pierwotna niedoczynność kory nadnerczy
Pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, znana również jako choroba Addisona, jest rzadkim schorzeniem endokrynologicznym polegającym na niewystarczającej produkcji hormonów kory nadnerczy – głównie kortyzolu i aldosteronu. W krajach rozwiniętych najczęstszą przyczyną jest autoimmunologiczne zapalenie nadnerczy, stanowiące około 70-90% przypadków.
Objawy choroby rozwijają się powoli i obejmują postępujące osłabienie, zmęczenie, spadek masy ciała, hipotensję ortostatyczną oraz charakterystyczną hiperpigmentację skóry, szczególnie widoczną w miejscach narażonych na nacisk. Zaburzenia elektrolitowe – hiponatremia i hiperkaliemia – są typowymi odchyleniami laboratoryjnymi wynikającymi z niedoboru aldosteronu.
Diagnostyka opiera się na testach stymulacji z ACTH (test synactenowy), oznaczeniu porannego poziomu kortyzolu i ACTH oraz badaniach obrazowych nadnerczy. Leczenie polega na dożywotniej substytucji glikokortykosteroidów (najczęściej hydrokortyzonu) oraz mineralokortykoidów (fludrokortyzon). Pacjenci wymagają modyfikacji dawek leków w sytuacjach stresowych, podczas chorób i zabiegów operacyjnych.
Przełom nadnerczowy to stan zagrożenia życia w przebiegu choroby Addisona, wymagający natychmiastowego podania hydrokoryzonu dożylnie, wyrównania zaburzeń wodno-elektrolitowych i hipoglikemii. Każdy pacjent z rozpoznaną chorobą powinien posiadać zestaw ratunkowy zawierający hydrokortyzon do podania domięśniowego oraz dokument informujący o chorobie.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fludrokortyzon – Właściwości farmakodynamiczne
Fludrokortyzon jest syntetycznym kortykosteroidem o dominującym działaniu mineralokortykoidowym, które jest ponad 100-krotnie silniejsze niż hydrokortyzonu, oraz działaniu glikokortykoidowym 10-15 razy silniejszym. Mechanizm jego działania opiera się na nasileniu zwrotnego wchłaniania sodu i retencji wody w cewce dalszej kanalików nerkowych, co prowadzi do zwiększonego wydalania potasu i jonów wodorowych, a także podwyższenia ciśnienia tętniczego. Fludrokortyzon hamuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza przy wyższych dawkach, wpływa na metabolizm węglowodanów poprzez nasilenie odkładania glikogenu w wątrobie oraz może powodować ujemny bilans azotowy przy niedoborze białka. Ponadto zmniejsza liczbę granulocytów eozynochłonnych, wykazując działanie immunomodulujące.
17-ketosteroidy, cewka dalsza kanalików nerkowych, choroba Addisona, działanie glikokortykoidowe, działanie mineralokortykoidowe, fludrokortyzon, gospodarka wodno-elektrolitowa, hydrokortyzon, kininy tkankowe, kortykotropina, octan fludrokortyzonu, odkładanie glikogenu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, proliferacja kolagenu, przerost nadnerczy, retencja sodu, stan zapalny oka, syntetyczny kortykosteroid, terapia zastępcza, ujemny bilans azotowy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Spironol 100 100 mg
Spironolakton, substancja czynna leku Spironol 100 (tabletki powlekane 100 mg), jest diuretykiem oszczędzającym potas, którego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne przeciwwskazania. Bezwzględnie nie należy go podawać pacjentom z nadwrażliwością na spironolakton lub składniki pomocnicze (m.in. 237 mg laktozy jednowodnej w tabletce), ostrą lub ciężką niewydolnością nerek, bezmoczem, chorobą Addisona, hiperkaliemią oraz podczas jednoczesnego stosowania innych antagonistów aldosteronu (np. eplerenonu) lub diuretyków oszczędzających potas (amiloryd, triamteren). U dzieci i młodzieży przeciwwskazaniem jest także umiarkowana niewydolność nerek, co różni tę grupę od dorosłych. Wskazana jest szczegółowa ocena funkcji nerek i elektrolitów przed i w trakcie terapii, aby uniknąć powikłań, zwłaszcza hiperkaliemii i zaburzeń rytmu serca.
amiloryd, antagonista aldosteronu, bezmocz, choroba Addisona, eplerenon, filtracja kłębuszkowa, hiperkaliemia, laktoza jednowodna, lek moczopędny oszczędzający potas, niedobór aldosteronu, nietolerancja laktozy, ostra niewydolność nerek, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, spironolakton, stężenie elektrolitów, tabletka powlekana, triamteren, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie połykania, zaburzenie rytmu serca - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba addisona – Objawy
Choroba Addisona, czyli pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, charakteryzuje się niedoborem kortyzolu i aldosteronu, co prowadzi do stopniowego rozwoju objawów takich jak przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśni, hipotonia ortostatyczna, hipoglikemia oraz charakterystyczna hiperpigmentacja skóry i błon śluzowych. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu poziomów kortyzolu, ACTH, elektrolitów, testach stymulacji ACTH oraz badaniach obrazowych nadnerczy. Choroba przebiega w etapach od prawidłowej funkcji nadnerczy do pełnej niewydolności z wysokim ACTH i niskim kortyzolem. Zaawansowane stadium cechuje się ciężką hipotonią, zaburzeniami elektrolitowymi (hiponatremia, hiperkaliemia), utratą masy ciała i ryzykiem kryzysu nadnerczowego, który jest stanem zagrożenia życia wymagającym natychmiastowej interwencji.
bielactwo, celiakia, choroba Addisona, choroba tarczycy, cukrzyca typu 1, depresja, DHEA, endokrynolog, fludrokortyzon, glikokortykosteroid, hiperkaliemia, hiperpigmentacja, hipoglikemia, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, hormon adrenokortykotropowy, hydrokortyzon, kortyzol i aldosteron, kryzys nadnerczowy, mineralokortykosteroid, nadczynność tarczycy, niedobór witaminy B12, niedoczynność tarczycy, niewydolność wielonarządowa, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, renina, test stymulacji ACTH, vitiligo, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tialorid mite 2,5 mg + 25 mg
Lek Tialorid mite, zawierający 2,5 mg amilorydu chlorowodorku i 25 mg hydrochlorotiazydu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub inne składniki preparatu, w tym laktozę jednowodną. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest hiperkaliemia (stężenie potasu > 5,5 mmol/l) oraz hiperkalcemia, które mogą być wynikiem różnych schorzeń, takich jak pierwotna nadczynność przytarczyc czy sarkoidoza. Leku nie należy stosować u osób z ciężką niewydolnością wątroby, stanem przedśpiączkowym w przebiegu marskości wątroby, ciężką niewydolnością nerek, bezmoczem, nefropatią cukrzycową, a także przy podwyższonym stężeniu mocznika (> 10 mmol/l) lub kreatyniny (> 130 µmol/l), jeśli nie jest możliwe częste monitorowanie parametrów biochemicznych. Ponadto, przeciwwskazaniem jest cukrzyca oraz choroba Addisona ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i pogorszenia kontroli glikemii.
amiloryd chlorowodorek, bezmocz, choroba Addisona, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, encefalopatia wątrobowa, eplerenon, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, leki oszczędzające potas, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancje czynne, nefropatia cukrzycowa, neurotoksyczność, pierwotna nadczynność przytarczyc, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, sarkoidoza, spironolakton, stan przedśpiączkowy, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika, sulfonamidy, triamteren, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Spironolactone Medreg 25 mg
Spironolactone Medreg, zawierający 25 mg spironolaktonu w tabletce powlekanej, jest lekiem moczopędnym oszczędzającym potas, którego stosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na spironolakton lub substancje pomocnicze (w tym 71,25 mg laktozy jednowodnej na tabletkę), ostrą niewydolnością nerek, ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, bezmoczem oraz u dzieci z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek. Ponadto, choroba Addisona i hiperkaliemia stanowią bezwzględne przeciwwskazania ze względu na ryzyko pogorszenia gospodarki elektrolitowej i hormonalnej oraz potencjalnie zagrażające życiu powikłania hiperkaliemiczne. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest ocena funkcji nerek i stężenia potasu w surowicy.
antagonista aldosteronu, bezmocz, choroba Addisona, dysfagia, eplerenon, hiperkaliemia, laktoza jednowodna, lek moczopędny oszczędzający potas, nadwrażliwość na spironolakton, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, spironolakton, suplement potasu, tabletka powlekana, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kalii chloridum 0,3% + Natrii chloridum 0,9% Kabi (3 mg + 9 mg)/ml
Roztwór do infuzji Kalii chloridum 0,3% + Natrii chloridum 0,9% Kabi zawiera chlorek potasu (3 mg/ml, 40 mmol/l K+), chlorek sodu (9 mg/ml, 154 mmol/l Na+) oraz chlorki (194 mmol/l Cl-), o osmolarności około 388 mOsm/l i pH 4,5-7,0. Preparat jest hipertoniczny względem osocza (norma 280-295 mOsm/l) i może wpływać na równowagę kwasowo-zasadową. Podanie roztworu jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z hiperkaliemią (>5,5 mmol/l K+), hipernatremią (>145 mmol/l Na+), hiperchloremią, ciężką niewydolnością nerek z oligurią/anurią, niewyrównaną niewydolnością serca oraz chorobą Addisona, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń elektrolitowych i przeciążenia układu krążenia.
chlorek potasu, chlorek sodu, choroba Addisona, choroby nadnerczy, funkcja nerek, hiperchloremia, hiperkaliemia, hipernatremia, kwasica hiperchloremiczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewyrównana niewydolność serca, oliguria i anuria, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy, równowaga kwasowo-zasadowa, skład elektrolitowy, stan elektrolitowy, suplementacja elektrolitowa, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca