warstwa rogowa skóry

Warstwa rogowa skóry (stratum corneum) stanowi najbardziej zewnętrzną część naskórka i jest kluczowym elementem bariery ochronnej organizmu. Składa się z 15-20 warstw spłaszczonych, martwych komórek (korneocytów), które są pozbawione jąder komórkowych i wypełnione keratyną. Komórki te połączone są lipidowym cementem międzykomórkowym, zawierającym ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe.

Główną funkcją warstwy rogowej jest ochrona przed utratą wody z organizmu oraz zapobieganie wnikaniu substancji zewnętrznych, w tym patogenów i alergenów. Prawidłowo funkcjonująca warstwa rogowa charakteryzuje się pH około 4,5-5,5, co sprzyja zachowaniu prawidłowej flory bakteryjnej i działa przeciwdrobnoustrojowo. Komórki warstwy rogowej ulegają regularnej desquamacji (złuszczaniu) – proces odnowy tej warstwy trwa około 14 dni u osób dorosłych.

Zaburzenia funkcji warstwy rogowej występują w wielu schorzeniach dermatologicznych, w tym w atopowym zapaleniu skóry, łuszczycy czy ichtiozach. Stany te charakteryzują się nieprawidłową strukturą lipidów międzykomórkowych, zaburzeniami procesu rogowacenia lub nadmiernym złuszczaniem. W praktyce klinicznej ocena integralności warstwy rogowej jest istotna przy doborze terapii miejscowej oraz przy określaniu zdolności przenikania substancji leczniczych przez skórę.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Minoxidil Doppelherz dla mężczyzn 50 mg/g

Minoxidil Doppelherz dla mężczyzn w postaci piany o stężeniu 50 mg/g wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, które należy uwzględnić w trakcie terapii. Preparatu nie należy stosować jednocześnie z innymi miejscowymi lekami na skórę głowy, zwłaszcza kortykosteroidami, tretynoiną i ditranolem, które zwiększają przepuszczalność warstwy rogowej naskórka i tym samym wchłanianie minoksydylu, co może nasilać zarówno efekt terapeutyczny, jak i działania niepożądane. Ponadto, doustne stosowanie kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) w małych dawkach hamuje enzymy sulfotransferazy odpowiedzialne za przekształcenie minoksydylu do aktywnej formy – siarczanu minoksydylu, co może obniżać skuteczność terapii, szczególnie u pacjentów stosujących aspirynę profilaktycznie.
aspiryna, ditranol, etanol bezwodny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, kortykosteroid miejscowy, kwas acetylosalicylowy, metabolizm wątrobowy, minoksydyl, naczynie krwionośne, penetracja skórna, profilaktyka kardiologiczna, siarczan minoksydylu, sulfotransferaza, tretynoina, układ sercowo-naczyniowy, warstwa rogowa naskórka, warstwa rogowa skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Laticort 0,1% 1 mg/g

Hydrokortyzon 17-maślan, substancja czynna Laticort 0,1%, charakteryzuje się efektywną penetracją przez warstwę rogową naskórka, co jest kluczowe dla jego działania miejscowego w terapii dermatoz. Wchłanianie ogólnoustrojowe jest zazwyczaj niewielkie przy standardowym stosowaniu, jednak może ulec znacznemu zwiększeniu w przypadku aplikacji na delikatne obszary skóry (twarz, fałdy skórne), uszkodzony naskórek, skórę objętą stanem zapalnym, stosowania opatrunków okluzyjnych, częstego aplikowania lub aplikacji na dużą powierzchnię. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone wchłanianie u dzieci, co ma istotne implikacje kliniczne w kontekście bezpieczeństwa terapii.
bariera skórna, biotransformacja, choroba skóry, działanie ogólnoustrojowe, fałd skórny, glukuronid, hydrokortyzon 17-maślan, kwas glukuronowy, Laticort, opatrunek okluzyjny, proces zapalny skóry, reakcja enzymatyczna, uszkodzenie naskórka, warstwa rogowa naskórka, warstwa rogowa skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią
Leksykon substancji czynnych
Chlorheksydyna – Właściwości farmakokinetyczne

Chlorheksydyna wykazuje minimalne wchłanianie systemowe po aplikacji miejscowej na skórę i błony śluzowe, co jest związane z jej kationowym charakterem i silnym wiązaniem z powierzchniami tkanek. Po doustnym podaniu 300 mg u zdrowych osób maksymalne stężenie w osoczu wynosi około 0,2 μg/ml po 30 minutach, natomiast po stosowaniu miejscowym w jamie ustnej stężenia we krwi są nieoznaczalne. U niemowląt obserwuje się śladowe wchłanianie, z maksymalnym stężeniem w osoczu około 1 μg/ml po kąpieli w preparacie zawierającym 4% glukonian chlorheksydyny. Tabletki do ssania zapewniają stopniowe uwalnianie chlorheksydyny do śliny, wiążąc się z błoną śluzową jamy ustnej i powierzchnią zębów, co umożliwia przedłużone działanie przeciwbakteryjne do 24 godzin.
bariera łożyskowa, błona śluzowa, charakter kationowy, chlorheksydyna, chromatografia cieczowa wysokociśnieniowa, dysfagia, działanie przeciwbakteryjne, działanie przedłużone, farmakokinetyka, glukonian chlorheksydyny, HPLC, metabolizm wątrobowy, płyn do jamy ustnej, przemiana metaboliczna, przewód pokarmowy, roztwór alkoholowy chlorheksydyny, stężenie w osoczu, stężenie we krwi, substancja przeciwbakteryjna, tabletki do ssania, warstwa rogowa skóry, wchłanianie systemowe, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z kałem, wydzielanie z żółcią, znakowanie radioaktywne
Leksykon substancji czynnych
Fluocynolon acetonid – Właściwości farmakokinetyczne

Fluocynolonu acetonid, syntetyczny glikokortykosteroid, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne zależne od postaci farmaceutycznej. Po miejscowej aplikacji na skórę substancja przenika do warstwy rogowej, gdzie kumuluje się nawet do 15 dni, co wskazuje na długotrwałe działanie. Wchłanianie jest zwiększone na delikatnej lub uszkodzonej skórze, przy stosowaniu opatrunków okluzyjnych, częstych aplikacjach oraz na dużych powierzchniach, a u dzieci jest istotnie wyższe niż u dorosłych. W przypadku implantów do ciałka szklistego (Iluvien, 190 µg) stężenia w osoczu pozostają poniżej 100 pg/ml przez 36 miesięcy, co świadczy o minimalnej ekspozycji systemowej, natomiast maksymalne stężenia w cieczy wodnistej osiągane są około 7 dnia po implantacji i utrzymują się na względnie stałym poziomie do 36 miesiąca. Preparaty złożone, takie jak Flucinar N (fluocynolonu acetonid 0,25 mg/g i neomycyny siarczan 5 mg/g), mogą powodować przenikanie neomycyny do krążenia, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach skóry z uszkodzeniami.
absorpcja systemowa, biotransformacja, ciałko szkliste, ciecz wodnista oka, ekspozycja systemowa, eliminacja, fluocynolonu acetonid, glikokortykosteroid, implant do ciałka szklistego, implantacja, kumulacja, kwas glukuronowy, leczenie dermatologiczne, metabolizm wątrobowy, neomycyny siarczan, niewydolność nerek, opatrunek okluzyjny, populacja pediatryczna, preparat złożony, proces zapalny, warstwa rogowa skóry, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z moczem, wydalanie z żółcią
Leksykon substancji czynnych
Klobetazol – Właściwości farmakokinetyczne

Klobetazol, silny kortykosteroid stosowany miejscowo, charakteryzuje się łatwym przenikaniem przez warstwę rogową skóry, z niewielkim wchłanianiem do krążenia ogólnoustrojowego przy standardowym dawkowaniu. Wchłanianie propionianu klobetazolu zależy od rodzaju podłoża (maść vs krem), integralności bariery naskórkowej, lokalizacji anatomicznej, wieku pacjenta (większe u dzieci) oraz stanu skóry (uszkodzenia, procesy zapalne). W badaniach farmakokinetycznych u osób bez zmian skórnych po zastosowaniu 30 g maści 0,05% klobetazolu maksymalne stężenie w osoczu wynosiło 0,63 ng/ml (8 godzin po drugiej dawce), natomiast po kremie było nieco wyższe i występowało po 10 godzinach. U pacjentów z łuszczycą i wypryskiem stężenia te wzrastały do około 2,3 ng/ml i 4,6 ng/ml, osiągając maksimum 3 godziny po aplikacji 25 g maści 0,05%.
bariera naskórkowa, działanie niepożądane, farmakodynamiczny punkt końcowy, forma glukuronidowa, grupa hydroksylowa, konsekwencja kliniczna, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid ogólnoustrojowy, krążenie układowe, łuszczyca i wyprysk, metabolizm skórny, opatrunek okluzyjny, parametr farmakokinetyczny, podstawnik fluorowy, profil metaboliczny, propionian klobetazolu, skóra właściwa, warstwa rogowa skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne, wydalanie z żółcią
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g

Octan hydrokortyzonu, będący głównym składnikiem aktywnym kremu Hydrocortisonum AFP (10 mg/g), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi przy miejscowej aplikacji. Substancja łatwo przenika do warstwy rogowej skóry, osiągając wysokie stężenie w miejscu aplikacji, co jest kluczowe dla jej działania przeciwzapalnego i przeciwświądowego. Wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego jest minimalne przy standardowym stosowaniu, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych systemowych. Czynniki zwiększające wchłanianie to m.in. stosowanie opatrunków okluzyjnych, aplikacja na delikatną lub uszkodzoną skórę, obecność stanu zapalnego oraz długotrwałe stosowanie. Po przeniknięciu do krążenia, octan hydrokortyzonu wiąże się silnie z białkami osocza, co wpływa na biodostępność i dystrybucję leku.
alkohol cetylowy i stearylowy, aplikacja miejscowa, bariera skórna, biodostępność, biotransformacja, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, glikol propylenowy, Hydrocortisonum AFP, krążenie ogólnoustrojowe, metabolizm octanu hydrokortyzonu, metylu parahydroksybenzoesan, octan hydrokortyzonu, okres półtrwania biologiczny, opatrunek okluzyjny, penetracja substancji czynnej, profil wchłaniania, propylu parahydroksybenzoesan, stan zapalny, warstwa rogowa skóry, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Interakcje leku – Minovivax 2% 20 mg/ml

Minoksydyl w postaci roztworu do stosowania miejscowego wykazuje ograniczone wchłanianie do krążenia ogólnego, jednak istnieje ryzyko interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów na skórę głowy. Substancje takie jak tretynoina i ditranol zwiększają przepuszczalność warstwy rogowej skóry, co może prowadzić do nasilonego wchłaniania minoksydylu i wzrostu ryzyka działań niepożądanych. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania Minovivax 2% z innymi miejscowymi produktami leczniczymi, zwłaszcza zawierającymi te substancje. Preparat zawiera również etanol bezwodny (466 mg/ml) oraz glikol propylenowy (259 mg/ml), które mogą nasilać penetrację innych związków przez skórę, co wymaga zachowania ostrożności i odpowiednich odstępów czasowych między aplikacjami.
alfa-adrenolityk, antagonista receptora angiotensyny, antagonista wapnia, ditranol, etanol bezwodny, glikol propylenowy, inhibitor ACE, krążenie ogólne, leki rozszerzające naczynia, minoksydyl, Minovivax, niedociśnienie, podrażnienie skóry, preparat z alkoholem, rozszerzenie naczyń krwionośnych, tretynoina, warstwa rogowa skóry, wchłanianie minoksydylu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g

Hydrokortyzon octan, stosowany miejscowo w kremie o stężeniu 5 mg/g (Hydrokortyzon Allefin), charakteryzuje się farmakokinetyką typową dla glikokortykosteroidów miejscowych. Po aplikacji przenika głównie do warstwy rogowej skóry, a jego dystrybucja ogranicza się przede wszystkim do miejsca aplikacji, co minimalizuje ryzyko działań ogólnoustrojowych. Wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego jest minimalne przy prawidłowym stosowaniu, jednak może ulec zwiększeniu w przypadku stosowania opatrunków okluzyjnych, aplikacji na delikatne lub uszkodzone obszary skóry, obecności stanów zapalnych oraz długotrwałej terapii. Hydrokortyzon wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza, co wpływa na jego biodostępność i dystrybucję.
bariera naskórkowa, białka osocza, biodostępność leku, biotransformacja hydrokortyzonu, delikatna skóra, działanie terapeutyczne, glikokortykosteroid, hydrokortyzon krem, hydrokortyzon octan, krążenie ogólne, krążenie ogólnoustrojowe, okres półtrwania biologiczny, opatrunek okluzyjny, proces metaboliczny, stan zapalny, warstwa rogowa skóry, zmiana chorobowa skóry
Leksykon leków
Interakcje leku – Minovivax 5% 50 mg/ml

Minoksydyl w stężeniu 5% (produkt Minovivax 5%) stosowany miejscowo charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym przy aplikacji na nieuszkodzoną skórę. Jednakże jednoczesne stosowanie miejscowych preparatów zwiększających przepuszczalność warstwy rogowej, takich jak tretynoina czy ditranol, może znacząco zwiększyć wchłanianie minoksydylu, co potencjalnie nasila jego działanie ogólnoustrojowe i ryzyko działań niepożądanych. Zaleca się unikanie aplikacji minoksydylu na tę samą powierzchnię skóry wraz z innymi produktami leczniczymi stosowanymi miejscowo, aby nie zmieniać farmakokinetyki leku i minimalizować ryzyko podrażnień oraz interakcji. Produkt zawiera także 510 mg/ml etanolu, który może nasilać miejscowe podrażnienia, zwłaszcza u pacjentów z wrażliwą skórą, dlatego aplikację należy wykonywać na suchą skórę głowy, a bezpośrednio po niej unikać spożywania alkoholu.
ditranol, działanie ogólnoustrojowe, działanie wazodilatacyjne, etanol, farmakokinetyka minoksydylu, glikol propylenowy, leki rozszerzające naczynia obwodowe, minoksydyl, niedociśnienie, podrażnienie skóry, przepuszczalność warstwy rogowej, rozszerzenie naczyń, roztwór na skórę, substancja pomocnicza, tretynoina, układ sercowo-naczyniowy, warstwa rogowa skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Actikerall (5 mg + 100 mg)/g

Actikerall to preparat miejscowy zawierający fluorouracyl (5 mg/g) i kwas salicylowy (100 mg/g), stosowany w leczeniu rogowacenia słonecznego (AK) stopnia I-II. Fluorouracyl działa jako antymetabolit, hamując syntezę DNA i RNA poprzez blokadę wbudowywania tyminy, natomiast kwas salicylowy wykazuje działanie keratolityczne, rozluźniając połączenia między korneocytami i zmniejszając hiperkeratozę. W badaniach klinicznych III fazy, obejmujących 470 pacjentów, Actikerall wykazał istotną przewagę nad placebo i diklofenakiem (30 mg/g) w żelu, osiągając całkowite histologiczne ustąpienie zmian u 72,0% pacjentów (vs. 59,1% i 44,8%) oraz całkowitą odpowiedź kliniczną u 55,4% (vs. 32,0% i 15,1%). W innym badaniu III fazy z 166 pacjentami, całkowite ustąpienie kliniczne zmian obserwowano u 49,5% (ITT) i 55,1% (per-protocol) leczonych Actikerallem, w porównaniu do 18,2% i 19,6% w grupie placebo. Analiza refleksyjnej mikroskopii konfokalnej potwierdziła skuteczność także w zmianach subklinicznych (odpowiednio 89,6% vs. 47,1%, p=0,0051).
analogi pirymidyn, antymetabolit, cement międzykomórkowy, cytostatyk, diklofenak, działanie keratolityczne, fluorouracyl, grupa farmakoterapeutyczna, hiperkeratoza, korneocyty, krioterapia, kwas salicylowy, lek przeciwnowotworowy, nadżerka, owrzodzenie skóry, pieczenie skóry, reakcja miejscowa, refleksyjna mikroskopia konfokalna, remisja kliniczna, rogowacenie słoneczne, rumień, synteza DNA, terapia skojarzona, warstwa rogowa skóry, zapalenie miejscowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fluconazole B. Braun 2 mg/ml 2 mg/ml

Flukonazol, dostępny w roztworze do infuzji o stężeniu 2 mg/ml, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (>90%) po podaniu doustnym oraz liniową farmakokinetyką. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga się w ciągu 0,5-1,5 godziny, a stan stacjonarny po dawkowaniu raz na dobę uzyskuje się po 4-5 dniach, przy czym dawka nasycająca pozwala na szybsze osiągnięcie efektu terapeutycznego. Lek wykazuje szeroką dystrybucję, z objętością dystrybucji odpowiadającą całkowitej objętości wody ustrojowej, niskim wiązaniem z białkami (11-12%) oraz znakomitą penetracją do płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 80% stężenia osoczowego). Flukonazol kumuluje się w warstwie rogowej skóry (np. 73 μg/g po 12 dniach dawki 50 mg/dobę) oraz w paznokciach (4,05 μg/g po 4 miesiącach terapii 150 mg/dobę), co jest istotne w leczeniu grzybic skóry i paznokci. Metabolizm leku jest ograniczony (11% metabolitów w moczu), a eliminacja głównie nerkowa (80% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania około 30 godzin u dorosłych z prawidłową czynnością nerek.
biodostępność ogólnoustrojowa, dializa otrzewnowa, flukonazol, grzybicze zakażenie paznokci, hemodializa, inhibitor izoenzymu, interakcja lekowa, izoenzymy cytochromu P450, kandydoza błony śluzowej, kandydoza pochwy, klirens flukonazolu, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lek przeciwgrzybiczy, metabolizm flukonazolu, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole pod krzywą stężenia leku, roztwór do infuzji, stężenie w osoczu, upośledzenie czynności nerek, warstwa rogowa skóry, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Laticort 0,1% 1 mg/ml

Hydrokortyzonu maślan, aktywny składnik Laticort 0,1%, charakteryzuje się łatwym przenikaniem do warstwy rogowej skóry po aplikacji miejscowej, co umożliwia skuteczne dostarczenie steroidu do miejsca działania. Wchłanianie ogólnoustrojowe jest niewielkie, jednak może się zwiększać w przypadku aplikacji na delikatne obszary skóry (fałdy skórne, twarz), uszkodzony naskórek, skórę objętą stanem zapalnym, stosowania opatrunków okluzyjnych, częstego aplikowania preparatu oraz na dużych powierzchniach skóry. U dzieci obserwuje się większe wchłanianie hydrokortyzonu maślanu niż u dorosłych, co wymaga uwzględnienia przy ustalaniu dawkowania i schematu leczenia.
biotransformacja, działanie ogólnoustrojowe, fałdy skórne, hydrokortyzon maślan, kwas glukuronowy, metabolizm substancji czynnej, niezmieniona substancja czynna, opatrunek okluzyjny, proces zapalny skóry, przenikanie przezskórne, uszkodzony naskórek, warstwa rogowa skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przezskórne, wydalanie nerkowe, wydalanie żółciowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lorinden C (0,2 mg + 30 mg)/g

Lorinden C to maść zawierająca flumetazonu piwalan (0,2 mg/g) oraz kliochinol (30 mg/g). Flumetazonu piwalan wykazuje dobre przenikanie do warstwy rogowej skóry, z ograniczonym wchłanianiem do krążenia ogólnoustrojowego, co może skutkować działaniem ogólnym. Wchłanianie tego kortykosteroidu jest zwiększone przy aplikacji na delikatną skórę (fałdy skórne, twarz), uszkodzeniu naskórka, stanie zapalnym, stosowaniu opatrunków okluzyjnych, częstym stosowaniu oraz na dużej powierzchni skóry. Szczególnie u dzieci obserwuje się wyższe wchłanianie przezskórne, co wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań ogólnoustrojowych. Metabolizm flumetazonu piwalanu odbywa się głównie w wątrobie, a eliminacja zachodzi przede wszystkim przez nerki, z mniejszym udziałem wydalania z żółcią; metabolity występują głównie w formie sprzężonej z kwasem glukuronowym.
W farmakokinetyce Lorinden C brak jest szczegółowych danych dotyczących kliochinolu, drugiej substancji czynnej w stężeniu 30 mg/g. W związku z tym, ocena jego wchłaniania, metabolizmu i eliminacji pozostaje niepełna. W praktyce klinicznej należy uwzględnić czynniki zwiększające wchłanianie flumetazonu piwalanu, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych oraz przy stosowaniu na duże powierzchnie skóry lub pod opatrunkami okluzyjnymi, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych wynikających z nadmiernej ekspozycji ogólnoustrojowej. Monitorowanie i dostosowanie dawkowania jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania tego preparatu.
bariera skórna, biotransformacja, flumetazonu piwalan, kliochinol, krążenie ogólnoustrojowe, kwas glukuronowy, Lorinden C, maść, opatrunek okluzyjny, proces zapalny, stan zapalny skóry, warstwa rogowa skóry, wchłanianie przezskórne, wchłanianie przezskórne u dzieci, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Flucinar N (0,25 mg + 5 mg)/g

Flucinar N w postaci maści zawiera fluocynolonu acetonid (0,25 mg/g) oraz neomycyny siarczan (5 mg/g). Fluocynolonu acetonid wykazuje znaczną kumulację w warstwie rogowej skóry, gdzie może być wykrywalny nawet do 15 dni po aplikacji. Wchłanianie do krążenia ogólnego zależy od miejsca aplikacji (większe na delikatnej skórze, np. twarzy), stanu skóry (uszkodzenia, zapalenie), stosowania opatrunków okluzyjnych, częstotliwości i powierzchni aplikacji oraz wieku pacjenta (większe u dzieci). Neomycyna przenika do głębszych warstw skóry, a długotrwałe stosowanie na rozległe zmiany może prowadzić do jej obecności w krążeniu ogólnym. Po wchłonięciu fluocynolonu acetonid jest metabolizowany w wątrobie i wydalany głównie z moczem w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym, natomiast neomycyna nie ulega metabolizmowi i jest wydalana z moczem w formie niezmienionej.
delikatna skóra, fluocynolonu acetonid, glikol propylenowy, krążenie ogólne, kwas glukuronowy, lanolina, metabolizm wątrobowy, neomycyny siarczan, niewydolność nerek, opatrunek okluzyjny, proces zapalny, uszkodzony naskórek, warstwa rogowa skóry, warstwa skóry, wchłanianie przezskórne, zmiana zapalna