kryzys addisonowski

Kryzys addisonowski (nazywany także przełomem nadnerczowym) to stan bezpośredniego zagrożenia życia wynikający z ostrej niewydolności kory nadnerczy. Charakteryzuje się gwałtownym niedoborem kortyzolu i aldosteronu, co prowadzi do poważnych zaburzeń homeostazy organizmu.

Objawia się hipotonią oporną na leczenie, zaburzeniami elektrolitowymi (hiperkaliemia, hiponatremia), hipoglikemią, odwodnieniem, gorączką oraz objawami neurologicznymi. Do czynników wyzwalających kryzys należą: infekcje, urazy, zabiegi operacyjne, stres, nagłe odstawienie glikokortykosteroidów oraz nierozpoznana pierwotna niewydolność kory nadnerczy.

Leczenie kryzysu addisonowskiego wymaga natychmiastowej interwencji. Podstawą terapii jest dożylne podanie hydrokortyzonu w dużych dawkach (100 mg inicjująco, następnie 50-100 mg co 6-8 godzin), intensywne nawadnianie z suplementacją elektrolitów (zwłaszcza 0,9% NaCl), monitorowanie parametrów życiowych oraz leczenie czynnika wywołującego. Po stabilizacji stanu pacjenta niezbędne jest wdrożenie przewlekłej substytucji hormonalnej.

Śmiertelność w nieleczonym kryzysie addisonowskim sięga 100%, dlatego kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania. Pacjenci z rozpoznaną niewydolnością kory nadnerczy powinni być edukowani odnośnie zwiększania dawek steroidów w sytuacjach stresowych oraz nosić przy sobie identyfikator informujący o chorobie.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Choroba addisona – Diagnostyka i diagnoza

Choroba Addisona, czyli pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, charakteryzuje się niewystarczającym wydzielaniem hormonów nadnerczy, co prowadzi do hiponatremii, hiperkaliemii, łagodnej kwasicy metabolicznej, hipoglikemii oraz normocytarnej, normochromicznej anemii. Diagnostyka opiera się na pomiarze porannego kortyzolu, gdzie wartości poniżej 5 μg/dl (138 nmol/l) sugerują niedoczynność, oraz na teście stymulacji ACTH, który jest złotym standardem – prawidłowa odpowiedź to wzrost kortyzolu powyżej 18-20 μg/dl (497-552 nmol/l). W chorobie Addisona stężenie ACTH jest znacznie podwyższone (>250 pg/ml), a kortyzol pozostaje niski. Dodatkowo, podwyższone stężenie reniny i obniżone aldosteronu wskazują na niedobór mineralokortykoidów, a obecność przeciwciał przeciw 21-hydroksylazie potwierdza autoimmunologiczną etiologię. W sytuacji przełomu nadnerczowego, stanowiącego zagrożenie życia, leczenie hydrokortyzonem należy rozpocząć natychmiast, po pobraniu próbki do oznaczenia losowego kortyzolu i ACTH.
ACTH, autoimmunologiczne zapalenie nadnerczy, ból brzucha, choroba Addisona, choroba trzewna, glikokortykosteroidy, hiperkaliemia, hiperpigmentacja skóry, hipoglikemia, hiponatremia, hipotonia, kortyzol, kosyntropina, kryzys addisonowski, kwasica metaboliczna, mineralokortykosteroidy, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, przełom nadnerczowy, rezonans magnetyczny, SIADH, test stymulacji ACTH, tomografia komputerowa jamy brzusznej, trzeciorzędowa niedoczynność nadnerczy, wtórna niedoczynność nadnerczy
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba addisona – Leczenie

Choroba Addisona, czyli pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, charakteryzuje się niedoborem kortyzolu i aldosteronu, co wymaga dożywotniej terapii zastępczej. Standardowe leczenie obejmuje podawanie hydrokortyzonu w dawkach 15-25 mg/dobę (2-3 podania), prednizonu 3-5 mg/dobę lub metyloprednizolonu, a w przypadku niedoboru aldosteronu – fludrokortyzonu w dawce 0,05-0,2 mg/dobę. Terapia ma na celu naśladowanie naturalnego rytmu dobowego kortyzolu oraz utrzymanie aktywności reniny osoczowej w górnym zakresie normy. W sytuacjach stresowych, takich jak infekcje, urazy czy zabiegi chirurgiczne, dawki glikokortykosteroidów należy odpowiednio zwiększyć, nawet do 10-krotności dawki podstawowej. W okresie okołooperacyjnym stosuje się hydrokortyzon 100 mg i kontynuuje dożylny wlew lub intermitujące wstrzyknięcia, a po zabiegu stopniowo redukuje dawkę do dawki podtrzymującej. Kobiety w ciąży kontynuują standardową terapię, z możliwością podawania iniekcji w przypadku wymiotów.
aktywność reniny osoczowej, bezsenność, choroba Addisona, dehydroepiandrosteron, deksametazon, DHEA, endokrynolog, fludrokortyzon, glikokortykosteroid, hipoglikemia, hipotensja ortostatyczna, hydrokortyzon, identyfikator medyczny, kortyzol i aldosteron, kryzys addisonowski, metyloprednizolon, mineralokortykosteroid, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedobór aldosteronu, niewydolność kory nadnerczy, osteoporoza, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, płynoterapia, prednizon, przełom nadnerczowy, sól fizjologiczna, terapia zastępcza hormonami, zaburzenia elektrolitowe

kryzys addisonowski

Powiązane wpisy

Choroba addisona – Diagnostyka i diagnoza

Choroba addisona – Leczenie