liszaj pospolity
Liszaj pospolity (łac. lichen planus) to przewlekła, zapalna choroba skóry i błon śluzowych o podłożu autoimmunologicznym. Charakteryzuje się występowaniem swędzących, fioletowo-czerwonych, wielobocznych grudek z białawym siateczkowatym rysunkiem na powierzchni (objaw Wickhama), najczęściej na nadgarstkach, przedramionach, podudziach i okolicy lędźwiowej.
Patogeneza liszaja pospolitego wiąże się z komórkową odpowiedzią immunologiczną skierowaną przeciwko keratynocytom warstwy podstawnej naskórka. Limfocyty T CD8+ atakują komórki naskórka, powodując ich apoptozę. Choroba może być indukowana przez leki (m.in. beta-blokery, tiazydowe leki moczopędne, NLPZ), infekcje wirusowe (szczególnie HCV) oraz stres.
Objawy obejmują zmiany skórne, ale u około 60-70% pacjentów występują również zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej, narządów płciowych lub spojówek. Liszaj płaski jamy ustnej może przybierać postać siateczkowatą, nadżerkową, zanikową lub rzadziej – pęcherzową. Nasilenie objawów może być różne, od łagodnych zmian do ciężkich, bolesnych nadżerek utrudniających jedzenie i mówienie.
Leczenie zależy od nasilenia i lokalizacji zmian. W terapii stosuje się miejscowe kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, retinoidy, a w cięższych przypadkach – leczenie ogólne (kortykosteroidy, retinoidy, cyklosporyna A, metotreksat). Istotna jest również eliminacja potencjalnych czynników wywołujących. Choroba zwykle ustępuje po kilku miesiącach, ale w niektórych przypadkach może utrzymywać się latami, a zmiany nadżerkowe błon śluzowych jamy ustnej wiążą się z podwyższonym ryzykiem rozwoju raka płaskonabłonkowego.