śródbłonek skóry
Śródbłonek skóry (endothelium cutaneum) to wyspecjalizowana warstwa komórek pokrywająca wewnętrzną powierzchnię naczyń krwionośnych i limfatycznych w skórze. Pełni kluczową rolę w regulacji przepływu krwi, procesach zapalnych oraz gojenia ran w obrębie tkanki skórnej.
W warunkach fizjologicznych śródbłonek skóry tworzy selektywną barierę między krwią a tkanką skórną, kontrolując transport substancji odżywczych, leukocytów i mediatorów zapalnych. Komórki śródbłonka produkują również substancje wazoaktywne (np. tlenek azotu, endotelinę, prostacyklinę), które regulują napięcie naczyń i przepływ krwi w mikrokrążeniu skórnym.
Dysfunkcja śródbłonka skóry odgrywa istotną rolę w patogenezie wielu chorób dermatologicznych, w tym łuszczycy, atopowego zapalenia skóry, twardziny układowej i trądziku różowatego. Czynniki takie jak promieniowanie UV, stres oksydacyjny, hipoksja czy mediatory prozapalne mogą zaburzać funkcję śródbłonka, prowadząc do zwiększonej przepuszczalności naczyń, angiogenezy patologicznej i przewlekłego stanu zapalnego w skórze.
W diagnostyce chorób z dysfunkcją śródbłonka skóry wykorzystuje się m.in. kapilaroskopię, badania ultrasonograficzne z opcją Dopplera oraz biomarkery uszkodzenia śródbłonka. Terapie ukierunkowane na przywrócenie prawidłowej funkcji śródbłonka obejmują m.in. leki przeciwzapalne, antyoksydanty oraz czynniki stabilizujące naczynia krwionośne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Toctino 10 mg
Alitretynoina, substancja czynna leku TOCTINO, jest unikalnym retinoidem wykazującym agonizm wobec receptorów RAR i RXR, co przekłada się na szerokie spektrum działania farmakologicznego, w tym immunomodulacyjnego i przeciwzapalnego. Mechanizm jej działania obejmuje hamowanie migracji leukocytów, redukcję ekspansji limfocytów T oraz komórek prezentujących antygen, a także ograniczanie ekspresji ligandów CXCR3 i chemokin CCL20 w keratynocytach i komórkach śródbłonka skóry. W przeciwieństwie do innych retinoidów, alitretynoina minimalnie wpływa na wydzielanie łoju, co korzystnie wpływa na profil bezpieczeństwa terapii. Lek jest wskazany do leczenia ciężkiego przewlekłego wyprysku rąk (CHE) u pacjentów niereagujących na silne miejscowe kortykosteroidy.
alitretynoina, chemokina CCL20, chemokiny, działanie immunomodulacyjne, globalna ocena pacjenta, hiperkeratoza, keratynocyt, komórka prezentująca antygen, kortykosteroid, kortykosteroidy miejscowe, leukocyt, ligand CXCR3, limfocyty T, Physicians Global Assessment, przewlekły wyprysk rąk, receptor RAR, retynoidy, rumień, śródbłonek skóry, stan zapalny skóry, zmiany chorobowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Toctino 30 mg
Preparat Toctino (alitretynoina, ATC: D11AH04) jest wskazany w leczeniu ciężkiego przewlekłego wyprysku rąk (CHE), opornego na miejscowe silne kortykosteroidy lub u pacjentów nietolerujących takiego leczenia. Alitretynoina, będąca retynoidem o unikalnej zdolności wiązania receptorów RAR i RXR, wykazuje działanie immunomodulujące i przeciwzapalne, hamując produkcję chemokin (m.in. CXCR3, CCL20), ekspansję limfocytów T oraz komórek prezentujących antygen, co przekłada się na ograniczenie stanu zapalnego i proliferacji komórek w zmianach skórnych. W badaniach klinicznych fazy 3 (BAP0089 i BAP001346) potwierdzono skuteczność i bezpieczeństwo alitretynoiny w dawkach 10 mg i 30 mg, z istotnie wyższym odsetkiem pacjentów osiągających całkowitą odpowiedź (brak lub nikłe zmiany chorobowe) według skali Physicians Global Assessment (PGA) w porównaniu z placebo (np. 47,7% vs 16,6% w badaniu BAP0089 dla dawki 30 mg). Leczenie trwało od 12 do 24 tygodni, a mediana czasu do uzyskania odpowiedzi wynosiła 85 dni dla dawki 30 mg w badaniu BAP0089.
alitretynoina, angiogeneza, apoptoza, badanie kliniczne fazy 3, chemokina, chemokina CCL20, ciężki przewlekły wyprysk rąk, dysfagia, immunomodulacja, keratynocyt, komórka prezentująca antygen, kortykosteroid miejscowy, leukocyt, ligand CXCR3, limfocyt T, przewlekły wyprysk rąk, retynoid, rogowacenie, rumień, skala PGA, śródbłonek skóry, stan zapalny skóry, wydzielanie łoju, wyprysk hiperkeratotyczny