radiologiczny środek kontrastujący
Radiologiczny środek kontrastujący to substancja stosowana w diagnostyce obrazowej w celu poprawy widoczności struktur anatomicznych, które w standardowym badaniu są słabo widoczne lub niewidoczne. Środki te mogą być podawane dożylnie, doustnie, doodbytniczo lub bezpośrednio do określonych jam ciała, w zależności od rodzaju badania i obszaru zainteresowania.
W zależności od modalności obrazowej wyróżniamy różne typy środków kontrastujących. W badaniach rentgenowskich i tomografii komputerowej najczęściej stosuje się związki jodu (środki jodowe) oraz siarczan baru. W rezonansie magnetycznym wykorzystywane są związki gadolinu, które zmieniają intensywność sygnału tkanek w obrazach MR. W badaniach ultrasonograficznych stosowane są mikropęcherzyki gazu otoczone otoczką lipidową lub białkową.
Stosowanie radiologicznych środków kontrastujących niesie ze sobą ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, od łagodnych reakcji skórnych po zagrażającą życiu anafilaksję. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, gdyż niektóre środki kontrastowe mogą wykazywać nefrotoksyczność. Przed podaniem środka kontrastowego konieczna jest dokładna ocena funkcji nerek oraz wywiad w kierunku alergii i wcześniejszych reakcji na środki kontrastowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque, zawierający joheksol jako substancję czynną, jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastującym o stężeniu 300 mg jodu/ml, osmolalności 0,64 Osm/kg H₂O (37°C) oraz lepkości 11,6 mPa×s (20°C) i 6,1 mPa×s (37°C). Działania niepożądane są typowe dla jodowych środków kontrastujących i mogą wystąpić niezależnie od dawki i drogi podania. Najważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, które mogą przejść od łagodnych objawów do ciężkich reakcji anafilaktoidalnych i wstrząsu, wymagających natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia leczenia. Ponadto obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz ryzyko nefropatii kontrastowej (CIN). Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem („świnka jodowa”) objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek, utrzymującym się do 10 dni po badaniu.
jodowy środek kontrastujący, joheksol, kaniula donaczyniowa, kreatynina w osoczu, lepkość, monitorowanie pacjenta, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, Omnipaque, osmolalność, procedura diagnostyczna, radiologiczny środek kontrastujący, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastowy niejonowy, stężenie jodu, świnka jodowa, wstrząs, zatrucie jodem - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Omnipaque 755 mg/ml (350 mg jodu/ml)
Omnipaque 755 mg/ml (350 mg jodu/ml) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o niskiej osmolalności (0,78 Osm/kg H₂O) i lepkości 10,6 mPa × s w 37°C, przeznaczony do diagnostyki obrazowej. Preparat jest stosowany w szerokim spektrum badań, w tym kardioangiografii, arteriografii, flebografii, urografii, tomografii komputerowej oraz mammografii ze wzmocnieniem kontrastowym (CEM). Ponadto, jest wskazany do procedur diagnostycznych ośrodkowego układu nerwowego (mielografia lędźwiowa, piersiowa, szyjna, TK zbiorników podstawy mózgu) oraz specjalistycznych badań radiologicznych, takich jak artrografia, ERP, ERCP, herniografia, histerosalpingografia i sialografia. Preparat jest dostępny jako jałowy, wodny roztwór gotowy do użycia, a sposób podania (dożylny, dotętniczy, podpajęczynówkowy, do jam ciała) zależy od rodzaju badania i wymaga odpowiednich warunków monitorowania pacjenta.
arteriografia, artrografia, astma, badanie przewodu pokarmowego, choroba tarczycy, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, endoskopowa pankreatografia, flebografia, herniografia, histerosalpingografia, joheksol, kardioangiografia, mammografia ze wzmocnieniem kontrastowym, mielografia lędźwiowa, mielografia piersiowa, mielografia szyjna, niewydolność nerek, osmolalność, podanie dotętnicze, podanie dożylne, podanie podpajęczynówkowe, radiologiczny środek kontrastujący, rezonans magnetyczny, sialografia, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa zbiorników podstawy mózgu, urografia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque, zawierający joheksol jako substancję czynną, jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastowym o stężeniu 300 mg I/ml, charakteryzującym się osmolalnością 0,64 Osm/kg H₂O w 37°C oraz lepkością 11,6 mPa·s w 20°C i 6,1 mPa·s w 37°C. Joheksol w stężeniu 140 mg I/ml jest izotoniczny względem krwi i płynów tkankowych, co zwiększa jego biokompatybilność. Preparat jest dostarczany jako jałowy, gotowy do użycia roztwór wodny o barwie od bezbarwnej do bladożółtej, nie wpływającej na jego właściwości farmakodynamiczne i skuteczność kliniczną.
choroba układu krążenia, diagnostyka radiologiczna, hemostaza, izotoniczność krwi, joheksol, jonowy środek kontrastowy, krzepnięcie krwi, niejonowy środek kontrastujący, osmolalność, parametr biochemiczny, parametr fizykochemiczny, parametr hemodynamiczny, parametr kliniczny, płyn tkankowy, radiologiczny środek kontrastujący, roztwór do wstrzykiwań, układ krzepnięcia, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie hemodynamiczne - Leksykon substancji czynnych
Joheksol – Przeciwwskazania stosowania
Joheksol, niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy rozpuszczalny w wodzie, stosowany w diagnostyce obrazowej, posiada bezwzględne przeciwwskazania obejmujące nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze oraz jawną klinicznie tyreotoksykozę. Podanie joheksolu u pacjentów z tyreotoksykozą jest ryzykowne ze względu na wysoką zawartość jodu (240–350 mg I/ml w preparatach Omnipaque), co może nasilić objawy nadczynności tarczycy i wywołać przełom tarczycowy. Preparaty dostępne są w stężeniach: Omnipaque 240 (518 mg joheksolu/ml, osmolalność 0,51 Osm/kg H₂O, lepkość 5,6 mPa·s w 20°C), Omnipaque 300 (647 mg/ml, 0,64 Osm/kg H₂O, 11,6 mPa·s), Omnipaque 350 (755 mg/ml, 0,78 Osm/kg H₂O, 23,3 mPa·s), co ma znaczenie przy ocenie ryzyka u pacjentów z subkliniczną nadczynnością tarczycy.
diagnostyka obrazowa, działanie niepożądane, hormony tarczycy, jodowany środek kontrastowy, joheksol, lepkość, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na joheksol, Omnipaque, osmolalność, przeciwwskazanie względne, przełom tarczycowy, radiologiczny środek kontrastujący, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy, stosunek korzyści do ryzyka, subkliniczna nadczynność tarczycy, tyreotoksykoza, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 647 mg/ml (300 mg jodu/ml), charakteryzujący się lepkością 11,6 mPa×s w 20°C oraz 6,1 mPa×s w 37°C, a także osmolalnością 0,64 Osm/kg H₂O w 37°C. Lek jest rozpuszczalny w wodzie i stosowany wyłącznie do celów diagnostycznych, dostępny w formie jałowych, wodnych roztworów. W stężeniu 140 mg I/ml wykazuje izotoniczność względem krwi i płynów tkankowych, co minimalizuje ryzyko powikłań związanych z podaniem środka kontrastowego.
arteriografia, artrografia, badanie przewodu pokarmowego, flebografia, gruczoł ślinowy, herniografia, histerosalpingografia, joheksol, kardioangiografia, mammografia ze wzmocnieniem kontrastowym, mielografia, naczynie wieńcowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie podpajęczynówkowe, przepuklina pachwinowa, przestrzeń podpajęczynówkowa, przewód trzustkowy, przewód żółciowy, radiologiczny środek kontrastujący, rezonans magnetyczny, sialografia, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa zbiorników podstawy mózgu, układ moczowy, układ nerwowy, urografia, wsteczna endoskopowa cholangiopankreatografia, wsteczna endoskopowa pankreatografia - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Joheksol, zawarty w preparacie Omnipaque w stężeniu 518 mg/ml (240 mg jodu/ml), jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastującym o charakterystycznych właściwościach farmakokinetycznych. Po dożylnym podaniu wykazuje natychmiastową biodostępność i szybką dystrybucję w przestrzeni pozanaczyniowej, z niskim (<2%) wiązaniem z białkami osocza. Nie ulega metabolizmowi, co potwierdza brak wykrywalnych metabolitów, a eliminacja odbywa się niemal wyłącznie przez nerki – blisko 100% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej w ciągu 24 godzin. Maksymalne stężenie w moczu osiągane jest około 1 godziny po podaniu, a czas połowicznej eliminacji wynosi 2 godziny u pacjentów z prawidłową funkcją nerek.
biodostępność, biotransformacja, czas połowicznej eliminacji, dystrybucja pozanaczyniowa, funkcja nerek, joheksol, klirens nerkowy, lepkość roztworu, Omnipaque, osmolalność, radiologiczny środek kontrastujący, roztwór izotoniczny, środek kontrastowy niejonowy, środek kontrastujący, wiązanie z białkami osocza