partner seksualny
Partner seksualny to osoba, z którą nawiązuje się relacje intymne o charakterze seksualnym. W kontekście medycznym termin ten ma szczególne znaczenie w profilaktyce i diagnostyce chorób przenoszonych drogą płciową.
Liczba partnerów seksualnych jest istotnym czynnikiem ryzyka w epidemiologii zakażeń przenoszonych drogą płciową (STI), w tym HIV, HPV, kiły, rzeżączki i chlamydiozy. Podczas wywiadu lekarskiego pytanie o liczbę i płeć partnerów seksualnych stanowi ważny element oceny ryzyka zdrowotnego pacjenta.
W przypadku diagnozowania infekcji przenoszonych drogą płciową standardem postępowania jest powiadomienie i zbadanie partnerów seksualnych pacjenta (partner notification). Procedura ta pozwala na przerwanie łańcucha transmisji zakażenia i wczesne wdrożenie leczenia u osób potencjalnie zakażonych.
Edukacja na temat bezpiecznych praktyk seksualnych, w tym stosowania metod barierowych z partnerami seksualnymi, stanowi podstawowy element profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową w praktyce klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Epidemiologia
Rak szyjki macicy (RSM) pozostaje czwartym najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet na świecie, z około 660 000 nowych przypadków i 350 000 zgonów w 2022 roku. Występują wyraźne różnice geograficzne: kraje o niskim i średnim dochodzie, zwłaszcza Afryka Subsaharyjska, Ameryka Łacińska i Azja Południowo-Wschodnia, odpowiadają za około 88% zachorowań i 90% zgonów. Wskaźniki zachorowalności wahają się od 2 do 43,1 na 100 000 kobiet, a śmiertelności od 2 do około 20 na 100 000, z najwyższym obciążeniem w Afryce Subsaharyjskiej. W krajach rozwiniętych, takich jak USA, Wielka Brytania czy Australia, obserwuje się spadek zachorowalności i umieralności dzięki programom badań przesiewowych i szczepieniom HPV, choć w niektórych populacjach i grupach wiekowych (np. kobiety poniżej 50 lat) odnotowuje się wzrost zachorowań. W Polsce wskaźnik zachorowalności wynosi 18,9 na 100 000, a umieralności 10,5 na 100 000, z 5-letnim przeżyciem na poziomie 55,1%, co jest gorszym wynikiem niż w Europie Zachodniej.
badanie przesiewowe, doustny środek antykoncepcyjny, gruczolakorak in situ, HPV 16 i 18, immunosupresja, inwazyjny rak szyjki macicy, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem, nadzór i monitorowanie, nierówność zdrowotna, nowotwór złośliwy, partner seksualny, rak szyjki macicy, rejestr nowotworów, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szczepionka przeciwko HPV, test HPV, test Pap, typ onkogenny, wirus brodawczaka ludzkiego, wskaźnik przeżycia, wskaźnik standaryzowany względem wieku, wskaźnik umieralności, współzakażenie, wynik fałszywie ujemny, zachorowalność i umieralność, zmiana przedrakowa - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Zapobieganie i profilaktyka
Kiła jest zakażeniem przenoszonym drogą płciową, które jest całkowicie wyleczalne przy odpowiednim leczeniu, głównie benzylopenicyliną G (Bicillin L-A). Profilaktyka obejmuje abstynencję, monogamię z przebadanym partnerem, konsekwentne stosowanie prezerwatyw oraz regularne badania przesiewowe, szczególnie u grup wysokiego ryzyka, takich jak mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami (badania co 3-6 miesięcy), osoby z HIV (co najmniej raz w roku) oraz kobiety w ciąży (w pierwszym trymestrze, a w obszarach o wysokim ryzyku także w 28-32 tygodniu i przy porodzie). Nowoczesne strategie profilaktyczne obejmują stosowanie doksycykliny jako profilaktyki poekspozycyjnej (PEP) w dawce 200 mg podanej do 72 godzin po stosunku bez prezerwatywy, co zmniejsza ryzyko zakażenia o 65-73%, zwłaszcza wśród MSM i kobiet transpłciowych. Doxy-PEP jest rekomendowana jako uzupełnienie prezerwatyw i badań przesiewowych, a jej stosowanie może zapobiec około 25% zakażeń w sytuacjach, gdy prezerwencja zawodzi.
badanie przesiewowe, badanie serologiczne, benzylopenicylina G, doksycyklina, doxy-PEP, kiła, kiła pierwotna, kiła późna utajona, kiła trzeciorzędowa, kiła wczesna utajona, kiła wrodzona, kiła wtórna, kobieta w ciąży, martwe urodzenie, mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami, objaw kiły, partner seksualny, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka preekspozycyjna, transmisja choroby, trzeci trymestr, zakażenie kiłą, zakażenie przenoszone drogą płciową - Leksykon chorób i schorzeń
Wesz owłosieniowa (wszy owłosieniowe) – Zapobieganie i profilaktyka
Wesz owłosieniowa (Pthirus pubis) jest pasożytem hematofagicznym bytującym głównie w owłosieniu łonowym, przenoszonym przede wszystkim drogą kontaktów seksualnych, choć możliwe jest także zakażenie przez kontakt z zainfekowanymi przedmiotami osobistymi. Częstość infestacji wynosi od 1,3% do 4,6%, ze średnią globalną około 2%. Diagnostyka i leczenie powinny uwzględniać konieczność jednoczesnej terapii wszystkich partnerów seksualnych oraz eliminację źródeł zakażenia poprzez pranie odzieży, pościeli i ręczników w temperaturze 50-60°C przez minimum 20 minut lub ich izolację w szczelnych opakowaniach na 2 tygodnie. Preparaty lecznicze obejmują permetrynę, piretryny z butoksydem piperonylu, malation, iwermektynę miejscowo oraz doustną iwermektynę w przypadkach opornych. Powtórzenie terapii po 7-10 dniach jest kluczowe dla eliminacji nowo wyklutych pasożytów.
choroba przenoszona drogą płciową, dorosła wesz, drobnoustrój chorobotwórczy, działanie profilaktyczne, infekcja przenoszona drogą płciową, infestacja, iwermektyna, iwermektyna doustna, jajo pasożyta, kontakt fizyczny, malation, metoda leczenia, nawrót infestacji, partner seksualny, pediculosis pubis, permetryna, Pthirus pubis, STI, wesz łonowa, wesz owłosieniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Trichomonoza – Zapobieganie i profilaktyka
Trichomonoza, wywoływana przez pierwotniaka Trichomonas vaginalis, jest jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową, charakteryzującą się brakiem nabytej odporności po przebytej infekcji, co predysponuje do nawrotów. Profilaktyka opiera się na konsekwentnym stosowaniu prezerwatyw lateksowych lub poliuretanowych podczas każdego stosunku (waginalnego, analnego i oralnego), ograniczeniu liczby partnerów seksualnych oraz praktykowaniu monogamii z przebadanym partnerem. Prezerwatywy zmniejszają ryzyko transmisji, choć nie eliminują go całkowicie ze względu na możliwość kontaktu z nieosłoniętymi obszarami ciała. Kluczowe jest również unikanie irygacji pochwy, dzielenia się zabawkami erotycznymi bez odpowiedniej higieny oraz nadużywania substancji psychoaktywnych, które zwiększają ryzyko ryzykownych zachowań seksualnych. Regularne badania przesiewowe, zwłaszcza u osób z wieloma partnerami i kobiet zakażonych HIV, są niezbędne ze względu na często bezobjawowy przebieg infekcji.
badanie przesiewowe, choroba przenoszona drogą płciową, Expedited Partner Therapy, irygacja pochwy, metoda immunochromatograficzna, metronidazol, obrzezanie męskie, partner seksualny, prezerwatywa lateksowa, prezerwatywa poliuretanowa, profilaktyka przedekspozycyjna, seknidazol, seks oralny, stosunek analny, stosunek waginalny, Trichomonas vaginalis, trichomonoza, tynidazol, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Kiła (syphilis) to wielostopniowa choroba zakaźna wywołana przez Treponema pallidum, przenoszona drogą płciową, która może prowadzić do poważnych powikłań obejmujących układ sercowo-naczyniowy, nerwowy, wzrokowy oraz skórę. Choroba przebiega przez stadia: pierwotne, wtórne, utajone i trzeciorzędowe, z charakterystycznymi objawami takimi jak bezbolesne owrzodzenia pierwotne (chancre), kłykciny płaskie, łysienie, wysypka plamisto-grudkowa oraz zmiany neurologiczne (np. tabes dorsalis). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, a leczenie polega na podawaniu penicyliny G – w dawce 2,4 miliona jednostek domięśniowo dla wczesnych stadiów oraz 18-24 milionów jednostek dożylnie przez 10-14 dni w przypadku kiły układu nerwowego. Monitorowanie terapii obejmuje ocenę kliniczną, badania serologiczne (miana testów niekrętkowych) oraz kontrolę powikłań, a także edukację pacjenta i jego partnerów seksualnych w zakresie profilaktyki i bezpiecznych praktyk seksualnych.
abstynencja seksualna, alergia na penicylinę, alopecja, ataksja, azytromycyna, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, benzatynowa penicylina G, ceftriakson, desensytyzacja, doksycyklina, kiła ośrodkowego układu nerwowego, kiła pierwotna, kiła trzeciorzędowa, kiła układu nerwowego, kiła utajona, kiła wtórna, kłykciny płaskie, martwica skrzepowa, niedomykalność aortalna, owrzodzenie, partner seksualny, penicylina G, reakcja Jarisha-Herxheimera, rozwarstwienie aorty, testy niekrętkowe, tętniak aorty, tetracyklina, transmisja zakażenia, Treponema pallidum, wiąd rdzenia, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie aorty, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zmiany śluzówkowo-skórne, źrenice Argyll Robertsona