inwazyjny rak szyjki macicy
Inwazyjny rak szyjki macicy to nowotwór złośliwy rozwijający się w komórkach nabłonka szyjki macicy, który przeniknął przez błonę podstawną i nacieka tkankę podścieliska. Stanowi zaawansowane stadium raka szyjki macicy, następujące po fazie przedinwazyjnej (CIN, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy).
Głównym czynnikiem etiologicznym inwazyjnego raka szyjki macicy jest przetrwała infekcja wysokoonkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie typami 16 i 18. Histologicznie najczęściej występuje rak płaskonabłonkowy (około 80% przypadków) oraz gruczolakorak (10-20%).
Objawy inwazyjnego raka szyjki macicy obejmują nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych (międzymiesiączkowe, pomenopauzalne, pokontaktowe), nieprawidłową wydzielinę z pochwy, ból w miednicy mniejszej oraz objawy związane z naciekaniem sąsiednich narządów. W zaawansowanych stadiach może wystąpić utrata masy ciała, obrzęki kończyn dolnych i niewydolność nerek.
Diagnostyka obejmuje badanie ginekologiczne, cytologię, kolposkopię, biopsję oraz badania obrazowe (USG, MRI, CT, PET-CT) do oceny zaawansowania. Leczenie zależy od stadium zaawansowania i obejmuje chirurgię (konizacja, trachelektomia, histerektomia, limfadenektomia), radioterapię, chemioterapię lub ich kombinację.
Rokowanie w inwazyjnym raku szyjki macicy zależy głównie od stadium zaawansowania w momencie rozpoznania, typu histologicznego oraz statusu węzłów chłonnych. Pięcioletnie przeżycie waha się od ponad 90% w stadium IA do poniżej 20% w stadium IVB.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Skuteczność szczepionek przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza 9-walentnej (Gardasil 9), jest potwierdzona w profilaktyce nowotworów związanych z HPV, w tym raka szyjki macicy (redukcja do 90%) oraz raka odbytu (redukcja do 96%). Badania długoterminowe wykazały brak przypadków chorób wysokiego stopnia związanych z typami HPV zawartymi w szczepionce u zaszczepionych dzieci i młodzieży przez okres 10 lat. W realnych warunkach obserwuje się znaczące zmniejszenie częstości zmian przedrakowych szyjki macicy, np. w Szkocji odnotowano 89% redukcję CIN 3 lub gorszego. Skuteczność szczepionek różni się w zależności od preparatu: dwuwalentna wykazuje 91-100% skuteczności przeciwko HPV 16/18, a dziewięciowalentna osiąga 95,2% skuteczności przeciwko przetrwałym zakażeniom typami 31/33/45/52/58. Wskaźnik skuteczności po podaniu jednej lub więcej dawek wynosi 83-96,1%, a szczepienie przed ekspozycją na HPV jest najbardziej efektywne.
brodawki płciowe, gruczolakorak in situ, HPV dodatni, inwazyjny rak szyjki macicy, kolposkopia, migrena, nowotwory związane z HPV, odporność stadna, odporność zbiorowiskowa, rak gardła, rak odbytu, rak szyjki macicy, reumatoidalne zapalenie stawów, śródnabłonkowa neoplazja pochwy, śródnabłonkowa neoplazja prącia, śródnabłonkowa neoplazja sromu, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szczepionka 9-walentna, szczepionka czterowalentna, szczepionka dwuwalentna, szczepionka dziewięciowalentna, wirus brodawczaka ludzkiego, zapalenie tarczycy Hashimoto, zmiany przedrakowe szyjki macicy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Epidemiologia
Rak szyjki macicy (RSM) pozostaje czwartym najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet na świecie, z około 660 000 nowych przypadków i 350 000 zgonów w 2022 roku. Występują wyraźne różnice geograficzne: kraje o niskim i średnim dochodzie, zwłaszcza Afryka Subsaharyjska, Ameryka Łacińska i Azja Południowo-Wschodnia, odpowiadają za około 88% zachorowań i 90% zgonów. Wskaźniki zachorowalności wahają się od 2 do 43,1 na 100 000 kobiet, a śmiertelności od 2 do około 20 na 100 000, z najwyższym obciążeniem w Afryce Subsaharyjskiej. W krajach rozwiniętych, takich jak USA, Wielka Brytania czy Australia, obserwuje się spadek zachorowalności i umieralności dzięki programom badań przesiewowych i szczepieniom HPV, choć w niektórych populacjach i grupach wiekowych (np. kobiety poniżej 50 lat) odnotowuje się wzrost zachorowań. W Polsce wskaźnik zachorowalności wynosi 18,9 na 100 000, a umieralności 10,5 na 100 000, z 5-letnim przeżyciem na poziomie 55,1%, co jest gorszym wynikiem niż w Europie Zachodniej.
badanie przesiewowe, doustny środek antykoncepcyjny, gruczolakorak in situ, HPV 16 i 18, immunosupresja, inwazyjny rak szyjki macicy, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem, nadzór i monitorowanie, nierówność zdrowotna, nowotwór złośliwy, partner seksualny, rak szyjki macicy, rejestr nowotworów, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szczepionka przeciwko HPV, test HPV, test Pap, typ onkogenny, wirus brodawczaka ludzkiego, wskaźnik przeżycia, wskaźnik standaryzowany względem wieku, wskaźnik umieralności, współzakażenie, wynik fałszywie ujemny, zachorowalność i umieralność, zmiana przedrakowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Epidemiologia
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową, z około 80% aktywnych seksualnie osób zakażonych przynajmniej raz w życiu. Prewalencja HPV w populacji USA wynosi 40,0% (41,8% u mężczyzn, 38,4% u kobiet), a typy wysokiego ryzyka, takie jak HPV16 (3,2%) i HPV18 (1,4%), odpowiadają za większość nowotworów związanych z HPV, w tym 70% przypadków raka szyjki macicy. Zakażenia są szczególnie częste u kobiet poniżej 25 roku życia (24%) oraz w regionach takich jak Afryka Subsaharyjska (24%) i Ameryka Łacińska (16%). Czynniki ryzyka obejmują płeć, wiek, liczbę partnerów seksualnych oraz stan immunologiczny, z wyższą częstością zakażeń u osób z immunosupresją i HIV. U mężczyzn, zwłaszcza MSM, obserwuje się wyższą prewalencję zakażeń HPV, a obrzezanie wiąże się z mniejszym ryzykiem zakażenia. Przetrwałe zakażenie HPV wysokiego ryzyka jest głównym czynnikiem etiologicznym raka szyjki macicy oraz innych nowotworów anogenitalnych i gardła.
brodawka anogenitalna, brodawka narządów płciowych, CIN2+, HPV DNA-pozytywny, HSIL, immunosupresja, infekcja przenoszona drogą płciową, inwazyjny rak szyjki macicy, LSIL, MSM, neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy, nieprawidłowy wynik testu Pap, odporność stadna, rak gardła, rak odbytu, rak pochwy i sromu, rak prącia, rak szyjki macicy, stan przedrakowy, szczepionka czterowalentna, szczepionka dwuwalentna, szczepionka dziewięciowalentna, szczepionka Gardasil, test DNA HPV, typ HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus onkogenny - Leksykon substancji czynnych
Oksytocyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Oksytocyna jest stosowana głównie w położnictwie do indukcji i nasilania akcji porodowej, podawana wyłącznie w formie infuzji dożylnej w warunkach szpitalnych pod ścisłym nadzorem wykwalifikowanego personelu. Podawanie bolusów dożylnych jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ostrego niedociśnienia tętniczego, tachykardii i uderzeń gorąca. Indukcja porodu powinna być prowadzona tylko przy ściśle określonych wskazaniach, z ciągłym monitorowaniem czynności skurczowej macicy, częstości akcji serca płodu i matki oraz ciśnienia tętniczego. Oksytocyna jest przeciwwskazana m.in. w porodzie przedwczesnym, granicznej dysproporcji główkowo-miedniczej, po wcześniejszych dużych zabiegach chirurgicznych macicy, wielorództwie oraz inwazyjnym raku szyjki macicy. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z chorobami sercowo-naczyniowymi, zespołem wydłużonego QT, po cięciu cesarskim oraz u kobiet powyżej 35 roku życia.
bradykardia płodu, choroba niedokrwienna serca, choroba zastawek serca, cięcie cesarskie, cukrzyca ciążowa, dysproporcja główkowo-miedniczna, hipertonia macicy, hiponatremia, indukcja porodu, infuzja dożylna, inwazyjny rak szyjki macicy, kardiomiopatia przerostowa, kardiotokografia, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok poporodowy, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, obrzęk płuc, pęknięcie macicy, poród przedwczesny, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, skurcz tętnic wieńcowych, skurcz tężcowy, tachykardia odruchowa, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie dożylne, zator płynem owodniowym, zatrucie wodne, zespół wydłużonego odstępu QT - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pochwy – Epidemiologia
Rak pochwy jest rzadkim nowotworem złośliwym żeńskiego układu rozrodczego, stanowiącym 1-2% wszystkich nowotworów ginekologicznych, z zachorowalnością wynoszącą 0,4-0,6/100 000 kobiet. Mediana wieku diagnozy to 67-69 lat, a około 50% pacjentek ma powyżej 70 lat. Najczęstszym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy (80-90%). Główne czynniki ryzyka to zakażenie HPV (około 75% przypadków, szczególnie HPV16 i HPV18), starszy wiek, historia neoplazji szyjki macicy (CIN 3), palenie tytoniu oraz immunosupresja (np. zakażenie HIV). Wskaźniki 5-letniego przeżycia wg SEER wynoszą 76,8% dla raka ograniczonego do pochwy, 58,5% przy zajęciu węzłów chłonnych i 21,5% przy przerzutach odległych. Zachorowalność na raka pochwy wykazuje tendencję spadkową, co przypisuje się populacyjnemu stosowaniu badań cytologicznych i szczepień przeciw HPV.
badanie cytologiczne, badanie przesiewowe, CIN, cytologia, czerniak pochwy, dietylostilbestrol, gruczolakorak, gruczolakorak jasnokomórkowy, HPV, inwazyjny rak sromu, inwazyjny rak szyjki macicy, MRI, neoplazja śródnabłonkowa pochwy, neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy, Pap test, PET-CT, radioterapia, radioterapia miednicy, rak płaskonabłonkowy, rak pochwy, SCC, stadium choroby, stadium TNM, standaryzowany według wieku współczynnik zachorowalności, układ rozrodczy, ultrasonografia, VAIN, wirus brodawczaka ludzkiego, współczynnik zachorowalności, zakażenie HIV