środek kontrastowy niejonowy
Środek kontrastowy niejonowy to substancja stosowana w diagnostyce obrazowej w celu uwidocznienia struktur anatomicznych, które w normalnych warunkach są słabo widoczne lub niewidoczne w badaniach takich jak tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MR) czy angiografia. W przeciwieństwie do jonowych środków kontrastowych, preparaty niejonowe charakteryzują się znacznie niższą osmolalnością, co przekłada się na lepszy profil bezpieczeństwa i mniejszą liczbę działań niepożądanych.
Główną zaletą niejonowych środków kontrastowych jest mniejsze ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych oraz mniejsze obciążenie dla nerek pacjenta. Preparaty te wywołują mniej efektów hemodynamicznych, rzadziej powodują ból podczas podania i są lepiej tolerowane przez pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, cukrzycą czy niewydolnością nerek. Mimo wyższej ceny w porównaniu do preparatów jonowych, ich korzystny profil bezpieczeństwa sprawia, że są obecnie standardem w większości procedur diagnostycznych.
Przed podaniem niejonowego środka kontrastowego konieczna jest ocena ryzyka wystąpienia nefropatii pokontrastowej poprzez kontrolę parametrów nerkowych (kreatynina, GFR) oraz odpowiednie nawodnienie pacjenta. U osób z wywiadem reakcji alergicznych na środki kontrastowe należy rozważyć premedykację lekami przeciwhistaminowymi i kortykosteroidami. Mimo niższego ryzyka działań niepożądanych w porównaniu do preparatów jonowych, konieczne jest monitorowanie stanu pacjenta po podaniu kontrastu i dostępność zestawu przeciwwstrząsowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque, zawierający joheksol jako substancję czynną, jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastującym o stężeniu 300 mg jodu/ml, osmolalności 0,64 Osm/kg H₂O (37°C) oraz lepkości 11,6 mPa×s (20°C) i 6,1 mPa×s (37°C). Działania niepożądane są typowe dla jodowych środków kontrastujących i mogą wystąpić niezależnie od dawki i drogi podania. Najważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, które mogą przejść od łagodnych objawów do ciężkich reakcji anafilaktoidalnych i wstrząsu, wymagających natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia leczenia. Ponadto obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz ryzyko nefropatii kontrastowej (CIN). Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem („świnka jodowa”) objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek, utrzymującym się do 10 dni po badaniu.
jodowy środek kontrastujący, joheksol, kaniula donaczyniowa, kreatynina w osoczu, lepkość, monitorowanie pacjenta, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, Omnipaque, osmolalność, procedura diagnostyczna, radiologiczny środek kontrastujący, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastowy niejonowy, stężenie jodu, świnka jodowa, wstrząs, zatrucie jodem - Leksykon leków
Przedawkowanie – Visipaque 550 mg/ml (270 mg jodu/ml)
Przedawkowanie jodiksanolu (Visipaque 550 mg/ml, 270 mg jodu/ml) stanowi potencjalne zagrożenie kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, gdzie eliminacja środka jest wydłużona, zwiększając ryzyko kumulacji i toksyczności. U pacjentów z prawidłową funkcją nerek ryzyko poważnych następstw jest relatywnie niskie ze względu na krótki okres półtrwania jodiksanolu (~2 godziny). Visipaque charakteryzuje się osmolalnością 290 mOsm/kg H₂O (37°C) i zawiera 0,76 mg sodu/ml, co może mieć znaczenie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej lub na diecie niskosodowej. Objawy przedawkowania obejmują zaburzenia czynności nerek (ostra niewydolność), zaburzenia wodno-elektrolitowe (hiperwolemia), objawy sercowo-naczyniowe (zaburzenia rytmu, niewydolność krążenia), neurologiczne (bóle i zawroty głowy, zaburzenia świadomości) oraz reakcje alergiczne (wysypka, wstrząs anafilaktyczny).
arytmia, eliminacja leku, farmakokinetyka jodiksanolu, funkcja nerek, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hiperwolemia, jodiksanol, kreatynina, mocznik, monitorowanie funkcji nerek, nefrotoksyczność, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, okres półtrwania, osmolalność, ostra niewydolność nerek, parametry nerkowe, środek kontrastowy niejonowy, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia wodno-elektrolitowe - Leksykon substancji czynnych
Jodiksanol – Przeciwwskazania stosowania
Jodiksanol, niejonowy, dimeryczny, sześciojodowy środek kontrastowy stosowany w preparatach Visipaque (dostępnych w stężeniach 270 mg I/ml i 320 mg I/ml), charakteryzuje się osmolalnością 290 mOsm/kg H₂O (37°C) oraz lepkością odpowiednio 11,3 mPa·s (20°C) i 5,8 mPa·s (37°C) dla stężenia 270 mg I/ml oraz 25,4 mPa·s (20°C) i 11,4 mPa·s (37°C) dla stężenia 320 mg I/ml. Preparat jest izotoniczny względem osocza dzięki dodatkom elektrolitów, w tym sodu (0,76 mg/0,03 mmol dla 270 mg I/ml i 0,45 mg/0,02 mmol dla 320 mg I/ml), co wymaga uwagi u pacjentów z restrykcjami sodowymi. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania jodiksanolu są: potwierdzona nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, tyreotoksykoza z objawami klinicznymi oraz wcześniejsze ciężkie reakcje alergiczne po podaniu preparatu Visipaque. Wskazane jest szczegółowe zebranie wywiadu alergicznego i ocena stanu tarczycy przed podaniem środka.
izotoniczność, jodiksanol, lepkość, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, osmolalność, przełom tarczycowy, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, środek kontrastowy, środek kontrastowy niejonowy, substancja pomocnicza, tyreotoksykoza, Visipaque, zaburzenie przepływu naczyniowego - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Visipaque 652 mg/ml (320 mg jodu/ml)
Visipaque (jodiksanol 652 mg/ml, odpowiadający 320 mg jodu/ml) jest niejonowym, dimerycznym środkiem kontrastowym o niskiej osmolalności (290 mOsm/kg H₂O w 37°C) i umiarkowanej lepkości (11,4 mPa·s w 37°C), stosowanym w diagnostyce obrazowej. Ze względu na brak danych klinicznych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży, preparat powinien być podawany jedynie w sytuacjach, gdy korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla matki i płodu. Należy unikać ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie u kobiet ciężarnych, a w przypadku konieczności zastosowania Visipaque, wskazane jest monitorowanie czynności tarczycy u noworodków narażonych in utero na jodowe środki kontrastowe, ze względu na możliwy wpływ jodu na rozwój i funkcjonowanie tarczycy. Preparat zawiera 0,45 mg sodu/ml, co może mieć znaczenie u pacjentek z nadciśnieniem indukowanym ciążą lub preeklampsją.
absorpcja z przewodu pokarmowego, czynność tarczycy, ekspozycja płodu, ekspozycja prenatalna, izotoniczność, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, laktacja, nadciśnienie indukowane ciążą, niejonowy monomeryczny środek kontrastowy, osmolalność krwi, płyny ustrojowe, preeklampsja, promieniowanie rentgenowskie, przewód pokarmowy niemowlęcia, rozwój płodu, środek kontrastowy niejonowy, tarczyca - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Omnipaque 755 mg/ml (350 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 755 mg/ml (350 mg jodu/ml), stosowany w diagnostyce obrazowej. Preparat charakteryzuje się osmolalnością 0,78 Osm/kg H₂O w temperaturze 37°C oraz lepkością 23,3 mPa×s w 20°C i 10,6 mPa×s w 37°C. Ze względu na wpływ na zdolności psychomotoryczne pacjenta, po standardowym podaniu dożylnym lub dotętniczym zaleca się zakaz prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn przez co najmniej 1 godzinę. W przypadku podania podpajęczynówkowego (mielografia) okres ten wydłuża się do 24 godzin, ze względu na ryzyko przedłużonych działań niepożądanych, które wymagają indywidualnej oceny stanu pacjenta przed powrotem do aktywności wymagających pełnej sprawności psychomotorycznej.
- Leksykon substancji czynnych
Jodiksanol – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Jodiksanol, niejonowy, dimeryczny środek kontrastowy zawierający 6 atomów jodu, dostępny w preparacie Visipaque w stężeniach 550 mg/ml (270 mg jodu/ml) oraz 652 mg/ml (320 mg jodu/ml), charakteryzuje się izotonicznością względem płynów ustrojowych i osmolalnością 290 mOsm/kg H₂O w 37°C, co czyni go bezpieczniejszym w stosowaniu u kobiet w okresie reprodukcyjnym. Brak jest jednoznacznych danych klinicznych dotyczących jego bezpieczeństwa w ciąży, jednak badania przedkliniczne nie wykazały szkodliwego wpływu na rozwój zarodka, płodu ani przebieg ciąży. Z tego względu jodiksanol powinien być stosowany u kobiet ciężarnych wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko, a decyzja o badaniu powinna uwzględniać także ryzyko ekspozycji na promieniowanie jonizujące. Po ekspozycji płodu na jodowe środki kontrastowe zaleca się monitorowanie czynności tarczycy noworodka ze względu na możliwy wpływ jodu na układ hormonalny.
badanie przedkliniczne, czynność tarczycy, gospodarka sodowa, homeostaza płynowa, izotoniczność, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, laktacja, nadciśnienie tętnicze, osmolalność, promieniowanie jonizujące, promieniowanie rentgenowskie, przewód pokarmowy, środek kontrastowy niejonowy, stan przedrzucawkowy, układ hormonalny - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Visipaque 550 mg/ml (270 mg jodu/ml)
Produkt leczniczy Visipaque zawiera jodiksanol w stężeniu 550 mg/ml (270 mg jodu/ml) i jest niejonowym, dimerycznym, sześciojodowym środkiem kontrastowym o osmolalności 290 mOsm/kg H₂O oraz lepkości 5,8 mPa·s w 37°C. Pomimo braku specyficznych badań oceniających wpływ Visipaque na funkcje psychomotoryczne, szczególną uwagę należy zwrócić na podanie dokanałowe, które może znacząco oddziaływać na funkcje neurologiczne pacjenta. W związku z tym zaleca się powstrzymanie od prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn przez co najmniej 24 godziny po podaniu dokanałowym, co wynika z potencjalnego ryzyka zaburzeń neurologicznych wpływających na zdolność do bezpiecznego wykonywania tych czynności.
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Joheksol, zawarty w preparacie Omnipaque w stężeniu 518 mg/ml (240 mg jodu/ml), jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastującym o charakterystycznych właściwościach farmakokinetycznych. Po dożylnym podaniu wykazuje natychmiastową biodostępność i szybką dystrybucję w przestrzeni pozanaczyniowej, z niskim (<2%) wiązaniem z białkami osocza. Nie ulega metabolizmowi, co potwierdza brak wykrywalnych metabolitów, a eliminacja odbywa się niemal wyłącznie przez nerki – blisko 100% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej w ciągu 24 godzin. Maksymalne stężenie w moczu osiągane jest około 1 godziny po podaniu, a czas połowicznej eliminacji wynosi 2 godziny u pacjentów z prawidłową funkcją nerek.
biodostępność, biotransformacja, czas połowicznej eliminacji, dystrybucja pozanaczyniowa, funkcja nerek, joheksol, klirens nerkowy, lepkość roztworu, Omnipaque, osmolalność, radiologiczny środek kontrastujący, roztwór izotoniczny, środek kontrastowy niejonowy, środek kontrastujący, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Visipaque 550 mg/ml (270 mg jodu/ml)
Visipaque (jodiksanol) 550 mg/ml (270 mg jodu/ml) jest izotonicznym, niejonowym, dimerycznym środkiem kontrastowym o niskiej osmolalności (290 mOsm/kg H₂O przy 37°C) i umiarkowanej lepkości (11,3 mPa·s przy 20°C, 5,8 mPa·s przy 37°C). Dawkowanie wymaga indywidualizacji w zależności od rodzaju badania, wieku, masy ciała, pojemności minutowej serca oraz techniki podania. Zalecane stężenia wahają się między 270 a 320 mg I/ml, a objętości podawane są specyficzne dla procedury, np. arteriografia mózgowa 5-10 ml, aortografia 40-60 ml, kardioangiografia u dorosłych 30-60 ml, u dzieci dawka maksymalna wynosi 10 mg jodu/kg masy ciała. Maksymalna całkowita dawka jodu nie powinna przekraczać 3,2 g, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Produkt zawiera 0,76 mg sodu/ml, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
aortografia, arteriografia tętnic mózgowych, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, flebografia, izotoniczność, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, kardioangiografia, koronarografia, lepkość, mielografia lędźwiowa, mielografia piersiowa, mielografia szyjna, naczynia obwodowe, nawodnienie pacjenta, nefropatia pokontrastowa, osmolalność, pacjent geriatryczny, podanie dokanałowe, podanie dotętnicze, podanie dożylne, środek kontrastowy, środek kontrastowy niejonowy, tomografia komputerowa, urografia - Leksykon substancji czynnych
Jomeprol – Wskazania do stosowania
Jomeprol jest niejonowym, jodowanym środkiem kontrastowym dostępnym w stężeniach 200, 250, 300, 350 oraz 400 mg jodu/ml, co umożliwia jego zastosowanie w szerokim spektrum badań diagnostycznych, takich jak flebografia, angiografia subtrakcyjna (DSA), tomografia komputerowa (CT) mózgu i ciała, badania przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego oraz specjalistyczne procedury (artrografia, histerosalpingografia, mielografia). Wybór stężenia zależy od rodzaju badania, obszaru anatomicznego oraz techniki obrazowania, przy czym niższe stężenia (200-250 mg jodu/ml) stosuje się głównie w badaniach naczyniowych i CT, natomiast wyższe (300-400 mg jodu/ml) w badaniach kardiologicznych, urografii oraz u pacjentów wymagających intensywniejszej wizualizacji, w tym dzieci i osób z upośledzoną czynnością nerek lub cukrzycą.
angiografia subtrakcyjna cyfrowa, angiokardiografia, arteriografia wieńcowa, artrografia, cholangiografia, cholangiopankreatografia wsteczna, cukrzyca, dakriocystografia, diagnostyka obrazowa, dyskografia, fistulografia, flebografia obwodowa, galaktografia, histerosalpingografia, kawernozografia, mielografia, niewydolność nerek, pieloureterografia wsteczna, sialografia, środek kontrastowy niejonowy, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa mózgu, uretrografia wsteczna, urografia dożylna - Leksykon substancji czynnych
Jodiksanol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Jodiksanol, niejonowy, dimeryczny środek kontrastowy zawierający sześć atomów jodu, dostępny w preparacie Visipaque w stężeniach 550 mg/ml (270 mg jodu/ml) oraz 652 mg/ml (320 mg jodu/ml), został poddany szczegółowym badaniom przedklinicznym oceniającym jego wpływ na układ rozrodczy. Badania na szczurach i królikach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani właściwości teratogennych, co potwierdza brak istotnych statystycznie zaburzeń parametrów reprodukcyjnych oraz brak zwiększonej częstości wad rozwojowych u potomstwa eksponowanego na jodiksanol w okresie organogenezy.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Visipaque 550 mg/ml (270 mg jodu/ml)
Visipaque to niejonowy, dimeryczny, sześciojodowy środek kontrastowy zawierający jodiksanol w stężeniu 550 mg/ml (270 mg jodu/ml), o osmolalności 290 mOsm/kg H₂O w 37°C, co czyni go izotonicznym względem płynów ustrojowych. W okresie ciąży brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania Visipaque u kobiet ciężarnych, choć badania na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego ani negatywnego wpływu na reprodukcję, rozwój zarodka, przebieg ciąży czy adaptację pourodzeniową. Stosowanie u kobiet ciężarnych jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach klinicznie uzasadnionych, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko, a lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, uwzględniając ekspozycję na promieniowanie rentgenowskie oraz środek kontrastowy.
adaptacja pourodzeniowa, badanie radiologiczne, czynność tarczycy, działanie teratogenne, izotoniczność, jodiksanol, jodowy środek kontrastowy, okres rozrodczy, osmolalność, promieniowanie rentgenowskie, przenikanie przez łożysko, przewód pokarmowy, środek kontrastowy, środek kontrastowy niejonowy, zaburzenie czynności tarczycy - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Visipaque 652 mg/ml (320 mg jodu/ml)
Jodiksanol (Visipaque), niejonowy, dimeryczny środek kontrastowy o stężeniu 652 mg/ml (320 mg jodu/ml), stosowany dokanałowo, może wpływać na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Pomimo braku specyficznych badań oceniających ten wpływ, producent zaleca powstrzymanie się od tych czynności przez 24 godziny po podaniu. Produkt charakteryzuje się osmolalnością 290 mOsm/kg H₂O w 37°C oraz lepkością 25,4 mPa·s w 20°C i 11,4 mPa·s w 37°C, co może wpływać na komfort pacjenta i tolerancję badania. Podanie dokanałowe wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalny wpływ na zdolności psychomotoryczne.