aminokwas semi-egzogenny
Aminokwasy semi-egzogenne, nazywane również warunkowo niezbędnymi, to aminokwasy, które organizm może syntetyzować, ale w określonych warunkach fizjologicznych lub patologicznych ich endogenna produkcja może być niewystarczająca. W takich sytuacjach niezbędne staje się ich dostarczanie z pożywieniem.
Do aminokwasów semi-egzogennych zalicza się argininę, cysteinę, glutaminę, glicynę, prolinę, tyrozynę i histydynę. W okresach intensywnego wzrostu, ciężkich chorób, urazów, stresu metabolicznego czy przy niewydolności narządowej, zapotrzebowanie na te aminokwasy może przewyższać zdolność organizmu do ich syntezy.
Szczególnie istotne jest uwzględnienie aminokwasów semi-egzogennych w żywieniu klinicznym pacjentów w stanach krytycznych, u noworodków (zwłaszcza wcześniaków) oraz osób z zaburzeniami metabolicznymi. Niedobór tych aminokwasów może prowadzić do zaburzeń wzrostu, osłabienia odporności, zaburzeń gojenia ran i innych dysfunkcji.
W praktyce klinicznej znajomość koncepcji aminokwasów semi-egzogennych jest kluczowa dla optymalizacji terapii żywieniowej, szczególnie w przypadku żywienia parenteralnego, gdzie skład mieszanin aminokwasów powinien być dostosowany do specyficznych potrzeb pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fenyloalanina – Właściwości farmakodynamiczne
Fenyloalanina, aminokwas egzogenny z grupy aromatycznych, jest niezbędna do syntezy białek strukturalnych i funkcjonalnych oraz stanowi prekursor tyrozyny, a dalej katecholamin (adrenaliny, noradrenaliny, dopaminy). Jej metabolizm obejmuje hydroksylację do tyrozyny katalizowaną przez hydroksylazę fenyloalaniny, co ma szczególne znaczenie w stanach patologicznych, gdy tyrozyna staje się aminokwasem egzogennym. W żywieniu pozajelitowym fenyloalanina jest dostarczana w ilościach odzwierciedlających fizjologiczne zapotrzebowanie, np. w preparacie Aminomix 1 Novum 2,55 g/1000 ml, a dawkowanie całkowite aminokwasów wynosi zwykle 0,8–1,5 g/kg mc./dobę. W stanach takich jak niewydolność nerek czy marskość wątroby metabolizm fenyloalaniny ulega zaburzeniom, co wymaga stosowania specjalistycznych preparatów (np. Nephrotect 3,50 g/1000 ml fenyloalaniny) dostosowanych do zmienionych potrzeb metabolicznych pacjentów.
aminokwas aromatyczny, aminokwas egzogenny, aminokwas semi-egzogenny, aminokwasy BCAA, aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach, choroba nerek, choroba wątroby, cykl kwasu cytrynowego, dysfagia, encefalopatia wątrobowa, fenyloketonuria, homeostaza aminokwasów, hydroksylaza fenyloalaniny, katecholamina, marskość wątroby, neuroprzekaźnik, neurotransmiter, niewydolność nerek, protokół żywieniowy, przewlekła niewydolność nerek, śpiączka wątrobowa, stan przedśpiączkowy, synteza białek, tyrozyna, żywienie pozajelitowe