% pacjentów, łagodnie do umiarkowanie podwyższoną fosfatazę alkaliczną oraz zmiany w czynnikach krzepnięcia (INR) i albuminie. Biopsja wątroby jest niezbędna do potwierdzenia rozpoznania i oceny stopnia zaawansowania choroby, zwłaszcza w ostrych postaciach AIH, gdzie szybkie wdrożenie leczenia kortykosteroidami jest kluczowe dla poprawy rokowania.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bilirubina, biopsja wątroby, cholangiografia rezonansu magnetycznego, choroba alkoholowa wątroby, choroba Wilsona, elastografia wątroby, encefalopatia wątrobowa, fosfataza alkaliczna, hemochromatoza dziedziczna, hipergammaglobulinemia, immunoglobulina G, martwica hepatocytów, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niedobór alfa-1-antytrypsyny, niewydolność wątroby, ostra niewydolność wątroby, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pierwotne zapalenie dróg żółciowych, polekowe uszkodzenie wątroby, przeciwciała przeciw mięśniom gładkim, przeciwciała przeciwjądrowe, przeciwciała przeciwmitochondrialne, rak wątroby, rezonans magnetyczny wątroby, tomografia komputerowa wątroby, ultrasonografia wątroby, wirusowe zapalenie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby – Diagnostyka i diagnoza
Choroby wątroby stanowią istotne wyzwanie kliniczne ze względu na ich często bezobjawowy przebieg i różnorodność etiologiczną. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie obejmującej wywiad, badanie fizykalne, testy laboratoryjne (m.in. ALT, AST, GGTP, bilirubina, albumina, PT/INR) oraz obrazowanie (USG, TK, MRI). Szczególną uwagę zwraca się na stosunek AST/ALT >1 jako wskaźnik uszkodzenia alkoholowego, choć w marskości alkoholowej aminotransferazy mogą być prawie normatywne. Nowoczesne metody, takie jak elastografia przejściowa (FibroScan) z wynikami w kPa (F0-F1: 2-6 kPa, F4 >14 kPa), oraz biomarkery (APRI, FIB-4, NAFLD Fibrosis Score) umożliwiają nieinwazyjną ocenę stopnia włóknienia. Biopsja wątroby pozostaje złotym standardem, szczególnie przy niejednoznacznych wynikach lub podejrzeniu współistniejących schorzeń, pozwalając na dokładną ocenę histopatologiczną i różnicowanie m.in. MASLD/MASH, PBC czy AIH.
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, autoimmunologiczna choroba wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, badanie ultrasonograficzne, badanie wirusologiczne, biopsja wątroby, choroba wątroby, czas protrombinowy, elastografia przejściowa, elastografia rezonansu magnetycznego, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, hemochromatoza, marskość alkoholowa, marskość wątroby, nadużywanie alkoholu, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, pierwotne zapalenie dróg żółciowych, przeciwciało przeciwmitochondrialne, rak wątrobowokomórkowy, stłuszczeniowa choroba wątroby, sztuczna inteligencja, test funkcji wątroby, tomografia komputerowa, wirusowe zapalenie wątroby, wywiad medyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopegyt
Podczas terapii metyldopą (Dopegyt) istnieje ryzyko wystąpienia anemii hemolitycznej, która wymaga natychmiastowego odstawienia leku i potwierdzenia diagnostycznego poprzez oznaczenia hemoglobiny, hematokrytu oraz testy dodatkowe. Dodatni wynik testu Coombsa obserwuje się u 10-20% pacjentów leczonych długotrwale, zwłaszcza przy dawkach powyżej 1 g/dobę, jednak sam dodatni wynik nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do kontynuacji terapii. Zaleca się monitorowanie morfologii krwi i bezpośredniego testu Coombsa przed rozpoczęciem leczenia oraz w 6. i 12. miesiącu terapii. W przypadku konieczności transfuzji krwi u pacjentów leczonych metyldopą, należy wykonać bezpośredni i pośredni test Coombsa, a w razie dodatniego wyniku pośredniego testu wymagana jest konsultacja hematologiczna lub transfuzjologiczna. Rzadko obserwuje się odwracalną leukopenię, granulocytopenię oraz trombocytopenię, które ustępują po zakończeniu leczenia.
anemia hemolityczna, bezpośredni test Coombsa, biopsja wątroby, cholestaza, choroba naczyń mózgowych, eozynofilia, gorączka, guz chromochłonny, hipotonia, kreatynina, kwas moczowy, kwas wanilinomigdałowy, lek moczopędny, lek wazopresyjny, lek znieczulający, leukopenia, martwica wątroby, metyldopa, morfologia krwi, niewydolność serca, obrzęk, porfiria wątrobowa, receptor adrenergiczny, ruchy choreoatetotyczne, test Coombsa, testy czynnościowe wątroby, trombocytopenia, zaburzenia czynności wątroby, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) to przewlekła choroba zapalna o podłożu immunologicznym, charakteryzująca się atakiem układu odpornościowego na hepatocyty, prowadzącym do zapalenia, włóknienia i potencjalnie marskości wątroby. AIH występuje częściej u kobiet (stosunek 3-4:1) i dzieli się na dwa typy: typ 1 z obecnością ASMA i/lub ANA, oraz typ 2 z przeciwciałami anty-LKM-1 lub anty-LC1, z typem 1 dominującym u dorosłych, a typem 2 u dzieci. Diagnostyka opiera się na podwyższonych aminotransferazach (AST, ALT często >10-krotnie powyżej normy), podwyższonym poziomie IgG, obecności specyficznych autoprzeciwciał oraz biopsji wątroby wykazującej interface hepatitis i naciek z komórek plazmatycznych. Wczesne rozpoznanie i leczenie immunosupresyjne (prednizon 30-60 mg/d, azatiopryna 1-1,5 mg/kg/d) są kluczowe dla zatrzymania progresji choroby i zapobiegania niewydolności wątroby, a w przypadku nietolerancji lub oporności stosuje się mykofenolan mofetylu, inhibitory kalcyneuryny lub leki biologiczne. Przeszczep wątroby jest wskazany przy ciężkim uszkodzeniu lub niewydolności narządu, z dobrym rokowaniem (przeżycie 1-roczne 80-94%).
atak układu odpornościowego, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, azatiopryna, biopsja wątroby, budezonid, encefalopatia wątrobowa, immunoglobulina G, inhibitory kalcyneuryny, krwawienie z żylaków przełyku, leki biologiczne, marskość wątroby, mykofenolan mofetylu, naciek z komórek plazmatycznych, nadciśnienie wrotne, ostra niewydolność wątroby, parametry życiowe, przeciwciała przeciwjądrowe, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, wodobrzusze, zapalenie okołowrotne, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methotrexat-Ebewe 5 mg
Methotrexat-Ebewe, dostępny w tabletkach o dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg, jest wskazany do leczenia ciężkich, opornych postaci uogólnionej łuszczycy pospolitej oraz łuszczycowego zapalenia stawów, szczególnie po niepowodzeniu terapii konwencjonalnej. W reumatologii stanowi lek pierwszego wyboru w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów jako DMARD, skutecznie hamując progresję choroby i zmniejszając dolegliwości bólowe. W onkologii stosowany jest w skojarzonych protokołach leczenia nowotworów złośliwych i ostrych białaczek, jednak doustna forma podania jest zalecana jedynie w wybranych przypadkach. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena kliniczna i laboratoryjna pacjenta, a także uwzględnienie zawartości laktozy jednowodnej w tabletkach (od 78,6 mg w dawce 2,5 mg do 314,4 mg w dawce 10 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
biopsja wątroby, choroba autoimmunologiczna, DMARD, działanie immunomodulujące, działanie niepożądane, fototerapia, funkcja wątroby, laktoza jednowodna, łuszczyca pospolita, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, morfologia krwi, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka, profil bezpieczeństwa leku, reumatoidalne zapalenie stawów, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wątroby – Diagnostyka i diagnoza
Rak wątroby, szczególnie rak wątrobowokomórkowy (HCC), jest często diagnozowany w zaawansowanym stadium, co ogranicza możliwości terapeutyczne. Wczesne wykrycie, z pięcioletnim przeżyciem przekraczającym 70%, wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej badania laboratoryjne (m.in. alfa-fetoproteinę (AFP) z poziomem diagnostycznym powyżej 400-500 ng/ml, testy funkcji wątroby, badania w kierunku HBV i HCV oraz markery takie jak PIVKA-II i glipikan-3) oraz badania obrazowe. Ultrasonografia (USG) z czułością około 45-60% i swoistością 97% u pacjentów z marskością jest podstawowym badaniem przesiewowym, natomiast tomografia komputerowa (CT) wielofazowa i rezonans magnetyczny (MRI) stanowią złoty standard diagnostyczny, charakteryzując się wysoką dokładnością i czułością, szczególnie MRI w obrazowaniu HCC. Typowe cechy radiologiczne HCC (wzmocnienie w fazie tętniczej, wypłukiwanie kontrastu w fazie żylnej) pozwalają na postawienie diagnozy bez biopsji w wielu przypadkach.
albumina, alfa-fetoproteina, badania przesiewowe, bilirubina, biopsja płynna, biopsja wątroby, enzymy wątrobowe, glipikan-3, klasyfikacja TNM, krążące DNA nowotworowe, krążące komórki nowotworowe, marskość wątroby, obrazowanie molekularne, pozytonowa tomografia emisyjna, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny wątroby, testy funkcji wątroby, tomografia komputerowa wątroby, ultrasonografia wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, wzmocnienie kontrastowe - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Diagnostyka i diagnoza
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła autoimmunologiczna choroba wątroby, charakteryzująca się destrukcją małych wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, prowadzącą do cholestazy i marskości. Rozpoznanie opiera się na spełnieniu co najmniej dwóch z trzech kryteriów: podwyższonej aktywności fosfatazy alkalicznej (ALP) powyżej 1,5-krotności górnej granicy normy utrzymującej się ponad 24 tygodnie i/lub podwyższonej gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), obecności przeciwciał przeciwmitochondrialnych (AMA) w mianie ≥1:40 lub specyficznych przeciwciał przeciwjądrowych (anty-sp100, anty-gp210), oraz charakterystycznych cech histopatologicznych w biopsji wątroby. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC), autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) oraz inne przyczyny cholestazy. Biopsja wątroby jest wskazana w przypadku AMA-negatywnej PBC, podejrzenia współistnienia innych chorób wątroby lub nieadekwatnej odpowiedzi na leczenie kwasem ursodeoksycholowym (UDCA).
aminotransferazy, autoimmunologiczna choroba wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, biopsja wątroby, cholestaza, choroba pierwotna dróg żółciowych, elastografia wątroby, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotranspeptydaza, immunoglobulina IgM, kwas obeticholowy, kwas ursodeoksycholowy, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, pierwotna marskość dróg żółciowych, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, przeciwciała przeciwjądrowe, przeciwciała przeciwmitochondrialne, przeszczepienie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, sarkoidoza, splenomegalia, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, włóknienie wątroby, wodobrzusze, zespół nakładania, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu b – Diagnostyka i diagnoza
Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV) stanowi podstawę profilaktyki zakażeń HBV, wykazując skuteczność 80-100% przed ekspozycją i ponad 95% po pełnym schemacie szczepień. Diagnostyka serologiczna przed szczepieniem (HBsAg, anty-HBs, anty-HBc) jest zalecana u grup wysokiego ryzyka, w tym osób z kontaktami z HBsAg-dodatnimi, pacjentów hemodializowanych, osób zakażonych HIV oraz urodzonych w regionach o wysokiej endemiczności. Po szczepieniu, badania serologiczne (PVST) wykonuje się 1-2 miesiące po ostatniej dawce, aby potwierdzić odpowiedź immunologiczną, definiowaną jako poziom anty-HBs ≥10 mIU/ml. Osoby z poziomem anty-HBs <10 mIU/ml wymagają dalszej oceny i ewentualnego podania dawki przypominającej. Szczególną uwagę zwraca się na możliwość fałszywie dodatnich wyników HBsAg do 2 tygodni po szczepieniu, co wymaga potwierdzenia diagnostycznego. W diagnostyce zakażeń HBV kluczowe jest kompleksowe badanie panelowe obejmujące HBsAg, anty-HBs i anty-HBc, umożliwiające rozróżnienie zakażenia aktywnego, przebytego lub odporności po szczepieniu.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ebetrexat
Metotreksat, stosowany raz w tygodniu, wymaga ścisłego przestrzegania dawkowania ze względu na ryzyko ciężkich, potencjalnie śmiertelnych działań niepożądanych, zwłaszcza przy błędnym podawaniu codziennym. Należy unikać jednoczesnego stosowania leków hepatotoksycznych i alkoholu, gdyż u 13-20% pacjentów obserwuje się przemijające podwyższenie aminotransferaz do 2-3-krotności normy, a utrzymujące się zmiany enzymatyczne mogą wskazywać na ciężką hepatotoksyczność. Monitorowanie funkcji wątroby powinno obejmować nie tylko standardowe testy (AlAT, AspAT, bilirubina, albumina), ale także nieinwazyjne metody diagnostyczne, a biopsję wątroby rozważać indywidualnie. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsze choroby wątroby, cukrzyca, otyłość czy długotrwałe leczenie metotreksatem.
albumina w surowicy, amenorrhea, aminotransferazy, badanie histologiczne, bilirubina, biopsja wątroby, chłoniak złośliwy, encefalopatia, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, klirens kreatyniny, krwawienie pęcherzykowe, marskość wątroby, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oligospermia, ostre zapalenie mózgu, pneumocystoza, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, spermatogeneza, teratogenność, toksyczna nekroliza naskórka, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenia miesiączkowania, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Diagnostyka i diagnoza
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, dotykając około 50 milionów osób globalnie, w tym 2,4 miliona w USA. Diagnostyka opiera się na dwuetapowym procesie: badaniu przesiewowym na obecność przeciwciał anty-HCV (testy EIA lub chemiluminescencyjne o czułości 95-99% i specyficzności >99%) oraz potwierdzeniu aktywnego zakażenia testem HCV RNA (PCR lub TMA), wykrywającym wirusa już po 1-2 tygodniach od infekcji. Testy refleksyjne, automatycznie wykonujące HCV RNA po dodatnim wyniku przeciwciał, usprawniają diagnostykę, choć stosuje je jedynie około 33% laboratoriów w USA. Interpretacja wyników uwzględnia obecność przeciwciał i RNA, co pozwala rozróżnić zakażenie aktywne, przebyte lub brak zakażenia. Ocena stopnia uszkodzenia wątroby obejmuje badania biochemiczne (ALT, AST, fosfataza alkaliczna, albumina, bilirubina, INR, eGFR) oraz nieinwazyjne metody oceny włóknienia (FibroScan, FIB-4, APRI) lub biopsję wątroby, klasyfikowaną według skali Metavir (F0-F4). Genotypowanie HCV, szczególnie istotne w USA, gdzie 74% zakażeń to genotyp 1, pomaga w doborze terapii, mimo że nowoczesne leki DAA są skuteczne wobec wszystkich genotypów.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biopsja wątroby, elastografia przejściowa, genotypowanie HCV, marskość wątroby, metoda PCR, okno serologiczne, ostre zakażenie HCV, przeciwciała anty-HCV, przewlekłe zakażenie HCV, rak wątrobowokomórkowy, RNA HCV, test immunoenzymatyczny, test przyłóżkowy, wiremia, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik APRI, wskaźnik INR, zakażenie HBV, zakażenie HCV, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby – Objawy
Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się autoimmunologicznym atakiem na hepatocyty, prowadzącym do zapalenia i uszkodzenia wątroby. Przebieg kliniczny jest zróżnicowany – od bezobjawowego (25-33% przypadków) do ostrej niewydolności wątroby (3-6%). Wczesne objawy obejmują zmęczenie, dolegliwości w prawym górnym kwadrancie brzucha, bóle stawów, hepatomegalię (78-83%), świąd skóry, utratę apetytu i zaburzenia miesiączkowania. W zaawansowanych stadiach pojawiają się objawy marskości, takie jak wodobrzusze, encefalopatia wątrobowa, żylaki przełyku oraz skłonność do krwawień. Ostry początek AIH, występujący u 25-75% pacjentów, manifestuje się gorączką, wyraźną żółtaczką (94%) i objawami grypopodobnymi. Nieleczona choroba prowadzi do progresji włóknienia, marskości i niewydolności wątroby, z 40-50% śmiertelnością w ciągu 6 miesięcy do 5 lat oraz 50% 10-letnim przeżyciem. Marskość stwierdza się u 28-33% dorosłych i 38% dzieci już przy rozpoznaniu, co wskazuje na subkliniczną, długotrwałą progresję choroby.
autoimmunologiczne zapalenie wątroby, autoprzeciwciała, biopsja wątroby, brak miesiączki, ciemny mocz, działania niepożądane leków, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, kortykosteroidy, leczenie immunosupresyjne, marskość wątroby, ostra niewydolność wątroby, ostre wirusowe zapalenie wątroby, pajączki naczyniowe, przebieg bezobjawowy, przeszczep wątroby, remisja choroby, splenomegalia, świąd skóry, utrata masy kostnej, włóknienie wątroby, wodobrzusze, żółtaczka, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Hemochromatoza to genetyczne zaburzenie prowadzące do nadmiernego wchłaniania żelaza i jego akumulacji w narządach takich jak wątroba, serce i trzustka, co może skutkować poważnymi powikłaniami, w tym marskością wątroby, kardiomiopatią, arytmiami oraz cukrzycą. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu poziomu ferrytyny i saturacji transferyny (TSAT), gdzie ferrytyna powyżej 1000 μg/L wskazuje na konieczność biopsji wątroby z uwagi na ryzyko marskości. Leczenie polega głównie na flebotomii terapeutycznej, polegającej na regularnym usuwaniu 450-500 ml krwi (około 220-250 mg żelaza) w celu obniżenia poziomu ferrytyny poniżej 50 μg/L i TSAT poniżej 50%. W przypadkach przeciwwskazań do flebotomii stosuje się terapię chelatacyjną. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe dla zapobiegania uszkodzeniom narządów i poprawy rokowania.
arytmia, badanie krwi, biopsja wątroby, ból stawów, chelatacja, choroba wątroby, cukrzyca, flebotomia, flebotomia terapeutyczna, funkcja narządów, hematokryt, hemochromatoza, hemoglobina, insulinoterapia, kardiomiopatia, marskość wątroby, nadmiar żelaza, nieregularny rytm serca, poziom ferrytyny, rak wątroby, saturacja transferyny, suplement żelaza, technika aseptyczna, terapia chelatacyjna, test genetyczny, tomografia komputerowa, upust krwi, USG jamy brzusznej, uszkodzenie narządów, wirusowe zapalenie wątroby, zaburzenie genetyczne, zapalenie stawów, zastoinowa niewydolność serca, zwłóknienie wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – AuroUrso 250 mg
AuroUrso, zawierający 250 mg kwasu ursodeoksycholowego w kapsułkach twardych, jest wskazany w leczeniu chorób wątroby i dróg żółciowych, w tym rozpuszczania cholesterolowych kamieni żółciowych o średnicy do 15 mm, które są radiolucentne i nie wapniowe, przy zachowanej czynności pęcherzyka żółciowego. Terapia jest szczególnie zalecana u pacjentów niekwalifikujących się do leczenia chirurgicznego. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu refluksowego zapalenia błony śluzowej żołądka u pacjentów z potwierdzonym klinicznie i endoskopowo schorzeniem, zwłaszcza gdy standardowe metody terapeutyczne są nieskuteczne.
aminotransferaza, biopsja wątroby, cholestaza wewnątrzwątrobowa, cholesterolowy kamień żółciowy, czynność pęcherzyka żółciowego, encefalopatia wątrobowa, gamma-glutamylotranspeptydaza, kwas ursodeoksycholowy, mukowiscydoza, niewyrównana marskość wątroby, pęcherzyk żółciowy, pierwotna marskość żółciowa wątroby, refluksowe zapalenie błony śluzowej żołądka, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, wodobrzusze, zwłóknienie torbielowate, żylaki przełyku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Entecavir Fomed 0,5 mg
Entecavir Fomed w dawce 0,5 mg (entekawir jednowodny) jest wskazany w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV) u dorosłych i dzieci (2-18 lat) z aktywną replikacją wirusa, podwyższoną aktywnością aminotransferazy alaninowej (AlAT) oraz histologicznie potwierdzonym stanem zapalnym i/lub zwłóknieniem wątroby. U dorosłych lek stosuje się zarówno u pacjentów z wyrównaną, jak i niewyrównaną czynnością wątroby, niezależnie od statusu HBeAg, w tym także u osób z opornością na lamiwudynę. U dzieci i młodzieży terapia jest przeznaczona wyłącznie dla pacjentów z wyrównaną czynnością wątroby, wymagających potwierdzenia aktywnej choroby biopsją wątroby. Przed rozpoczęciem leczenia należy uwzględnić szczegółowe wytyczne dotyczące dawkowania i monitorowania terapii zawarte w charakterystyce produktu leczniczego.
aminotransferaza alaninowa, analogi nukleozydów, antygen HBeAg, badanie histologiczne, biopsja wątroby, entekawirem, lamiwudyna, nietolerancja laktozy, niewyrównana czynność wątroby, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa, terapia przeciwwirusowa, wyrównana czynność wątroby, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Epidemiologia
Hemochromatoza dziedziczna (HH) jest najczęstszym autosomalnym recesywnym zaburzeniem genetycznym w populacjach białych, z częstością homozygotyczności mutacji HFE C282Y wynoszącą około 0,26%. Choroba dotyka głównie mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet 1,8-3:1), ujawniając się zwykle w piątej dekadzie życia u mężczyzn (mediana 51 lat) i później u kobiet (mediana 66 lat). Pomimo wysokiej częstości mutacji, penetracja kliniczna jest niska i zmienna – do 25% homozygot C282Y pozostaje bezobjawowych. Objawy przeładowania żelazem rozwijają się zwykle między 40. a 50. rokiem życia, a powikłania takie jak marskość wątroby, rak wątrobowokomórkowy (HCC), cukrzyca, artropatia i choroby wątroby występują u około 28% mężczyzn i 1% kobiet homozygotycznych. Ryzyko HCC u mężczyzn z HH wynosi około 6% w ciągu 10 lat, a u kobiet 1,5%. Poziom ferrytyny ≥1000 µg/L wiąże się z marskością wątroby u 20-45% pacjentów. Hemochromatoza jest także powiązana z podwyższonym ryzykiem raka jelita grubego, piersi oraz prostaty (32% wzrost ryzyka u mężczyzn homozygotycznych C282Y).
alfa-fetoproteina, artropatia, autosomalne recesywne zaburzenie, badanie echokardiograficzne, badanie przesiewowe, biopsja wątroby, ferrytyna w surowicy, flebotomia, hemochromatoza, hemochromatoza dziedziczna, heterozygotyczność złożona, inhibitory pompy protonowej, marskość wątroby, menopauza, miesiączkowanie, mutacja C282Y, mutacja H63D, niedokrwistość syderoachrestyczna, osteoartroza, przeładowanie żelazem, rak jelita grubego, rak piersi, rak prostaty, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, saturacja transferyny, stężenie żelaza w wątrobie, ultrasonografia wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Diagnostyka i diagnoza
Toksyczne zapalenie wątroby jest stanem zapalnym wywołanym ekspozycją na różnorodne substancje hepatotoksyczne, takie jak leki (np. paracetamol), alkohol, chemikalia przemysłowe, rozpuszczalniki organiczne, pestycydy, suplementy diety i toksyny środowiskowe. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych przyczyn uszkodzenia wątroby oraz potwierdzeniu związku czasowego między ekspozycją a wzrostem enzymów wątrobowych, które muszą przekraczać co najmniej dwukrotnie górną granicę normy. Kluczowe badania laboratoryjne obejmują podwyższone poziomy aminotransferaz (ALT, AST często >400 IU/L), fosfatazy alkalicznej, GGT, bilirubiny (zwłaszcza >2x górnej granicy normy, co wskazuje na ciężkie uszkodzenie zgodnie z prawem Hy’a) oraz wydłużony czas protrombinowy (PT/INR >1,5) świadczący o ryzyku niewydolności wątroby. Diagnostyka różnicowa powinna wykluczyć wirusowe, autoimmunologiczne, metaboliczne i naczyniowe choroby wątroby, a także alkoholowe zapalenie wątroby, które charakteryzuje się zwykle niższymi wartościami AST (<500 U/L) i ALT (<300 U/L).
albumina, aminotransferaza, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bilirubina, biopsja wątroby, choroba Wilsona, czas protrombinowy, czterochlorek węgla, dimetyloformamid, elastografia, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, hemochromatoza, hepatotoksyczność, koagulopatia, marker diagnostyczny, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, pierwotna marskość żółciowa, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, przeszczep wątroby, rezonans magnetyczny, rozpuszczalnik organiczny, toksyczne zapalenie wątroby, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, wirusowe zapalenie wątroby, zatrucie paracetamolem, zespół Budda-Chiariego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Entecavir Polpharma 0,5 mg
Entecavir Polpharma jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B (HBV) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży (2-18 lat) z wyrównaną lub niewyrównaną czynnością wątroby. Wskazania obejmują aktywną replikację HBV, trwałe podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT), oraz histologicznie potwierdzony stan zapalny i/lub zwłóknienie wątroby. Lek dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 0,5 mg i 1 mg entekawiru jednowodnego, z zawartością laktozy odpowiednio 120,97 mg i 241,94 mg na tabletkę. Preparat jest wskazany zarówno u pacjentów HBeAg dodatnich, jak i ujemnych, którzy nie byli wcześniej leczeni analogami nukleozydów, z uwzględnieniem szczególnych zaleceń w przypadku wcześniejszej terapii lamiwudyną.
aminotransferaza alaninowa, analog nukleozydu, antygen HBeAg, biopsja wątroby, entekawir, lamiwudyna, lek przeciwwirusowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewyrównana czynność wątroby, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, replikacja wirusa HBV, stan zapalny wątroby, tabletka powlekana, terapia przeciwwirusowa, wyrównana czynność wątroby, zakażenie HBV, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Diagnostyka i diagnoza
Żółtaczka noworodkowa, występująca u około 60% noworodków donoszonych i 80% wcześniaków, charakteryzuje się podwyższonym poziomem bilirubiny (powyżej 5-6 mg/dl, tj. 85-100 μmol/l) i żółtym zabarwieniem skóry oraz twardówek. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym oraz pomiarze bilirubiny, gdzie złotym standardem jest oznaczenie całkowitego stężenia bilirubiny w surowicy (TSB). Przezskórny pomiar bilirubiny (TcB) służy jako badanie przesiewowe, jednak wymaga potwierdzenia TSB, zwłaszcza przy wysokich wartościach lub fototerapii. Różnicowanie hiperbilirubinemii sprzężonej (>2 mg/dl lub >20% całkowitej bilirubiny) i niesprzężonej jest kluczowe, gdyż ta pierwsza wskazuje na patologię. Wskazaniem do rozszerzonej diagnostyki są m.in. żółtaczka pojawiająca się w pierwszych 24 godzinach życia, utrzymująca się ponad 2 tygodnie, szybki wzrost bilirubiny (>5 mg/dl/dobę) oraz objawy chorobowe noworodka. Badania dodatkowe obejmują ocenę hemolizy, infekcji, funkcji wątroby oraz chorób metabolicznych.
aminotransferaza, białko C-reaktywne, bilirubina całkowita, bilirubina sprzężona, bilirubinometr przezskórny, biopsja wątroby, choroba hemolityczna, encefalopatia bilirubinowa, fototerapia, hemoliza, hiperbilirubinemia, hiperbilirubinemia niesprzężona, hiperbilirubinemia noworodkowa, hiperbilirubinemia sprzężona, immunoglobulina dożylna, kernicterus, krwiak podokostnowy, mózgowe porażenie dziecięce, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niezgodność grup krwi, przezskórny pomiar bilirubiny, stężenie bilirubiny w surowicy, test Coombsa, transfuzja wymienna, wcześniactwo, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka jąder podkorowych, żółtaczka noworodkowa, żółtaczka patologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) jest chorobą wywołaną przez wirus HBV, która może przebiegać w formie ostrej lub przewlekłej, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak marskość wątroby czy rak wątrobowokomórkowy. Opieka pielęgniarska obejmuje kompleksową ocenę stanu pacjenta, monitorowanie funkcji wątroby (ALT, AST, bilirubina), podawanie leków przeciwwirusowych (np. tenofowir, entekawir, PEG-IFN) oraz edukację dotyczącą modyfikacji stylu życia i zapobiegania transmisji wirusa. Szczególną uwagę zwraca się na profilaktykę u noworodków (podanie szczepionki i immunoglobuliny HBIG w ciągu 12 godzin od urodzenia) oraz na opiekę nad kobietami w ciąży z poziomem HBV DNA powyżej 200 000 IU/ml, u których zaleca się leczenie przeciwwirusowe w celu zmniejszenia ryzyka transmisji wertykalnej.
aflatoksyna, alfa-fetoproteina, biopsja wątroby, dieta niskotłuszczowa, dysfagia, elastografia wątroby, encefalopatia wątrobowa, entekawir, funkcja wątroby, hepatomegalia, koinfekcja HIV, leczenie immunosupresyjne, lek hepatotoksyczny, lek przeciwwirusowy, marskość wątroby, pegylowany interferon, profilaktyka poekspozycyjna, rak wątrobowokomórkowy, reaktywacja HBV, tenofowir, transmisja wertykalna, wirus HBV, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wodobrzusze, zespół wątrobowo-nerkowy, żółtaczka, zwłóknienie wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu a – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka wirusowego zapalenia wątroby typu A (WZW A) opiera się przede wszystkim na badaniach serologicznych wykrywających specyficzne przeciwciała przeciwko wirusowi HAV. Kluczowym markerem ostrego zakażenia jest obecność przeciwciał klasy IgM (anty-HAV IgM), które pojawiają się 5-10 dni przed objawami klinicznymi (15-45 dni po ekspozycji) i utrzymują się zwykle 3-6 miesięcy, choć w 25% przypadków nawet do 12 miesięcy. Wysoka czułość i swoistość testów anty-HAV IgM (99-100%) umożliwia potwierdzenie ostrego zakażenia u pacjentów z objawami klinicznymi i podwyższonymi aminotransferazami (ALT, AST), które mogą osiągać wartości do 1000 j/l. Przeciwciała IgG pojawiają się we wczesnej rekonwalescencji i utrzymują się latami, świadcząc o przebytej infekcji lub odporności poszczepiennej. Diagnostyka uzupełniana jest badaniami biochemicznymi (bilirubina, fosfataza alkaliczna, albuminy, czas protrombinowy) oraz molekularnymi metodami RT-PCR wykrywającymi RNA HAV, szczególnie przydatnymi we wczesnej fazie zakażenia i badaniach epidemiologicznych.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, badanie serologiczne, biopsja wątroby, czas protrombinowy, dysfagia, fosfataza alkaliczna, immunoglobulina G, immunoglobulina M, odporność poszczepienna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało klasy IgG, przeciwciało klasy IgM, przeciwciało przeciwko wirusowi, reakcja RT-PCR, szybki test immunochromatograficzny, test serologiczny, ultrasonografia wątroby, wirus HAV, wirusowe zapalenie wątroby typu A, zapalenie okołowrotne, zapalenie wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zivafert
Produkt leczniczy Zivafert, zawierający ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentek poddawanych technikom wspomaganego rozrodu (ART). Podanie preparatu może powodować fałszywie dodatnie wyniki testów ciążowych przez okres do 10 dni, co wymaga ostrożnej interpretacji wyników. Istotne jest monitorowanie pacjentek pod kątem reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji i obrzęku naczynioruchowego, a także wykluczenie przeciwwskazań takich jak nadwrażliwość na hCG. Leczenie wiąże się z ryzykiem ciąży pozamacicznej, poronień oraz ciąż mnogich, które zwiększają ryzyko powikłań położniczych. Ponadto, u pacjentek z czynnikami ryzyka zakrzepicy (np. trombofilia, otyłość, wywiad zakrzepowo-zatorowy) należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka terapii, mając na uwadze, że sama ciąża również zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.
anafilaksja, anomalia narządów płciowych, badanie ultrasonograficzne, biopsja wątroby, ciąża pozamaciczna, duszność, estradiol, gonadotropina, gonadotropina kosmówkowa, indukcja owulacji, ludzka gonadotropina kosmówkowa, nowotwór jajnika, obrzęk naczynioruchowy, pierwotna niewydolność jajników, płyn w opłucnej, reakcja nadwrażliwości, skąpomocz, skręt jajnika, technika wspomaganego rozrodu, torbiel jajnika, trombofilia, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie tarczycy, zakrzep tętniczy, zakrzep wewnątrznaczyniowy, zakrzep żylny, zapłodnienie in vitro, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hiperstymulacji jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Żylaki przełyku – Diagnostyka i diagnoza
Żylaki przełyku, będące powikłaniem nadciśnienia wrotnego najczęściej związanego z marskością wątroby, stanowią istotne zagrożenie z powodu ryzyka masywnego krwawienia. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na ezofagogastroduodenoskopii (EGD), która umożliwia bezpośrednią ocenę wielkości żylaków (stopień 1-3) oraz identyfikację stygmatów wysokiego ryzyka krwawienia, takich jak czerwone pręgi czy plamki. Endoskopia pozostaje złotym standardem, pozwalając jednocześnie na interwencje terapeutyczne, np. opaskowanie. Uzupełniająco stosuje się badania obrazowe: TK z kontrastem (czułość ~91%, swoistość ~81%), RM oraz ultrasonografię dopplerowską i elastografię przejściową, która ocenia sztywność wątroby i pomaga w stratyfikacji ryzyka (np. sztywność <20 kPa i liczba płytek >150 × 10^9/L wskazują na niskie ryzyko klinicznie istotnych żylaków). Endoskopia kapsułkowa stanowi alternatywę dla pacjentów nieakceptujących tradycyjnej endoskopii. Pomiar gradientu ciśnienia żył wątrobowych (HVPG) jest kluczowy w ocenie nadciśnienia wrotnego, z wartościami ≥10 mmHg predykcyjnymi dla powstawania żylaków i dekompensacji marskości, a ≥20 mmHg wskazującymi na złe rokowanie.
biopsja wątroby, elastografia przejściowa, endoskopia kapsułkowa, ezofagogastroduodenoskopia, krwawienie z żylaków, lek wazokonstrykcyjny, marskość wątroby, MELD, nadciśnienie wrotne, oktreotyd, panendoskopia, rezonans magnetyczny, skala Child-Pugh, splenomegalia, sztywność wątroby, terlipresyna, tomografia komputerowa, trombocytopenia, ultrasonografia dopplerowska, wodobrzusze, żylak przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Toksyczne zapalenie wątroby to stan zapalny wątroby wywołany ekspozycją na substancje hepatotoksyczne, takie jak alkohol, leki (w tym paracetamol), chemikalia przemysłowe (np. czterochlorek węgla, trichloroetylen) oraz suplementy diety. Klinicznie może manifestować się objawami takimi jak żółtaczka, świąd, ból w prawym nadbrzuszu, zmęczenie, nudności, ciemny mocz i hepatomegalia. Diagnostyka opiera się na wzroście enzymów wątrobowych co najmniej dwukrotnie powyżej normy, wykluczeniu innych przyczyn chorób wątroby oraz potwierdzeniu ekspozycji zawodowej lub środowiskowej. W badaniach laboratoryjnych monitoruje się enzymy wątrobowe, hemoglobinę, hematokryt, albuminę i czasy krzepnięcia. Biopsja wątroby oraz techniki obrazowe (USG, TK, MRI) wspomagają diagnozę, zwłaszcza przy utrzymujących się objawach powyżej 6 miesięcy. W przypadku zatrucia paracetamolem kluczowe jest szybkie podanie acetylocysteiny.
acetylcysteina, biopsja wątroby, chloroform, czterochlorek węgla, dysfunkcja wątroby, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hepatomegalia, hepatotoksyczność, marskość wątroby, modyfikacja stylu życia, niewydolność wątroby, przeszczep wątroby, rak wątroby, rezonans magnetyczny, smolisty stolec, świąd skóry, tomografia komputerowa, ultrasonografia kontrastowa, włóknienie wątroby, wodobrzusze, wsparcie żywieniowe, zapalenie wątroby toksyczne, zatrucie paracetamolem, żółtaczka