ekspozycja na deksametazon
Ekspozycja na deksametazon odnosi się do narażenia organizmu na działanie deksametazonu, który jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. W praktyce klinicznej stosowany jest w różnych postaciach (doustnej, dożylnej, wziewnej, miejscowej) w zależności od wskazań terapeutycznych.
Deksametazon charakteryzuje się długim czasem półtrwania (36-54 godziny) i wysoką siłą działania, około 25-30 razy silniejszą niż kortyzol. Ekspozycja na ten lek może być celowa w ramach terapii różnych schorzeń, takich jak choroby autoimmunologiczne, stany zapalne, reakcje alergiczne, obrzęk mózgu, nudności i wymioty związane z chemioterapią, a w ostatnich latach również w leczeniu ciężkich przypadków COVID-19.
Długotrwała ekspozycja na deksametazon może prowadzić do rozwoju poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu Cushinga, osteoporozy, hiperglikemii, nadciśnienia tętniczego, zaćmy, jaskry, immunosupresji zwiększającej ryzyko infekcji, atrofii skóry, zaburzeń psychicznych oraz supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Z tego powodu ekspozycja na deksametazon powinna być monitorowana, a lek stosowany w najmniejszej skutecznej dawce przez możliwie najkrótszy czas.
W diagnostyce medycznej test supresji deksametazonem jest wykorzystywany w ocenie funkcji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz w diagnostyce różnicowej zespołu Cushinga. Polega on na celowej ekspozycji pacjenta na deksametazon i obserwacji zmian w poziomie kortyzolu we krwi lub moczu.