spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej
Spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBZ) jest poważnym powikłaniem występującym u pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem. Charakteryzuje się zakażeniem płynu puchlinowego bez widocznego źródła infekcji wewnątrz jamy brzusznej, takiego jak perforacja narządów wewnętrznych czy ropień.
Patogeneza SBZ wiąże się z translokacją bakterii jelitowych do węzłów chłonnych krezkowych i dalej do krążenia, co przy upośledzonym układzie immunologicznym pacjentów z marskością prowadzi do kolonizacji płynu puchlinowego. Najczęstszymi patogenami są bakterie Gram-ujemne, zwłaszcza Escherichia coli oraz Klebsiella pneumoniae, choć w ostatnich latach obserwuje się wzrost częstości zakażeń bakteriami Gram-dodatnimi.
Diagnostyka SBZ opiera się na badaniu płynu puchlinowego uzyskanego przez paracentezę. Kryteria rozpoznania obejmują liczbę neutrofilów w płynie puchlinowym >250 komórek/mm³ oraz pozytywny wynik posiewu. Należy pamiętać, że u około 40% pacjentów z SBZ posiewy mogą być ujemne mimo podwyższonej liczby neutrofilów (określane jako wariant SBZ z kulturą negatywną).
Leczenie SBZ wymaga natychmiastowego wdrożenia antybiotykoterapii empirycznej, najczęściej cefalosporynami trzeciej generacji. U pacjentów wysokiego ryzyka lub przy podejrzeniu zakażenia wielolekoopornymi bakteriami może być konieczne zastosowanie karbapenemów lub połączenia antybiotyków. Profilaktyka pierwotna i wtórna SBZ jest zalecana u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, zazwyczaj przy użyciu norfloksacyny lub innych fluorochinolonów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Marskość wątroby – Objawy
Marskość wątroby to przewlekła, postępująca choroba charakteryzująca się zastępowaniem zdrowej tkanki wątrobowej przez tkankę bliznowatą, prowadząca do upośledzenia funkcji narządu. Klinicznie wyróżnia się marskość wyrównaną (kompensowaną), gdzie wątroba nadal spełnia swoje funkcje, oraz marskość niewyrównaną (dekompensowaną), z objawami takimi jak żółtaczka, wodobrzusze, krwawienia z żylaków przełyku, encefalopatia wątrobowa oraz powikłaniami wynikającymi z nadciśnienia wrotnego. Progresja choroby jest zmienna i zależy od etiologii, wieku, obecności nadciśnienia wrotnego (ciśnienie w żyle wrotnej >10 mmHg), obecności żylaków oraz czynników ryzyka takich jak dalsze spożywanie alkoholu, brak leczenia przyczynowego, otyłość czy współistniejąca cukrzyca. Średnia przeżywalność w marskości wyrównanej wynosi 9-12 lat, natomiast w marskości niewyrównanej około 2 lata, z 2-letnim ryzykiem zgonu na poziomie 13,5% w stadium kompensacji.
alkoholowa choroba wątroby, bilirubina, choroba Wilsona, encefalopatia wątrobowa, ginekomastia, hemochromatoza, kacheksja, lek hepatotoksyczny, marskość niewyrównana, marskość wyrównana, model MELD, nadciśnienie wrotne, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niedobór alfa-1-antytrypsyny, nieselektywny beta-bloker, przewlekłe zapalenie wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rumień dłoniowy, skala Child-Pugh, splenomegalia, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, tkanka bliznowata, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-płucny, żółtaczka, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby alkoholowe – Epidemiologia
Zapalenie wątroby alkoholowe (ALD) jest poważną manifestacją alkoholowej choroby wątroby, charakteryzującą się ostrym pogorszeniem funkcji wątroby u osób z przewlekłym nadużywaniem alkoholu, często współistniejącym z zaawansowanym zwłóknieniem lub marskością. Częstość występowania ALD w populacjach z przewlekłym spożyciem alkoholu wynosi około 20-33%, z wyższą zapadalnością w krajach europejskich i wśród kobiet. Spożycie powyżej 100 g alkoholu dziennie, a u kobiet nawet 40 g, znacząco zwiększa ryzyko rozwoju zapalenia wątroby alkoholowego. Choroba dotyka głównie osoby w wieku 20-60 lat, z nasileniem w grupie 40-50 lat, a jej epidemiologia wskazuje na rosnące zachorowania, szczególnie wśród młodszych dorosłych i kobiet, co potwierdzają dane z USA i Danii. Współistniejące czynniki ryzyka to m.in. otyłość, cukrzyca, palenie tytoniu oraz warianty genetyczne, np. PNPLA3. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wzrostu zachorowań i śmiertelności związanej z ALD, z 53% wzrostem zapaleń wątroby alkoholowego w USA w latach 2019-2020.
alkoholowa choroba wątroby, biopsja wątroby, BMI, chorobowość i śmiertelność, dekompensacja, etanol, gen PNPLA3, intensywne spożycie alkoholu, karcynogeneza, kortykosteroidy, marskość alkoholowa, marskość wątroby, niewydolność wątroby, ostra niewydolność wątroby, powikłania wielonarządowe, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, rak wątrobowokomórkowy, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, zapalenie jelita, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wątroby alkoholowe, żółtaczka, zwłóknienie - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie otrzewnej to stan zapalny błony surowiczej jamy brzusznej, wymagający szybkiej diagnostyki i leczenia ze względu na wysokie ryzyko zgonu. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym morfologii krwi (leukocytoza >20 000/mm³), wskaźnikach stanu zapalnego (CRP, prokalcytonina) oraz paracentezie z oceną liczby neutrofili (>250 komórek/mm³) i posiewem płynu otrzewnowego. W diagnostyce różnicowej wyróżnia się pierwotne (SBP), wtórne i trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, z różnym podejściem terapeutycznym. Badania obrazowe, takie jak USG, RTG i tomografia komputerowa, są kluczowe w identyfikacji przyczyny i lokalizacji procesu zapalnego, a w trudnych przypadkach stosuje się diagnostyczną laparoskopię.
antybiotykoterapia, bakterie Gram-ujemne, dehydrogenaza mleczanowa, dializa otrzewnowa, laparoskopia diagnostyczna, leukocytoza, marskość wątroby, niedokrwistość, objaw Blumberga, oliguria, paracenteza, perforacja przewodu pokarmowego, płyn otrzewnowy, posiew krwi, prokalcytonina, sekwencjonowanie genetyczne, skala Child-Pugh, spektrofotometria, spektrometria masowa, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, tachykardia, tachypnoe, trombocytopenia, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wskaźniki stanu zapalnego, zapalenie otrzewnej, ziarenkowce Gram-dodatnie - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre niewydolność wątroby – Zapobieganie i profilaktyka
Ostra niewydolność wątroby (ALF) stanowi stan zagrożenia życia, wymagający kompleksowej profilaktyki obejmującej eliminację czynników ryzyka oraz zapobieganie progresji choroby u pacjentów z istniejącym uszkodzeniem wątroby. Kluczowe strategie prewencyjne to ścisłe przestrzeganie dawkowania leków, zwłaszcza paracetamolu, unikanie łączenia preparatów zawierających tę samą substancję czynną, oraz konsultacje lekarskie przy stosowaniu leków u chorych z chorobami wątroby. Ograniczenie spożycia alkoholu do maksymalnie jednego drinka dziennie u kobiet i dwóch u mężczyzn, a u pacjentów z chorobami wątroby całkowita abstynencja, jest niezbędne. Szczepienia przeciwko WZW A i B są rekomendowane u osób z grup ryzyka i pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby, co zapobiega nadkażeniom i dekompensacji. Dodatkowo, profilaktyka obejmuje unikanie ryzykownych zachowań zwiększających ryzyko zakażeń, utrzymanie prawidłowej masy ciała, zdrowy styl życia, kontrolę metaboliczną oraz unikanie ekspozycji na toksyny i zatrucia.
benzoesan sodu, bloker receptora H2, cefalosporyna, cefotaksym, ceftriakson, cyprofloksacyna, encefalopatia wątrobowa, fluorochinolon, hiperamonemia, inhibitor pompy protonowej, koagulopatia, laktuloza, lek hepatotoksyczny, marskość wątroby, N-acetylocysteina, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, noradrenalina, norfloksacyna, obrzęk mózgu, ostra niewydolność wątroby, paracetamol, rifaksymina, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, terapia nerkozastępcza, translokacja bakteryjna, trimetoprim-sulfametoksazol, wirusowe zapalenie wątroby, zespół wątrobowo-nerkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Etiologia i przyczyny
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to stan zapalny błony otrzewnowej, który może mieć etiologię pierwotną, wtórną lub trzeciorzędową. Pierwotne zapalenie, w tym spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBP), występuje bez widocznego ogniska zakażenia i dotyczy głównie pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem (około 20% tych pacjentów rozwija SBP), niewydolnością nerek dializowanych otrzewnowo, niewydolnością serca oraz niektórymi nowotworami. Patogeneza SBP wiąże się z upośledzeniem funkcji immunologicznej, zmniejszoną aktywnością przeciwbakteryjną płynu puchlinowego (białko <1 g/dl) oraz translokacją bakterii jelitowych, głównie Escherichia coli (50%) i paciorkowców (19%). Wtórne zapalenie otrzewnej, stanowiące około 90% przypadków, jest najczęściej wynikiem perforacji przewodu pokarmowego (np. pęknięty wyrostek robaczkowy 43,1%, perforacja wrzodu żołądka/dwunastnicy 26,2%, perforacja jelita krętego w durze brzusznym 24,2%) oraz zakażeń narządów jamy brzusznej, z udziałem bakterii tlenowych i beztlenowych. Trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej charakteryzuje się nawracającym zakażeniem po leczeniu i wiąże się z wyższą śmiertelnością, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością i wielolekoopornymi patogenami.
bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, błona otrzewnowa, chemiczne zapalenie otrzewnej, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, ciąża pozamaciczna, dializa otrzewnowa, dur brzuszny, endometrioza, Escherichia coli, marskość wątroby, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, pierwotne zapalenie otrzewnej, rak jelita grubego, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień otrzewnowy, ropień wątroby, ropień wewnątrzbrzuszny, sepsa, skręt jelit, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wtórne zapalenie otrzewnej, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie jajowodów, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego, zawał jelit, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Eltrombopag Glenmark
Eltrombopag Glenmark, dostępny w tabletkach powlekanych 25 mg i 50 mg, jest stosowany w leczeniu małopłytkowości, w tym u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C) oraz ciężką niedokrwistością aplastyczną (SAA). U pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby (albuminy ≤35 g/l lub MELD ≥10) leczonych eltrombopagiem w skojarzeniu z interferonem obserwuje się zwiększone ryzyko dekompensacji wątroby i zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, w tym zakrzepicy żyły wrotnej (2% w grupie leczonej). Monitorowanie czynności wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina) jest kluczowe, a leczenie należy przerwać przy wzroście AlAT ≥3 x GGN u pacjentów z prawidłową czynnością wątroby lub ≥3 x wartości wyjściowej u pacjentów z podwyższonymi transaminazami, zwłaszcza jeśli utrzymuje się ≥4 tygodni lub towarzyszy mu wzrost bilirubiny bezpośredniej lub objawy kliniczne. Eltrombopag może indukować pośrednią hiperbilirubinemię poprzez hamowanie UGT1A1 i OATP1B1. U pacjentów z SAA zaleca się niższą dawkę początkową i ścisłe monitorowanie morfologii krwi, ze względu na ryzyko progresji włókien retikulinowych w szpiku oraz pojawienia się nieprawidłowości cytogenetycznych (17-23% pacjentów w badaniach klinicznych). W przypadku nowych lub postępujących nieprawidłowości morfologicznych lub cytopenii konieczne jest przerwanie terapii i rozważenie biopsji szpiku.
agonista receptora trombopoetyny, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bilirubina w surowicy, ciężka niedokrwistość aplastyczna, czynnik V Leiden, dekompensacja wątroby, eltrombopag z olaminą, encefalopatia wątrobowa, krwawienie z żylaków, krwotok siatkówkowy, marskość wątroby, nieprawidłowości cytogenetyczne, nietolerancja fruktozy, ostra białaczka szpikowa, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, skala MELD, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, toksyczny wpływ na wątrobę, trwała odpowiedź wirusologiczna, wydłużenie odstępu QTc, zaawansowana choroba wątroby, zakrzepica żyły wrotnej, zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, zespół antyfosfolipidowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to stan zapalny otrzewnej, często wywołany zakażeniem bakteryjnym lub grzybiczym, który może prowadzić do sepsy i niewydolności wielonarządowej. Wyróżnia się trzy typy: pierwotne (spontaniczne bakteryjne, często u pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem), wtórne (związane z perforacją narządów) oraz trzeciorzędowe (nawracające pomimo leczenia). Diagnostyka i opieka pielęgniarska koncentrują się na systematycznej ocenie bólu (intensywność w skali 0-10), monitorowaniu parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura, oddech), bilansu płynów (pomiar diurezy, CVP, ciśnienie tętnicze płucne) oraz funkcji przewodu pokarmowego. Kluczowe jest także monitorowanie miejsc operacyjnych i drenów pod kątem zakażeń i gojenia. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię (np. gentamycyna, amikacyna, klindamycyna), interwencje chirurgiczne oraz wsparcie żywieniowe, w tym żywienie pozajelitowe, szczególnie u pacjentów na czczo (NPO).
bakterie beztlenowe, bilans płynów, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, ciśnienie żylne centralne, dializa otrzewnowa, gram-ujemne pałeczki, jama brzuszna, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, perforacja narządu, perystaltyka jelit, pierwotne zapalenie otrzewnej, sepsa, sonda żołądkowa, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, tachykardia, translokacja bakterii, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wstrząs hipowolemiczny, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zakrzepica żył głębokich, zapalenie otrzewnej, zatorowość płucna, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalenie otrzewnej pozostaje schorzeniem o wysokiej śmiertelności, sięgającej 90-93% w przypadkach sepsy brzusznej i zespołu wstrząsu toksycznego. W diagnostyce i prognozowaniu wyników leczenia istotne są obiektywne systemy punktacji, takie jak p-POSSUM i MPI, które wykazują dobrą zdolność predykcyjną (AUROC odpowiednio 0,756 i 0,757) z punktami odcięcia na poziomie 29,1% i 27 punktów. System PPS cechuje się najwyższą dokładnością (AUC=0,942) i wartością predykcyjną (83,3%) w przewidywaniu śmiertelności u pacjentów z wtórnym rozlanym zapaleniem otrzewnej. Wielodomenowy model predykcyjny (MPPM) integrujący dane demograficzne, fizjologiczne i chirurgiczne osiąga wysoką skuteczność prognostyczną (AUROC 0,87), podkreślając znaczenie zamknięcia skóry, SAPS-II i MPI jako kluczowych czynników prognostycznych. Wskaźnik Charlsona, poziom albuminy i Kt/V są istotne w kontekście wczesnego zapalenia otrzewnej u pacjentów dializowanych otrzewnowo, które wiąże się z wyższym ryzykiem niepowodzenia techniki dializacyjnej (HR 1,801, p=0,051).
albumina w surowicy, białko C-reaktywne, dializa otrzewnowa, funkcja nerek, krzywa ROC, Mannheim Peritonitis Index, marskość wątroby, metoda SHAP, model predykcyjny, niepowodzenie leczenia, paracenteza, skala APACHE II, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, system prognostyczny, wodobrzusze, wtórne zapalenie otrzewnej, zapalenie otrzewnej, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby związana z alkoholem – Objawy
Choroba wątroby związana z alkoholem (ARLD) obejmuje spektrum patologii od alkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby, przez alkoholowe zapalenie wątroby, aż do marskości wątroby. Wczesne stadia, takie jak stłuszczenie wątroby, są odwracalne po zaprzestaniu spożywania alkoholu, a stłuszczenie może ustąpić w ciągu około 6 tygodni. Alkoholowe zapalenie wątroby występuje u 10-35% osób nadużywających alkohol i może mieć śmiertelność 30-50% w ciągu 30 dni przy ciężkim przebiegu (Model Discriminant Function > 32). Marskość wątroby rozwija się u 10-20% pacjentów i jest nieodwracalna, choć abstynencja może zatrzymać progresję choroby i poprawić rokowanie. Objawy ARLD są często niespecyficzne we wczesnych stadiach (ból w prawym górnym kwadrancie, zmęczenie, nudności), a w zaawansowanych stadiach pojawiają się żółtaczka, wodobrzusze, encefalopatia wątrobowa, a także powikłania takie jak nadciśnienie wrotne, zespół wątrobowo-nerkowy i rak wątrobowokomórkowy (10-15% przypadków marskości).
alkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby, bilirubinuria, choroba wątroby związana z alkoholem, encefalopatia wątrobowa, ginekomastia, hepatomegalia, hipoksemia, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, palce pałeczkowate, rak wątrobowokomórkowy, rumień dłoniowy, sinica, splenomegalia, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, stłuszczenie wątroby, świąd skóry, włóknienie wątroby, wodobrzusze, zespół wątrobowo-nerkowy, zespół wątrobowo-płucny, żółtaczka, żyła wrotna, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Zapobieganie i profilaktyka
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) stanowi istotne powikłanie u pacjentów dializowanych otrzewnowo oraz u osób z marskością wątroby i wodobrzuszem, wiążąc się z wysoką śmiertelnością i chorobowością. Wytyczne ISPD zalecają monitorowanie częstości zapalenia otrzewnej, z celem utrzymania wskaźnika poniżej 0,40 epizodów na rok ryzyka oraz ponad 80% pacjentów bez epizodów rocznie. Profilaktyka obejmuje techniki aseptyczne, właściwe szkolenie pacjentów i personelu, pielęgnację miejsca ujścia cewnika, szybkie leczenie zakażeń oraz stosowanie antybiotyków profilaktycznych w określonych sytuacjach, takich jak przed wprowadzeniem cewnika (wankomycyna 1 g lub cefazolina 1 g dożylnie, zalecenie klasy 1A), przed kolonoskopią i zabiegami ginekologicznymi (schemat ampicylina z aminoglikozydem ± metronidazol, zalecenia klasy 2C/D). Profilaktyka przeciwgrzybicza (np. nystatyna lub flukonazol doustnie) jest rekomendowana podczas antybiotykoterapii (zalecenie klasy 1B), co zmniejsza ryzyko grzybiczego zapalenia otrzewnej (RR 0,28, 95% CI 0,12–0,63).
antybiotykoterapia, cefazolina, ceftriakson, chinolon, choroba zapalna miednicy, ciprofloksacyna, dializa otrzewnowa, dysfunkcja nerek, higiena rąk, kotrimoksazol, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, marskość wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, norfloksacyna, oporność bakterii, płyn puchlinowy, profilaktyka przeciwgrzybicza, rifaksymina, skala Child-Pugh, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, trimetoprim-sulfametoksazol, wankomycyna dożylna, wodobrzusze, zakażenie cewnika, zakażenie Clostridium difficile, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego