niedobór alfa1-PI

Niedobór alfa1-PI (inhibitora proteinazy 1), znany również jako niedobór alfa-1 antytrypsyny, to dziedziczne schorzenie genetyczne charakteryzujące się niskim poziomem białka alfa-1 antytrypsyny (AAT) we krwi. AAT jest głównym inhibitorem proteaz w organizmie, chroniącym tkanki, szczególnie płuca, przed działaniem enzymów proteolitycznych, zwłaszcza elastazy neutrofilowej.

Choroba dziedziczy się w sposób autosomalny recesywny i związana jest z mutacjami w genie SERPINA1 na chromosomie 14. Najczęstsze allele patogenne to S i Z, przy czym fenotyp ZZ wiąże się z najcięższym przebiegiem klinicznym. Niedobór alfa1-PI występuje głównie u osób rasy kaukaskiej, z częstością około 1:2000-1:5000 żywych urodzeń.

Konsekwencje kliniczne niedoboru alfa1-PI obejmują głównie rozwój rozedmy płuc, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) u osób młodych (zazwyczaj przed 40. rokiem życia), nawet u niepalących. U części pacjentów dochodzi również do rozwoju chorób wątroby, takich jak zapalenie wątroby, marskość czy rak wątrobowokomórkowy. Rzadziej obserwuje się zapalenie tkanki podskórnej (panniculitis) czy wtórne kłębuszkowe zapalenie nerek.

Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia AAT w surowicy, fenotypowanie białka oraz badania genetyczne. Leczenie obejmuje unikanie czynników ryzyka (głównie zaprzestanie palenia tytoniu), standardowe leczenie POChP oraz w wybranych przypadkach suplementację alfa1-PI pochodzenia ludzkiego (terapia augmentacyjna). Transplantacja płuc lub wątroby może być rozważana w zaawansowanych przypadkach.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl