cykl okołodobowy
Cykl okołodobowy, zwany także rytmem dobowym lub cyklem dobowym, to wewnętrzny biologiczny mechanizm regulujący procesy fizjologiczne, behawioralne i metaboliczne organizmu w cyklu trwającym około 24 godzin. Jest on kontrolowany przez wewnętrzny „zegar biologiczny” zlokalizowany głównie w jądrach nadskrzyżowaniowych (SCN) podwzgórza.
Cykl okołodobowy reguluje szereg procesów fizjologicznych, w tym rytm snu i czuwania, temperaturę ciała, ciśnienie krwi, wydzielanie hormonów (np. kortyzolu, melatoniny), czynność układu immunologicznego oraz metabolizm. Głównym zewnętrznym synchronizatorem (zeitgeber) tego rytmu jest światło, które poprzez receptory siatkówki oka przekazuje informacje do SCN.
Zaburzenia cyklu okołodobowego mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym zaburzeń snu, obniżenia funkcji poznawczych, zaburzeń nastroju, a nawet zwiększonego ryzyka rozwoju chorób metabolicznych i nowotworowych. W praktyce klinicznej, rozumienie rytmów dobowych jest istotne w kontekście chronoterapii, czyli dostosowywania czasu podawania leków do indywidualnego rytmu dobowego pacjenta, co może zwiększyć skuteczność terapii i zmniejszyć działania niepożądane.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Melatonina Biofarm 5 mg
Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach 2 mg, 3 mg oraz 5 mg w formie tabletek, jest wskazana jako środek pomocniczy w terapii zaburzeń rytmu dobowego, w szczególności w zespole nagłej zmiany strefy czasowej (jet lag), u osób pracujących w systemie zmianowym oraz u pacjentów niewidomych z zaburzeniami cyklu snu i czuwania. Preparat wspomaga adaptację do nowego rytmu dobowego poprzez regulację endogennego cyklu melatoninowego, co jest szczególnie istotne u pacjentów z dysfunkcjami wynikającymi z braku percepcji światła lub nieregularnego trybu pracy. Tabletki mają postać okrągłą, białą lub prawie białą, o średnicy 7,0 mm (2 mg i 3 mg) lub 9,0 mm (5 mg), z charakterystycznymi oznaczeniami ułatwiającymi identyfikację dawki.
- Leksykon chorób i schorzeń
Sezonowe zaburzenie afektywne – Patofizjologia i mechanizm
Sezonowe zaburzenia afektywne (SAD) to podtyp depresji charakteryzujący się nawracającymi epizodami depresyjnymi w określonych porach roku, najczęściej jesienią i zimą, z ustępowaniem objawów wiosną lub latem. Etiologia SAD jest wieloczynnikowa, obejmująca zaburzenia rytmu dobowego, zmniejszoną wrażliwość siatkówki na światło, dysfunkcję układu serotoninergicznego, zmiany w wydzielaniu melatoniny oraz czynniki genetyczne, w tym mutacje w genie PER3 i potencjalną rolę genu ZBTB20. Patofizjologia obejmuje opóźnienie fazy rytmu dobowego, co tłumaczy skuteczność porannej fototerapii, oraz zaburzenia w metabolizmie neuroprzekaźników, w tym zwiększoną aktywność monoaminooksydazy A (MAO-A) w okresie zimowym. SAD dotyka do 6% dorosłej populacji, a jego częstość wzrasta wraz z odległością od równika, co podkreśla rolę ekspozycji na światło słoneczne w patogenezie.
badanie asocjacyjne całego genomu, cykl okołodobowy, dopamina, epizod depresyjny, fotoperiod, fototerapia, fototerapia jasnym światłem, glutaminian, hipersomnia, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, lek przeciwdepresyjny, melatonina, monoaminooksydaza A, neuroprzekaźnik, niedobór witaminy D, norepinefryna, ośrodkowy układ nerwowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przesunięcie fazowe, rytm dobowy, serotonina, sezonowe zaburzenia afektywne, szyszynka, terapia poznawczo-behawioralna, transporter serotoniny, układ serotoninergiczny, wrażliwość siatkówki, zaburzenie depresyjne, zegar biologiczny