czynnik teratogenny
Czynnik teratogenny to każdy czynnik, który może zaburzyć prawidłowy rozwój zarodka lub płodu, prowadząc do powstania wad wrodzonych. Teratogeny mogą mieć różnorodny charakter i obejmują substancje chemiczne, leki, patogeny, promieniowanie jonizujące oraz niektóre choroby matki.
Działanie czynników teratogennych jest uzależnione od kilku kluczowych parametrów, wśród których najważniejsze to: dawka, czas ekspozycji oraz okres rozwojowy, w którym dochodzi do kontaktu. Szczególnie niebezpieczna jest ekspozycja w pierwszym trymestrze ciąży, zwłaszcza między 3. a 8. tygodniem, gdy zachodzi organogeneza.
Do najlepiej poznanych teratogenów należą: alkohol etylowy (powodujący płodowy zespół alkoholowy), niektóre leki przeciwpadaczkowe, retinoidy, talidomid, warfaryna, niektóre cytostatyki, a także patogeny takie jak wirus różyczki, cytomegalowirus, Toxoplasma gondii czy krętki kiły. Ponadto, określone schorzenia matki, jak cukrzyca, mogą działać teratogennie poprzez zaburzenie środowiska wewnątrzmacicznego.
W praktyce klinicznej istotne jest prowadzenie szczegółowego wywiadu dotyczącego ekspozycji na potencjalne teratogeny oraz edukacja pacjentek planujących ciążę. Profilaktyka obejmuje unikanie znanych czynników teratogennych, suplementację kwasu foliowego oraz odpowiednią kontrolę chorób przewlekłych matki przed i w trakcie ciąży.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Promazine Hasco 100 mg
Promazyna, jako pochodna fenotiazyny, niesie istotne ryzyko teratogenne i toksyczne dla płodu oraz noworodka, co wymaga szczegółowego omówienia z pacjentkami w wieku rozrodczym. Dane przedkliniczne wskazują na potencjalne zagrożenia, takie jak spadek ciśnienia tętniczego u matki prowadzący do niedotlenienia płodu oraz powikłania neurologiczne u noworodków, w tym przedłużającą się żółtaczkę, objawy pozapiramidowe i zanik odruchów. Stosowanie promazyny w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, jest przeciwwskazane, chyba że korzyści terapeutyczne zdecydowanie przewyższają ryzyko. W takich przypadkach konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu zdrowia matki i płodu.
czynnik teratogenny, niedotlenienie płodu, objawy pozapiramidowe, pierwszy trymestr ciąży, pochodna fenotiazyny, promazyna, przeciwwskazanie do karmienia piersią, przenikanie do mleka kobiecego, senność, spadek ciśnienia tętniczego, stosunek korzyści do ryzyka, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zanik odruchów - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dasatinib SUN 50 mg
Dazatynib, stosowany u pacjentek w wieku rozrodczym oraz u pacjentów aktywnych seksualnie, wymaga stosowania skutecznych metod antykoncepcji przez cały okres terapii ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne. Dane kliniczne wskazują na możliwość wystąpienia poważnych wad wrodzonych, zwłaszcza wad cewy nerwowej, oraz szkodliwego działania farmakologicznego na płód. Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają negatywny wpływ dazatynibu na reprodukcję, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku w ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko. W przypadku konieczności leczenia ciężarnej, wymagana jest pełna informacja i świadoma zgoda pacjentki na terapię. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii dazatynibem ze względu na wysokie prawdopodobieństwo wydzielania leku do mleka i potencjalne ryzyko dla dziecka. Badania przedkliniczne na szczurach nie wykazały negatywnego wpływu dazatynibu na płodność samców i samic, jednak brak danych klinicznych wymaga, aby lekarze informowali pacjentów płci męskiej o możliwym wpływie leku na płodność. Zaleca się rozważenie zabezpieczenia płodności, w tym krioprezerwacji nasienia, przed rozpoczęciem terapii. Kompleksowa edukacja pacjentów dotycząca ryzyka reprodukcyjnego oraz odpowiednie postępowanie prewencyjne są kluczowe w opiece nad osobami leczonymi dazatynibem.
antykoncepcja, badanie na modelach zwierzęcych, czynnik teratogenny, dane farmakodynamiczne, dane toksykologiczne, dazatynib, działanie farmakologiczne, karmienie piersią, krioprezerwacja nasienia, płodność, przenikanie do mleka kobiecego, reprodukcja, ryzyko teratogenne, wada cewy nerwowej, wada wrodzona, wiek rozrodczy, właściwość fizyko-chemiczna, wydzielanie do mleka kobiecego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Hydroxycarbamid Teva 500 mg
Hydroksykarbamid wykazuje w badaniach przedklinicznych liczne działania niepożądane, przede wszystkim zahamowanie szpiku kostnego, co jest zgodne z jego cytostatycznym mechanizmem działania. Obserwuje się także zanik tkanki limfatycznej oraz zmiany zwyrodnieniowe w nabłonku jelita cienkiego i grubego, co wskazuje na toksyczność wobec tkanek o szybkim podziale komórkowym. Dodatkowo, u zwierząt stwierdzono objawy sercowo-naczyniowe oraz zmiany hematologiczne, które mogą mieć kliniczne znaczenie, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia lub zaburzeniami hematologicznymi. Wpływ na układ rozrodczy obejmuje u samców szczurów zanik jąder i obniżoną spermatogenezę przy dawce 60 mg/kg/dobę (około 2x maksymalnej dawki u ludzi), a u psów odwracalne zatrzymanie spermatogenezy, co sugeruje potencjalnie przejściowe zaburzenia płodności.
czynnik rakotwórczy, czynnik teratogenny, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, hydroksykarbamid, mechanizm cytostatyczny, objawy sercowo-naczyniowe, przenikanie przez łożysko, wada rozwojowa kręgosłupa, wada rozwojowa mostka, wodogłowie, zahamowanie szpiku kostnego, zanik jąder, zanik tkanki limfatycznej, zatrzymanie spermatogenezy, zmiany hematologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lactulosum Forte Polfarmex 10 g/15 ml
Przeprowadzone badania przedkliniczne na różnych gatunkach zwierząt wykazały, że laktuloza charakteryzuje się bardzo niskim potencjałem toksycznym. Oceny toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej nie wykazały swoistych działań toksycznych, a obserwowane efekty były związane głównie z mechanicznym pęcznieniem treści pokarmowej w przewodzie pokarmowym. Badania teratogenności, w tym na królikach, nie potwierdziły negatywnego wpływu laktulozy na rozwój embrionalny i płodowy, co podkreśla jej bezpieczeństwo w kontekście potencjalnego ryzyka teratogennego.
badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, czynnik teratogenny, działanie niepożądane, funkcja rozrodcza, laktuloza, osmotyczny środek przeczyszczający, pęcznienie treści pokarmowej, potencjał toksyczny, profil bezpieczeństwa, reprodukcja, rozwój embrionalny, środek przeczyszczający, teratogenność, toksyczność, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, zdolność reprodukcyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Wada ebsteina – Etiologia i przyczyny
Wada Ebsteina to rzadka wrodzona wada serca charakteryzująca się nieprawidłową budową i funkcją zastawki trójdzielnej, występująca z częstością 1:10 000 do 1:200 000 żywych urodzeń. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca zarówno czynniki genetyczne, jak mutacje w genach MYH7 (dziedziczenie autosomalne dominujące, 50% ryzyko przekazania potomstwu) i NKX2-5, jak i czynniki środowiskowe, w tym ekspozycję na lit w pierwszym trymestrze ciąży (ryzyko około 2%, względne ryzyko 400-krotne), benzodiazepiny oraz substancje lakiernicze. Patogeneza opiera się na zaburzeniu delaminacji płatków zastawki trójdzielnej w pierwszych 8 tygodniach życia płodowego, prowadząc do przemieszczenia i przyklejenia płatków zastawki w prawej komorze, co skutkuje niedomykalnością zastawki i powiększeniem prawego przedsionka. Wada często współistnieje z ubytkiem przegrody międzyprzedsionkowej (50% przypadków), zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a oraz innymi wadami i arytmiami.
arytmia, częstoskurcz nadkomorowy, czynnik teratogenny, czynnik transkrypcyjny serca, dziedziczenie wieloczynnikowe, heterogenność genetyczna, kardiomiopatia, mutacja genu MYH7, nadczynność tarczycy, niedokrwistość, niedomykalność zastawki trójdzielnej, przetrwały otwór owalny, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wada Ebsteina, wrodzona wada serca, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zaburzenie rytmu serca, zastawka trójdzielna, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zwężenie zastawki płucnej - Leksykon substancji czynnych
Chlorambucyl – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Chlorambucyl, substancja czynna leku Leukeran (tabletki powlekane 2 mg), wykazuje istotne działanie teratogenne i cytotoksyczne, co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, oraz u kobiet karmiących piersią. Lekarz powinien przeprowadzić dokładną ocenę korzyści terapeutycznych względem ryzyka dla płodu i poinformować pacjentkę o potencjalnych wadach rozwojowych. Wskazane jest unikanie stosowania chlorambucylu w ciąży, a w przypadku konieczności terapii u kobiet karmiących – przerwanie laktacji. Ponadto, ze względu na ryzyko uszkodzenia materiału genetycznego gamet, u wszystkich pacjentów, niezależnie od płci, należy zalecić skuteczną antykoncepcję podczas leczenia.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Maxipulmon 3 mg/ml
Preparat Maxipulmon w formie syropu o stężeniu 3 mg/ml cytrynianu butamiratu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym sorbitol (406 mg/ml), sód (6,21 mg/ml, 0,27 mmola/ml), glikol propylenowy (2,18 mg/ml) oraz kwas benzoesowy (0,58 mg/ml). Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować objawy od łagodnych zmian skórnych do ciężkich reakcji anafilaktycznych. Szczególnie istotne jest wykluczenie stosowania leku w pierwszym trymestrze ciąży ze względu na ryzyko teratogenności i wpływ na organogenezę płodu. W przypadku konieczności leczenia przeciwkaszlowego u kobiet w ciąży zaleca się konsultację ginekologiczną i rozważenie alternatywnych terapii.
choroba genetyczna, choroba wątroby, cytrynian butamiratu, czynnik teratogenny, duszność, glikol propylenowy, kwas benzoesowy, leczenie przeciwkaszlowe, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność serca, organogeneza, pierwszy trymestr ciąży, reakcja anafilaktyczna, sorbitol, uzależnienie od alkoholu, wrodzona nietolerancja fruktozy, wywiad alergologiczny, zaburzenie przewodzenia nerwowo-mięśniowego, zapalenie górnych dróg oddechowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Minovivax 5% 50 mg/ml
Minovivax 5% (minoksydyl 50 mg/ml) w postaci roztworu na skórę wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Brak jest odpowiednich badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet ciężarnych, a dane z badań na zwierzętach wskazują na potencjalne ryzyko teratogenne przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane u ludzi. W związku z tym, mimo niskiego prawdopodobieństwa wystąpienia działań niepożądanych przy stosowaniu miejscowym, Minovivax 5% jest przeciwwskazany w ciąży i powinien być odstawiony w przypadku jej podejrzenia lub potwierdzenia. Ponadto, minoksydyl przenika do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania leku w okresie laktacji ze względu na brak danych dotyczących wpływu na niemowlę.
antykoncepcja, badanie kliniczne, czynnik teratogenny, działanie niepożądane, ekspozycja na dawkę leku, karmienie piersią, minoksydyl w roztworze, okres okołokoncepcyjny, organogeneza, substancja aktywna, terapia minoksydylem, trymestr ciąży, wchłanianie ogólnoustrojowe, wiek rozrodczy, zdolność rozrodcza - Leksykon chorób i schorzeń
Ekstrofia pęcherza moczowego – Etiologia i przyczyny
Ekstrofia pęcherza moczowego to rzadka wada wrodzona o częstości występowania od 1:10 000 do 1:50 000 żywych urodzeń, z przewagą u płci męskiej (stosunek 3:1). Patogeneza opiera się na nieprawidłowym rozwoju dolnej części powłok brzusznych, układu moczowego, narządów płciowych oraz struktur kostnych miednicy, najczęściej wynikającym z przedwczesnego pęknięcia błony kloakalnej, co uniemożliwia prawidłową migrację mezenchymy i fuzję wtórnego mezodermu. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne (mikroduplikacje w regionie 22q11.21 i 22q11.2, mutacje w genach ISL1, Hedgehog, Wnt, FGF, BMP4, Alx4, Gli3, CASPR3, p63), epigenetyczne oraz środowiskowe (wiek matki >35 lat, palenie tytoniu, leki takie jak kwas walproinowy, techniki wspomaganego rozrodu, ekspozycja na teratogeny). Ekspresja genu ISL1 w okresie embrionalnym potwierdza jego rolę w rozwoju pęcherza moczowego.
czynnik teratogenny, diastaza spojenia łonowego, ectopia vesicae, ekstrofia kloaki, ekstrofia pęcherza moczowego, gen ISL1, guzek płciowy, kwas foliowy, kwas walproinowy, metylacja DNA, modyfikacje histonów, powłoki brzuszne, progesteron, progestyny, sekwencjonowanie genomu, szlak Hedgehog, szlak Wnt, tkanka mezenchymalna, zapłodnienie in vitro - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z propolisu – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wyciąg z propolisu, obecny w maści Scaldex w ilości 30 mg/g, wykazuje potencjalne ryzyko wchłaniania do krwiobiegu, co jest szczególnie istotne u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Preparat zawiera również witaminę A syntetyczną (0,3 mg/g), której nadmierne dawki mogą wykazywać działanie teratogenne, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży. Z tego względu lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka oraz poinformować pacjentkę o możliwych zagrożeniach, uwzględniając powierzchnię aplikacji maści i potencjalne przenikanie substancji przez łożysko lub do mleka matki.
bacytracyna, calendula officinalis, czynnik teratogenny, działanie teratogenne, laktacja, lanolina, łożysko, maść Scaldex, nalewka z nagietka, pierwszy trymestr ciąży, przeciwwskazanie, stan zapalny, stan zapalny brodawki sutkowej, wchłanianie do krwioobiegu, witamina A, witamina A syntetyczna, wpływ na płodność, wyciąg z propolisu - Leksykon substancji czynnych
Promazyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Promazyna, będąca pochodną fenotiazyny, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Dane przedkliniczne wskazują na potencjalne ryzyko teratogenne, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy zachodzi organogeneza. Stosowanie promazyny w okresie okołoporodowym może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak spadek ciśnienia tętniczego u matki, niedotlenienie płodu oraz zmiany neurologiczne u noworodka, w tym przedłużającą się żółtaczkę, objawy pozapiramidowe i zanik odruchów. Ze względu na przenikanie leku do mleka kobiecego, stosowanie promazyny jest bezwzględnie przeciwwskazane w okresie laktacji z powodu ryzyka sedacji i zaburzeń rozwoju OUN u dziecka.
ciśnienie tętnicze, czynnik teratogenny, gospodarka hormonalna, karmienie piersią, kobieta ciężarna, kobieta w wieku rozrodczym, niedotlenienie płodu, objawy neurologiczne, organogeneza, oś podwzgórze-przysadka, ośrodkowy układ nerwowy, pochodna fenotiazyny, promazyna, trymestr ciąży, układ pozapiramidowy, zaburzenia funkcji wątroby, zaburzenia napięcia mięśniowego, zanik odruchów, żółtaczka przedłużająca - Leksykon substancji czynnych
Mitoksantron – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Mitoksantron, zawarty w preparacie Mitoxantron Sandoz (2 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji), wykazuje działanie genotoksyczne i potencjalnie teratogenne, co wymaga szczególnej ostrożności w kontekście płodności, ciąży i laktacji. U mężczyzn zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest unikanie ciąży, potwierdzane ujemnym testem ciążowym przed każdą dawką oraz stosowanie antykoncepcji przez cały okres leczenia i minimum 4 miesiące po zakończeniu terapii. Stosowanie mitoksantronu w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, jest bezwzględnie przeciwwskazane, a w przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia należy zapewnić pacjentce odpowiednią poradę genetyczną.
czynnik teratogenny, działanie niepożądane, ekspozycja lekowa, genotoksyczność, korzyść terapeutyczna, krioprezerwacja komórek jajowych, laktacja, mitoksantron, oligospermia, porada genetyczna, przenikanie do mleka, roztwór do infuzji, stwardnienie rozsiane, teratogenność, toksyczność reprodukcyjna, trymestr ciąży, zanik kanalików nasiennych, zanik krwawień miesiączkowych - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Trikolon Forte 200 mg
Trimebutyna maleinian (Trikolon Forte, 200 mg) nie wykazuje działania teratogennego w badaniach przedklinicznych na zwierzętach, jednak brak jest odpowiednich, kontrolowanych badań klinicznych u kobiet w ciąży, co ogranicza dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku w tym okresie. Ze względu na szczególną wrażliwość płodu w pierwszym trymestrze ciąży, stosowanie trimebutyny w tym czasie nie jest zalecane. W drugim i trzecim trymestrze lek można stosować jedynie wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Brak jest również danych dotyczących przenikania trimebutyny do mleka matki oraz jej wpływu na niemowlę karmione piersią, co wymaga ostrożności i rozważenia alternatywnych metod leczenia lub tymczasowego zaprzestania karmienia piersią.
alternatywna metoda leczenia, czynnik teratogenny, drugi i trzeci trymestr ciąży, działanie szkodliwe, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, karmienie piersią, metoda antykoncepcji, pierwszy trymestr ciąży, profil bezpieczeństwa, przenikanie leku do mleka, przerwanie karmienia piersią, rozwój płodu, stosunek korzyści do ryzyka, Trikolon Forte, trimebutyna maleinian, wiek rozrodczy, wpływ na płodność - Leksykon chorób i schorzeń
Przetrwały przewód tętniczy – Epidemiologia
Przetrwały przewód tętniczy (PDA) jest jedną z najczęstszych wrodzonych wad serca, szczególnie często występującą u wcześniaków, gdzie częstość sięga nawet 90% u niemowląt urodzonych przed 24 tygodniem ciąży. Częstość występowania PDA u niemowląt urodzonych o czasie wynosi około 1 na 2000 żywych urodzeń, z wyraźną przewagą u dziewczynek (stosunek 2:1). Do czynników ryzyka należą wcześniactwo, niska masa urodzeniowa (<1000 g), zespół zaburzeń oddychania (RDS), zakażenie różyczką u matki, zaburzenia genetyczne (np. zespół Downa), niedotlenienie okołoporodowe oraz poród na dużej wysokości (>3000 m n.p.m.). Diagnostyka opiera się głównie na echokardiografii, która pozwala ocenić średnicę PDA i jego hemodynamiczne znaczenie, a także na badaniu przedmiotowym, RTG klatki piersiowej i EKG. Nowe metody monitorowania, takie jak analiza zależności między zapisami EKG i ciśnienia krwi, mogą poprawić ciągłą ocenę funkcji PDA, zwłaszcza u wcześniaków.
aberracja genetyczna, badanie echokardiograficzne, czynnik teratogenny, diagnostyka różnicowa, diuretyk, elektrokardiogram, farmakoterapia, ibuprofen, istotność hemodynamiczna, krwawienie dokomorowe, martwicze zapalenie jelit, masa urodzeniowa, podwiązanie przewodu tętniczego, przerost lewej komory, przetrwały przewód tętniczy, przewlekła choroba płuc, różyczka, skrajne wcześniactwo, wiek ciążowy, wrodzona wada serca, zabieg przezskórny, zespół Downa, zespół zaburzeń oddychania - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Azacitidine Eugia 25 mg/ml
Azacytydyna wykazuje potencjalne działanie teratogenne i genotoksyczne, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentek w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast mężczyźni przez cały czas leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po terapii, aby zapobiec ryzyku reprodukcyjnemu. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania azacytydyny w ciąży, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, co wskazuje na konieczność unikania stosowania leku w pierwszym trymestrze ciąży, a jego podanie powinno być rozważane jedynie w sytuacjach bezwzględnej konieczności po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka.
azacytydyna, badanie przedkliniczne, czynnik teratogenny, działanie niepożądane, działanie teratogenne i genotoksyczne, kriokonserwacja nasienia, materiał genetyczny, metoda antykoncepcji, modele zwierzęce, ocena korzyści i ryzyka, organogeneza, pierwszy trymestr ciąży, planowanie rodziny, przenikanie leku, upośledzenie płodności, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Megalia 40 mg/ml
Octan megestrolu, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Megalia (40 mg/ml zawiesina doustna), jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na potencjalne działanie teratogenne i brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w laktacji. Szczególnie istotne jest unikanie stosowania w pierwszych 4 miesiącach ciąży, kiedy zachodzi organogeneza, a ryzyko uszkodzenia płodu jest najwyższe. Lekarz powinien przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący statusu ciążowego, wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem terapii oraz poinformować pacjentkę o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres leczenia. W przypadku podejrzenia ciąży podczas terapii, lek należy niezwłocznie odstawić i skonsultować się z lekarzem prowadzącym.