dermatom
Dermatom to obszar skóry unerwiony przez pojedynczy rdzeń nerwowy (nerw rdzeniowy). Każdy z 31 par nerwów rdzeniowych odpowiada za unerwienie czuciowe określonego regionu skóry, tworząc mapę dermatologiczną ciała ludzkiego.
Znajomość rozkładu dermatomów ma kluczowe znaczenie w diagnostyce neurologicznej, ponieważ pozwala na lokalizację poziomu uszkodzenia rdzenia kręgowego lub korzeni nerwowych. Zaburzenia czucia w określonym dermatomie mogą wskazywać na patologię konkretnego nerwu rdzeniowego, co pomaga w precyzyjnej diagnostyce różnicowej.
Dermatomowa organizacja unerwienia wykorzystywana jest również w praktyce klinicznej przy wykonywaniu znieczuleń regionalnych, planowaniu zabiegów operacyjnych oraz interpretacji objawów bólowych pochodzenia neurologicznego. Warto pamiętać, że sąsiadujące dermatommy częściowo nakładają się na siebie, co wyjaśnia dlaczego uszkodzenie pojedynczego korzenia nerwowego nie zawsze prowadzi do całkowitej utraty czucia w odpowiadającym mu obszarze skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia nerwu sromowego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Neuralgia nerwu sromowego stanowi istotny problem kliniczny wśród pacjentów z przewlekłym bólem narządów płciowych, dotykając około 4% tej populacji. Leczenie sekwencyjne, w tym blokady nerwu sromowego, wykazuje skuteczność na poziomie około 80%, a interwencje chirurgiczne zapewniają długotrwałą ulgę u 60-80% odpowiednio wyselekcjonowanych pacjentów. Rokowanie zależy od wielu czynników, takich jak czas trwania bólu (≥4 lata wiąże się z gorszymi wynikami), stopień uszkodzenia nerwu, obecność deficytów czuciowych na poziomie S2-S4 oraz współistniejąca depresja (wynik w skali ≥32). Wczesne podjęcie terapii i minimalizacja podrażnienia nerwu są kluczowe dla poprawy rokowania. W przypadkach opornych na standardowe leczenie rozważa się neuromodulację krzyżową, krioterapię, ablację falami radiowymi oraz lipofilling, z naciskiem na bezpieczną i minimalnie inwazyjną neuromodulację krzyżową.
blokada nerwu sromowego, centralna sensytyzacja, deficyt czuciowy, dermatom, krioterapia, leczenie chirurgiczne, lipofilling, manewr Valsalvy, neuralgia nerwu sromowego, neuroliza nerwu sromowego, neuromodulacja krzyżowa, neuropatia sromowa, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, sfinkteroplastyka, uwięźnięcie nerwu sromowego, więzadło krzyżowo-kolcowe, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aciclovir Aurovitas 200 mg
Aciclovir Aurovitas w dawce 200 mg jest skutecznym lekiem przeciwwirusowym stosowanym w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusy Herpes simplex (HSV) oraz Varicella-zoster (VZV). Wskazania obejmują pierwotne i nawracające zakażenia HSV skóry i błon śluzowych, w tym opryszczkowe zapalenie narządów płciowych, a także profilaktykę nawrotów u pacjentów immunokompetentnych i immunosupresyjnych. Lek nie jest zalecany u noworodków z zakażeniem HSV oraz w ciężkich zakażeniach u dzieci z obniżoną odpornością, gdzie preferowana jest terapia dożylna. W przypadku zakażeń VZV, acyklowir jest wskazany w leczeniu ospy wietrznej i półpaśca, szczególnie u osób dorosłych, kobiet w ciąży, pacjentów z upośledzoną odpornością oraz w sytuacjach zwiększonego ryzyka powikłań, takich jak lokalizacja twarzowa czy zajęcie nerwu trójdzielnego.
acyklowir, AIDS, chemioterapia, choroba autoimmunologiczna, dermatom, immunosupresja, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwwirusowy, limfocyt CD4+, neuralgia popółpaścowa, obniżona odporność, opryszczka u noworodków, opryszczka wargowa, ospa wietrzna, pacjent immunokompetentny, pierwotny niedobór odporności, półpasiec, półpasiec oczny, przeszczep narządów, przeszczep szpiku kostnego, reaktywacja wirusa, terapia dożylna, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, zakażenie błon śluzowych, zakażenie HIV, zakażenie narządów płciowych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lidocaine 2% Fresenius Kabi 20 mg/ml
Lidocaine 2% Fresenius Kabi (20 mg/ml) jest roztworem do znieczulenia miejscowego, którego dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do pacjenta i miejsca podania, stosując najmniejszą skuteczną dawkę. Maksymalna dawka u zdrowych dorosłych nie powinna przekraczać 200 mg lidokainy, a w znieczuleniu podpajęczynówkowym limit wynosi 100 mg. W znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym dawkę maksymalną (do 300 mg w zależności od procedury) nie należy powtarzać częściej niż co 1,5 godziny. W przypadku znieczulenia odcinkowego dożylnego stosuje się roztwór 5 mg/ml, z maksymalną dawką 4 mg/kg masy ciała. Roztwór można rozcieńczać solą fizjologiczną (NaCl 0,9%) bezpośrednio przed podaniem, aby dostosować objętość i stężenie do potrzeb klinicznych.
blokada korzeni nerwowych, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwu sromowego, blokada okołoszyjkowa, blokada przykręgowa, blokada splotu lędźwiowego, blokada splotu szyjnego, blokada zewnątrzoponowa, chlorowodorek lidokainy, dawka próbna, dermatom, farmakokinetyka leku, lidokaina, podanie donaczyniowe, podanie podpajęczynówkowe, roztwór soli fizjologicznej, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie nadtwardówkowe, wstrzyknięcie podskórne, znieczulenie miejscowe, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie nadtwardówkowe lędźwiowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie odcinkowe dożylne, znieczulenie podpajęczynówkowe, zwój gwiaździsty - Leksykon chorób i schorzeń
Półpasiec – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Półpasiec (herpes zoster) jest wynikiem reaktywacji wirusa varicella-zoster (VZV), który pozostaje latentny w zwojach nerwowych po przebytym zakażeniu ospą wietrzną. Choroba dotyka około 33% populacji, z ryzykiem wzrastającym po 50. roku życia. Charakterystyczne objawy to jednostronna, pęcherzykowa wysypka wzdłuż dermatomu, poprzedzona bólem neuropatycznym, mrowieniem lub świądem. Kompleksowa opieka pielęgniarska obejmuje kontrolę ostrego bólu (stosowanie NLPZ, paracetamolu, opioidów, leków przeciwdrgawkowych i miejscowych środków przeciwbólowych), pielęgnację zmian skórnych (utrzymanie czystości, wilgotne opatrunki, unikanie drapania) oraz zapobieganie powikłaniom, takim jak neuralgia popółpaścowa, która dotyka 10-18% pacjentów. Kluczowe jest także monitorowanie objawów ogólnych i neurologicznych oraz edukacja pacjenta w zakresie samoopieki i zapobiegania transmisji wirusa.
acyklowir, dermatom, gabapentyna, herpes zoster ophthalmicus, izolacja powietrzno-kropelkowa, jaskra, kąpiel owsiana, kortykosteroid, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwirusowy, lidokaina, lotion z kalaminą, neuralgia popółpaścowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ospa wietrzna, półpasiec, półpasiec oczny, powikłanie oczne, Shingrix, szczepionka przeciwko półpaścowi, szczepionka Shingrix, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, wirus varicella zoster, wysypka pęcherzykowa, zapalenie piersi, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zespół opieki zdrowotnej, zwój nerwowy - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poopółpaścowa – Diagnostyka i diagnoza
Neuralgia popółpaścowa (PHN) to przewlekły ból neuropatyczny utrzymujący się co najmniej 90 dni po wygojeniu wysypki półpaścowej, będący najczęstszym powikłaniem reaktywacji wirusa varicella-zoster. Występuje u 10-20% pacjentów z półpaścem, a ryzyko wzrasta do ponad 50% u osób powyżej 60 roku życia. Charakterystyczne objawy to ostry, piekący ból, allodynia (występująca u około 50% pacjentów), parestezje, świąd oraz hiperalgezja w obszarze dermatomu objętego wysypką. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie klinicznym i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem udokumentowanego epizodu półpaśca, charakteru i czasu trwania bólu oraz oceny wpływu dolegliwości na funkcjonowanie pacjenta. W przypadkach nietypowych pomocne mogą być badania serologiczne, PCR, analiza płynu mózgowo-rdzeniowego oraz MRI, które wykazują zmiany takie jak pleocytoza, podwyższone białko czy obecność DNA wirusa VZV.
allodynia, badanie PCR, badanie serologiczne, blokada nerwowa, ból neuropatyczny, ból przewlekły, choroby pęcherzowe, dermatitis herpetiformis, dermatom, dyzestezja, hiperalgezja, kandydoza, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, liszajec zakaźny, miejscowy lek przeciwbólowy, neuralgia popółpaścowa, opioid, ospa wietrzna, parestezja, pleocytoza, płyn mózgowo-rdzeniowy, półpasiec, rezonans magnetyczny, termografia, ultrasonografia, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, wysypka polekowa, wysypka półpaścowa, zespół bólowy, zoster sine herpete - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Heviran PPH 800 mg
Heviran PPH w dawce 800 mg acyklowiru jest wskazany do leczenia zakażeń wirusem Varicella-Zoster (VZV), obejmujących ospę wietrzną oraz półpasiec. Lek jest stosowany zarówno u dorosłych, jak i dzieci z aktywną infekcją VZV, szczególnie u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka ciężkiego przebiegu choroby, takich jak osoby z obniżoną odpornością, dorośli i nastolatki. W przypadku półpaśca, Heviran PPH jest zalecany w leczeniu typowego półpaśca międzyżebrowego, półpaśca ocznego (Herpes zoster ophthalmicus), ciężkich postaci choroby, u pacjentów immunosupresyjnych oraz w profilaktyce neuralgii postherpetycznej.
- Leksykon chorób i schorzeń
Witiligo – Etiologia i przyczyny
Witiligo to przewlekła choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się utratą melanocytów i powstawaniem odbarwionych plam na skórze. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne (odpowiedzialne za około 30% ryzyka, z udziałem genów takich jak NLRP1 i PTPN22), autoimmunologiczne (przeciwciała przeciw melanocytom, aktywacja limfocytów T CD8+) oraz środowiskowe (stres emocjonalny, urazy skóry, ekspozycja na chemikalia i promieniowanie UV). Witiligo dzieli się na typ niesegmentalny (NSV), związany z autoimmunizacją i symetrycznym rozmieszczeniem zmian, oraz segmentalny (SV), o jednostronnym charakterze i możliwym podłożu neurogennym. Współistnienie innych chorób autoimmunologicznych obserwuje się u 15-25% pacjentów, najczęściej chorób tarczycy, cukrzycy typu 1, łuszczycy czy reumatoidalnego zapalenia stawów.
celiakia, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca typu 1, czerniak, dermatom, immunoterapia, limfocyty T CD8+, łuszczyca, melanina, melanocyt, niedokrwistość złośliwa, objaw Koebnera, reaktywne formy tlenu, reumatoidalne zapalenie stawów, stres oksydacyjny, toczeń rumieniowaty układowy, witiligo, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poprzeczna – Etiologia i przyczyny
Neuralgia poprzeczna (post-herpetic neuralgia, PHN) jest najczęstszym przewlekłym powikłaniem reaktywacji wirusa varicella-zoster (VZV), definiowanym jako ból utrzymujący się co najmniej 90 dni po wystąpieniu ostrego półpaśca. Dotyka około 20% pacjentów z półpaścem, a ryzyko wzrasta znacząco z wiekiem: u osób 60-65 lat PHN występuje u około 20%, u 70 lat u 75%, a u pacjentów powyżej 80 roku życia częstość przekracza 30%. Patofizjologia PHN obejmuje uszkodzenie neuronów czuciowych, reakcję zapalną, zmiany strukturalne w nerwach oraz nadpobudliwość neuronalną, prowadzącą do ektopowych ognisk pobudzenia i długotrwałego wzmocnienia synaptycznego. Prozapalne cytokiny, takie jak IL-1 i TNF-α, odgrywają kluczową rolę w uwrażliwieniu nocyceptorów i modulacji bólu. Czynniki ryzyka rozwoju PHN to m.in. zaawansowany wiek, ciężkość ostrego półpaśca (wysypka >50 zmian, silny ból, alodynia), zajęcie nerwu ocznego lub twarzy, immunosupresja, cukrzyca oraz opóźnienie leczenia przeciwwirusowego powyżej 72 godzin od pojawienia się wysypki.
alodynia, ból neuropatyczny, dermatom, długotrwałe wzmocnienie synaptyczne, działanie niepożądane, hiperalgezja, immunosupresja, lek immunosupresyjny, nadpobudliwość neuronalna, nerw trójdzielny, neuralgia poprzeczna, nocyceptor, objaw prodromalny, osłabienie układu odpornościowego, ospa wietrzna, parestezja, półpasiec, półpasiec oczny, prozapalna cytokina, reakcja zapalna, reaktywacja wirusa, szczepionka przeciwko półpaścowi, wirus varicella zoster, zwój czuciowy, zwój nerwu czaszkowego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lidocaine 1% Fresenius Kabi 10 mg/ml
Dawkowanie lidokainy powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta oraz miejsca podania, z zachowaniem zasady stosowania najmniejszej skutecznej dawki. U zdrowych dorosłych maksymalna dawka nie powinna przekraczać 200 mg, a w znieczuleniu podpajęczynówkowym 100 mg. W znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym dawki maksymalne nie powinny być powtarzane częściej niż co 1,5 godziny. W znieczuleniu odcinkowym dożylnym stosuje się roztwór 5 mg/ml, z maksymalną dawką 4 mg/kg masy ciała. Roztwór 10 mg/ml lidokainy chlorowodorku jest stosowany w znieczuleniu nadtwardówkowym i krzyżowym, z dawką próbną 2-5 ml podawaną co najmniej 5 minut przed dawką całkowitą, aby uniknąć niezamierzonego podania donaczyniowego lub podpajęczynówkowego. Typowe dawki dla różnych blokad obejmują np. 20-30 ml roztworu 10 mg/ml (200-300 mg) w blokadzie krzyżowych korzeni nerwowych oraz 3-5 ml roztworu 10 mg/ml (30-50 mg) w blokadzie przykręgowej.
blokada korzeni nerwowych, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwu sromowego, blokada okołoszyjkowa, blokada przykręgowa, blokada splotu lędźwiowego, blokada splotu szyjnego, blokada zewnątrzoponowa, dawka próbna, dermatom, lidokaina, lidokainy chlorowodorek, sól fizjologiczna, znieczulenie nadtwardówkowe, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie odcinkowe dożylne, znieczulenie podpajęczynówkowe, zwój gwiaździsty - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa wietrzna – Patofizjologia i mechanizm
Varicella (ospawietrzna) jest ostrą, wysoce zakaźną chorobą wirusową wywołaną przez Varicella-Zoster Virus (VZV), wirusa DNA z rodziny Herpesviridae. Zakażenie rozpoczyna się w błonie śluzowej nosogardła, po czym następuje pierwotna wiremia (4-6 dni po ekspozycji) z rozprzestrzenianiem wirusa do narządów wewnętrznych i limfocytów T (CD4+ i CD8+), które transportują wirusa, unikając częściowo odpowiedzi immunologicznej poprzez hamowanie ekspresji MHC I i II. Wtórna wiremia (14-16 dni po zakażeniu) prowadzi do rozlanego zakażenia śródbłonka naczyń i naskórka, skutkując charakterystyczną wysypką pęcherzykową. VZV ustanawia latencję w neuronach zwojów rdzeniowych i czaszkowych, a jego reaktywacja powoduje półpaśca, często z neuralgią popółpaścową. Odpowiedź immunologiczna obejmuje produkcję przeciwciał IgG, IgM, IgA oraz kluczową rolę limfocytów T w kontroli zakażenia i zapobieganiu reaktywacji. Okres inkubacji wynosi średnio 14-16 dni, a zakaźność trwa od 24-48 godzin przed wysypką do wyschnięcia pęcherzyków (około 7 dni).
Alphaherpesvirinae, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, dermatom, droga powietrzno-kropelkowa, egzosom, fosforylacja, genom DNA, górne drogi oddechowe, Herpesviridae, komórka satelitarna, limfocyt T, limfocyt T CD8, martwica siatkówki, mielopatia, neuralgia, neuralgia popółpaścowa, otoczka lipidowa, poprzeczne zapalenie rdzenia, przeciwciało IgA, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, stan latencji, szlak JAK-STAT, translokacja jądrowa, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wirus varicella zoster, wtórna wiremia, wysypka pęcherzykowa, zapalenie móżdżku, zapalenie mózgu, zapalenie ośrodkowego układu nerwowego, zoster sine herpete, zwój korzenia grzbietowego, zwój nerwu czaszkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Półpasiec – Diagnostyka i diagnoza
Półpasiec (herpes zoster) jest wynikiem reaktywacji wirusa varicella-zoster (VZV) i charakteryzuje się jednostronną, pasmowatą wysypką ograniczoną do jednego dermatomu, z pęcherzykami w różnych stadiach rozwoju oraz towarzyszącym bólem, pieczeniem lub mrowieniem. Diagnoza opiera się głównie na obrazie klinicznym, jednak w przypadkach atypowych, u pacjentów z obniżoną odpornością lub przy podejrzeniu powikłań, zaleca się potwierdzenie PCR wykrywającym DNA VZV w próbkach z pęcherzyków, co cechuje się wysoką czułością i specyficznością. Testy serologiczne (IgM i IgG) są pomocne, zwłaszcza gdy wysypka jest już zagojona lub nie można wykonać PCR. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. opryszczkę pospolitą, liszajec zakaźny oraz reakcje alergiczne.
acyklowir, bezpośrednie badanie immunofluorescencyjne, ból neuropatyczny, dermatom, DNA wirusa, famcyklowir, herpes zoster ophthalmicus, hodowla wirusa, kandydoza, konsultacja okulistyczna, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, leczenie przeciwwirusowe, liszajec zakaźny, neuralgia popółpaścowa, objawy grypopodobne, opryszczka pospolita, owrzodzenie rogówki, pęcherzyk wypełniony płynem, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM, przeciwciała przeciwwirusowe, reakcja łańcuchowa polimerazy, szczepionka przeciwko półpaścowi, terapia przeciwwirusowa, test Tzancka, walacyklowir, wielojądrowa komórka olbrzymia, wirus varicella zoster, zapalenie skóry, zespół Ramsaya Hunta, zoster sine herpete - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel naskórkowa – Zapobieganie i profilaktyka
Torbiele naskórkowe (epidermoid cysts) powstają najczęściej samoistnie i obecnie nie istnieje skuteczna metoda całkowitego zapobiegania ich formowaniu. Profilaktyka opiera się na minimalizowaniu urazów skóry, leczeniu schorzeń takich jak trądzik czy zapalenie mieszków włosowych, utrzymaniu skóry w czystości i suchości oraz stosowaniu kosmetyków niekomedogennych. Istotne jest także ograniczenie ekspozycji na promieniowanie UV i odpowiednia pielęgnacja ran, aby zmniejszyć ryzyko powstawania torbieli oraz ich powikłań, takich jak infekcje czy blizny. W przypadku obecności torbieli zaleca się unikanie samodzielnej manipulacji, stosowanie ciepłych okładów oraz konsultacje dermatologiczne w celu profesjonalnego leczenia i monitorowania zmian.
antykoncepcja hormonalna, ciepły okład, dermatologia, dermatom, drenaż, gojenie, gradówka, gruczoł łojowy, infekcja, kosmetyk niekomedogenny, napięcie skóry, naskórek, pielęgnacja rany, torbiel epidermoidalna, torbiel jajnikowa, torbiel naskórkowa, torbiel pilarowa, torbiel pilonidalna, torebka torbieli, trądzik, uszkodzenie skóry, wrastający włos, zakażenie, zapalenie, zapalenie mieszków włosowych