alternatywne wydłużanie telomerów
Alternatywne wydłużanie telomerów (ALT, Alternative Lengthening of Telomeres) to mechanizm utrzymujący długość telomerów niezależny od telomerazy. Występuje w około 10-15% ludzkich nowotworów, szczególnie w glejakach, mięsakach i niektórych podtypach raków płuc.
Mechanizm ALT opiera się na rekombinacji homologicznej DNA, gdzie jedna nić telomeru służy jako matryca do wydłużenia drugiej. Proces ten charakteryzuje się obecnością ciał APB (ALT-associated PML bodies), heterogenną długością telomerów oraz wysokim poziomem rekombinacji telomerowej DNA.
Rozpoznanie komórek wykorzystujących ALT ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ nowotwory stosujące ten mechanizm mogą wykazywać oporność na terapie celowane na telomerazę. Identyfikacja biomarkerów ALT i zrozumienie molekularnych podstaw tego procesu otwiera nowe możliwości terapeutyczne, szczególnie w leczeniu nowotworów opornych na konwencjonalne metody.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Patofizjologia i mechanizm
Guzy neuroendokrynne trzustki (PNETs) stanowią około 7% nowotworów trzustki i charakteryzują się unikalną patogenezą, obejmującą mutacje w genach MEN1 (44,1%), DAXX/ATRX (około 43%) oraz genach szlaku mTOR (12-25%). Mutacje te prowadzą do dysregulacji kluczowych szlaków sygnałowych, takich jak PI3K/AKT/mTOR, TP53/Rb oraz remodelowania chromatyny, co wpływa na proliferację, przeżycie i migrację komórek nowotworowych. Szczególnie mutacje DAXX/ATRX wiążą się z fenotypem alternatywnego wydłużania telomerów (ALT), większą agresywnością guza oraz gorszym rokowaniem. W patogenezie PNETs istotną rolę odgrywają także zmiany epigenetyczne, niestabilność chromosomowa oraz interakcje z mikrootoczeniem guza, w tym immunosupresja i angiogeneza, z udziałem m.in. VEGF, co stanowi potencjalny cel terapeutyczny.
alternatywne wydłużanie telomerów, choroba von Hippla-Lindaua, czynnik wzrostu łożyska, fibroblast związany z rakiem, gruczolakorak przewodowy trzustki, guz neuroendokrynny trzustki, hipermetylacja promotora, inhibitor deacetylazy histonowej, interleukina-1, krążąca komórka nowotworowa, mikrootoczenie guza, neurofibromatoza typu 1, niestabilność chromosomowa, porównawcza hybrydyzacja genomowa, remodelowanie chromatyny, stwardnienie guzowate, szlak mTOR, szlak PI3K/AKT/mTOR, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 1