wirus onkogenny
Wirusy onkogenne to czynniki patogenne zdolne do indukcji transformacji nowotworowej w komórkach gospodarza. Mechanizm ich działania polega na integracji materiału genetycznego wirusa z genomem komórki, co prowadzi do zaburzenia regulacji cyklu komórkowego, aktywacji onkogenów lub inaktywacji genów supresorowych.
Wśród najlepiej poznanych wirusów onkogennych u ludzi znajdują się: wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza typy wysokiego ryzyka 16 i 18 odpowiedzialne za raka szyjki macicy; wirus zapalenia wątroby typu B i C (HBV, HCV) związane z rozwojem raka wątrobowokomórkowego; wirus Epsteina-Barr (EBV) powiązany z chłoniakiem Burkitta i rakiem nosogardzieli; ludzki wirus T-komórkowej białaczki dorosłych (HTLV-1); oraz ludzki herpeswirus typu 8 (HHV-8) będący czynnikiem etiologicznym mięsaka Kaposiego.
Profilaktyka zakażeń wirusami onkogennymi obejmuje szczepienia (np. przeciwko HPV, HBV), wczesne wykrywanie zakażeń oraz regularne badania przesiewowe. Szacuje się, że infekcje wirusowe odpowiadają za około 15-20% wszystkich nowotworów złośliwych u ludzi, co podkreśla ich istotne znaczenie w onkologii i zdrowiu publicznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak stawowy – Etiologia i przyczyny
Mięsak stawowy (synovial sarcoma) to rzadki, złośliwy nowotwór tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się w okolicy dużych stawów, zwłaszcza kolan, łokci, bioder i ramion. Kluczowym czynnikiem etiologicznym jest specyficzna translokacja chromosomowa t(X;18)(p11;q11), obecna w ponad 90% przypadków, prowadząca do powstania genu fuzyjnego SS18-SSX. Białko fuzyjne SS18-SSX zaburza funkcję kompleksu BAF, wyparcie białka supresorowego BAF47 oraz aktywację genu Sox2, co skutkuje nieprawidłową ekspresją genów i rozwojem guza. Mutacja ta jest somatyczna, nie germinalna, co wyklucza dziedziczenie. Mięsak charakteryzuje się powolnym wzrostem, ale wysokim ryzykiem inwazji lokalnej i przerzutów (30-60%), które mogą pojawić się nawet po 5 latach od diagnozy.
arsen, białko fuzyjne, błona maziowa, chlorek winylu, choroba von Recklinghausena, dioksyna, dwutlenek toru, gen fuzyjny SS18-SSX, gen Sox2, gen SS18, gen SSX, mięsak indukowany promieniowaniem, mięsak Kaposiego, mięsak maziówkowy, mięsak stawowy, mutacja genu RB1, mutacja genu TP53, mutacja germinalna, mutacja somatyczna, naciekanie tkanek, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nowotwór złośliwy tkanek miękkich, promieniowanie jonizujące, przerzut nowotworowy, radioterapia, remodelowanie chromatyny, ścieżka sygnałowa Akt/mTOR, siatkówczak dziedziczny, tkanka maziowa, translokacja chromosomowa, wirus onkogenny, zaburzenie epigenetyczne, zespół Li-Fraumeni, zespół Wernera - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Epidemiologia
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową, z około 80% aktywnych seksualnie osób zakażonych przynajmniej raz w życiu. Prewalencja HPV w populacji USA wynosi 40,0% (41,8% u mężczyzn, 38,4% u kobiet), a typy wysokiego ryzyka, takie jak HPV16 (3,2%) i HPV18 (1,4%), odpowiadają za większość nowotworów związanych z HPV, w tym 70% przypadków raka szyjki macicy. Zakażenia są szczególnie częste u kobiet poniżej 25 roku życia (24%) oraz w regionach takich jak Afryka Subsaharyjska (24%) i Ameryka Łacińska (16%). Czynniki ryzyka obejmują płeć, wiek, liczbę partnerów seksualnych oraz stan immunologiczny, z wyższą częstością zakażeń u osób z immunosupresją i HIV. U mężczyzn, zwłaszcza MSM, obserwuje się wyższą prewalencję zakażeń HPV, a obrzezanie wiąże się z mniejszym ryzykiem zakażenia. Przetrwałe zakażenie HPV wysokiego ryzyka jest głównym czynnikiem etiologicznym raka szyjki macicy oraz innych nowotworów anogenitalnych i gardła.
brodawka anogenitalna, brodawka narządów płciowych, CIN2+, HPV DNA-pozytywny, HSIL, immunosupresja, infekcja przenoszona drogą płciową, inwazyjny rak szyjki macicy, LSIL, MSM, neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy, nieprawidłowy wynik testu Pap, odporność stadna, rak gardła, rak odbytu, rak pochwy i sromu, rak prącia, rak szyjki macicy, stan przedrakowy, szczepionka czterowalentna, szczepionka dwuwalentna, szczepionka dziewięciowalentna, szczepionka Gardasil, test DNA HPV, typ HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus onkogenny