zapalenie skóry kontaktowe
Zapalenie skóry kontaktowe (kontaktowe zapalenie skóry) to stan zapalny skóry wywołany bezpośrednim kontaktem z substancją drażniącą (zapalenie skóry z podrażnienia) lub alergenem (alergiczne kontaktowe zapalenie skóry). To jedna z najczęstszych dermatoz, która może wystąpić zarówno w warunkach zawodowych, jak i pozazawodowych.
Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry jest wynikiem reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego (typ IV), w której uczestniczą limfocyty T. Proces ten wymaga wcześniejszej ekspozycji i uczulenia na określony alergen. Najczęstszymi alergenami kontaktowymi są nikiel, konserwanty zawarte w kosmetykach, żywice epoksydowe, lateks oraz niektóre leki stosowane miejscowo.
Zapalenie skóry z podrażnienia rozwija się bez wcześniejszego uczulenia i jest związane z toksycznym działaniem substancji chemicznych na komórki naskórka. Typowe czynniki drażniące to detergenty, rozpuszczalniki, kwasy, zasady oraz długotrwały kontakt z wodą.
Objawy kliniczne zapalenia skóry kontaktowego obejmują rumień, obrzęk, pęcherze, sączenie, a w fazie przewlekłej – lichenifikację, złuszczanie i pęknięcia skóry. Zmiany lokalizują się w miejscach kontaktu z czynnikiem wywołującym, co często pomaga w diagnostyce. Kluczowym elementem postępowania jest identyfikacja i eliminacja czynnika sprawczego oraz odpowiednie leczenie miejscowe, najczęściej z zastosowaniem glikokortykosteroidów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Trokserutyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Trokserutyna, wykorzystywana w formie miejscowej (żele, krople do oczu) oraz doustnej (kapsułki), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u pacjentów z obrzękami kończyn dolnych spowodowanymi niewydolnością serca, wątroby lub nerek, gdyż może nie przynieść oczekiwanych efektów terapeutycznych. W przypadku obrzęków sercowych zaleca się stosowanie silniejszych leków nasercowych. Preparaty miejscowe nie powinny być aplikowane na uszkodzoną skórę, błony śluzowe ani otwarte rany, a w razie nasilenia objawów lub zakażenia skóry konieczna jest konsultacja lekarska. W terapii okulistycznej (np. Posorutin) należy zachować co najmniej 15-minutowy odstęp między aplikacją różnych leków do oczu, a maści podawać jako ostatnie. Użytkownicy miękkich soczewek kontaktowych powinni je zdjąć przed podaniem kropli i założyć ponownie po 15 minutach, aby uniknąć uszkodzenia soczewek.
alkoholizm, brak laktazy, bronopol, choroba wątroby, epilepsja, etylu parahydroksybenzoesan, glikol propylenowy, lek nasercowy, maść okulistyczna, metylu parahydroksybenzoesan, miękka soczewka kontaktowa, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk, obrzęk nagły, podrażnienie skóry, preparat okulistyczny, reakcja alergiczna, stwardnienie podskórne, trokserutyna, uszkodzenie skóry, wrzód, zakażenie skóry, zapalenie skóry, zapalenie skóry kontaktowe, zapalenie żył, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółcień pomarańczowa - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z mięty pieprzowej – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Olejek eteryczny z mięty pieprzowej (Menthae piperitae aetheroleum), stosowany miejscowo w preparatach do leczenia schorzeń jamy ustnej, takich jak Mucosit (0,3 g/100 g), wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Należy przestrzegać rygorystycznej higieny jamy ustnej, w tym regularnego mycia zębów oraz odbywania wizyt kontrolnych u stomatologa, aby zapewnić skuteczność terapii i zapobiec nawrotom dolegliwości. Produkt nie jest zalecany u dzieci ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa w populacji pediatrycznej. Olejek może wywoływać reakcje nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów predysponowanych, a ryzyko to wzrasta w obecności substancji pomocniczych o potencjale alergizującym, takich jak etylu parahydroksybenzoesan, bronopol i sodu benzoesan, które mogą powodować reakcje alergiczne, podrażnienia skóry i błon śluzowych.
błona śluzowa jamy ustnej, bronopol, etylu parahydroksybenzoesan, higiena jamy ustnej, Menthae piperitae aetheroleum, miejscowe podrażnienie, objaw nadwrażliwości, olejek eteryczny z mięty pieprzowej, paraben, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja typu późnego, schorzenie jamy ustnej, sodu benzoesan, środek antyseptyczny, zapalenie skóry, zapalenie skóry kontaktowe, zmiana patologiczna - Leksykon substancji czynnych
Ekstrakt gęsty z koszyczka nagietka – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ekstrakt gęsty z koszyczka nagietka (Calendulae anthodio) jest składnikiem preparatów stosowanych w leczeniu schorzeń jamy ustnej, takich jak żel Mucosit. Terapia wymaga ścisłego przestrzegania higieny jamy ustnej, w tym regularnego mycia zębów podczas i po zakończeniu kuracji, oraz systematycznych wizyt kontrolnych u stomatologa w celu oceny skuteczności leczenia i wczesnego wykrycia ewentualnych powikłań. Preparaty te nie są zalecane u dzieci ze względu na brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w populacji pediatrycznej. W składzie Mucosit znajdują się substancje pomocnicze takie jak etylu parahydroksybenzoesan, bronopol oraz sodu benzoesan, które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia u pacjentów z nadwrażliwością na te składniki.
alantoina, benzoesan sodu, błona śluzowa jamy ustnej, bronopol, działanie niepożądane, higiena jamy ustnej, nadwrażliwość, olejek eteryczny, parahydroksybenzoesan etylu, podrażnienie błony śluzowej, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, schorzenia jamy ustnej, stomatolog, zapalenie skóry kontaktowe, żel na dziąsła - Leksykon leków
Działania niepożądane – Itami 140 mg
Plaster leczniczy Itami zawierający 140 mg diklofenaku sodowego charakteryzuje się niższymi stężeniami diklofenaku w osoczu w porównaniu do podania doustnego, co przekłada się na relatywnie niskie ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia ze strony układu pokarmowego, wątroby, nerek czy skurcze oskrzeli. Niemniej jednak, przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry i długotrwałym stosowaniu, działania te mogą się pojawić. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą skóry i tkanki podskórnej, w tym wysypki, egzemy, rumienia, zapalenia skóry oraz świądu i pieczenia w miejscu aplikacji, występujące z częstością ≥1/100. Rzadziej (≥1/10 000 do <1/1 000) mogą pojawić się pęcherzowe zapalenie skóry i sucha skóra, a bardzo rzadko (<1/10 000) reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, astma oraz nadwrażliwość na światło.
astma, diklofenak sodowy, działanie niepożądane, nadwrażliwość, nadwrażliwość na światło, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, pęcherzowe zapalenie skóry, plaster leczniczy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, rumień wysiękowy, skurcz oskrzeli, stosunek korzyści do ryzyka, wysypka krostkowa, zaburzenia układu pokarmowego, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rozszerzenie naczyń krwionośnych, inaczej rumień – Diagnostyka i diagnoza
Rozszerzenie naczyń krwionośnych (rosacea) to przewlekła, zapalna dermatoza diagnozowana głównie na podstawie badania klinicznego i wywiadu, gdyż brak jest specyficznych testów laboratoryjnych. Kryteria diagnostyczne według panelu ROSCO (2017) obejmują obecność co najmniej jednego objawu diagnostycznego: przetrwałego rumienia centralnej części twarzy lub zmian phymatous, bądź dwóch objawów głównych: grudek i krostek, napadowego rumienia, teleangiektazji lub objawów ocznych (np. zapalenie brzegów powiek). Diagnostyka różnicowa jest niezbędna w celu wykluczenia schorzeń takich jak trądzik pospolity, toczeń rumieniowaty układowy czy zapalenia skóry o różnej etiologii. U pacjentów z ciemniejszym fototypem skóry (V i VI wg Fitzpatricka) diagnostyka wymaga zastosowania dermatoskopii, odpowiedniego oświetlenia oraz oceny subiektywnych objawów, ze względu na trudniejszą widoczność rumienia i teleangiektazji. W przypadku objawów ocznych, które występują u około 50% chorych i mogą poprzedzać zmiany skórne, wskazane jest badanie okulistyczne z użyciem lampy szczelinowej oraz ocena gruczołów Meiboma.
badanie dermatoskopowe, badanie okulistyczne, biomikroskop, biopsja skóry, choroba zapalna skóry, diagnostyka różnicowa, fotodermatoza, gruczoły Meiboma, grudki i krostki, rosacea, rumień, skala Fitzpatricka, sztuczna inteligencja w medycynie, teleangiektazje, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik pospolity, uczenie maszynowe, zapalenie brzegów powiek, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie skóry kontaktowe, zapalenie spojówek - Leksykon chorób i schorzeń
Swędzenie odbytu – Etiologia i przyczyny
Swędzenie odbytu (pruritis ani) jest objawem o złożonej etiologii, najczęściej idiopatycznym (około 90% przypadków), choć może być również wtórne do licznych schorzeń. Do najczęstszych przyczyn należą zaburzenia higieny okolicy odbytu, gdzie zarówno nadmierne, jak i niedostateczne oczyszczanie prowadzi do podrażnienia skóry. Istotną rolę odgrywa także dieta, zwłaszcza spożycie napojów zawierających kofeinę, alkoholu, ostrych potraw, produktów mlecznych, czekolady, owoców cytrusowych, pomidorów, orzechów oraz suplementów z witaminą C. Dieta wysokobłonnikowa może zmiękczać stolec, zwiększając ryzyko wycieku i podrażnienia skóry. Wśród chorób odbytu powodujących świąd wymienia się hemoroidy, szczeliny odbytu, przetoki, wypadanie odbytnicy oraz ropnie okołoodbytnicze. Infekcje grzybicze (zwłaszcza kandydoza), bakteryjne, choroby przenoszone drogą płciową oraz pasożyty (np. owsiki) również stanowią istotne przyczyny.
białaczka, brodawka narządów płciowych, choroba Bowena, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Pageta, choroba tarczycy, cukrzyca, cykl świąd-drapanie, hemoroidy, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, kandydoza, kiła, liszaj płaski, liszaj twardzinowy, łuszczyca, łuszczyca odwrócona, nadczynność tarczycy, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, opryszczka, owsik, przetoka odbytnicza, rak płaskonabłonkowy, ropień okołoodbytniczy, rzeżączka, świąd idiopatyczny, świąd odbytu, szczelina odbytu, wirus brodawczaka ludzkiego, wypadanie odbytnicy, wyprysk, zakażenie paciorkowcowe, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Benodil 0,25 mg/ml
Budezonid w formie zawiesiny do nebulizacji może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, zależne od wieku pacjenta, funkcji nerek oraz stanu ogólnego. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła (≥1/100), zapalenie płuc u pacjentów z POChP, kaszel, chrypkę oraz podrażnienie gardła. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy oraz reakcje anafilaktyczne. Niezbyt często notuje się drżenia mięśniowe, zaburzenia snu, agresję i zmiany zachowania, zwłaszcza u dzieci. Wśród działań niepożądanych układu wzrokowego wymienia się zaćmę i niewyraźne widzenie, a jaskra występuje z nieznaną częstością. Paradoksalny skurcz oskrzeli, choć bardzo rzadki (<1/10 000), wymaga natychmiastowej interwencji. W przypadku stosowania maski do inhalacji możliwe jest podrażnienie skóry twarzy, które można ograniczyć poprzez umycie twarzy po inhalacji.
agresja, bezgłos, budezonid, Candida, chrypka, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, drżenie, glikokortykosteroidy, jaskra, kandydoza jamy ustnej, łatwe siniaczenie, lęk, nadmierna aktywność psychoruchowa, nadwrażliwość, nebulizacja, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Duodopa 20 mg/ml + 5 mg/ml
Duodopa, zawierająca 20 mg/ml lewodopy i 5 mg/ml karbidopy, jest stosowana w leczeniu zaawansowanej choroby Parkinsona w formie żelu dojelitowego. Profil bezpieczeństwa leku został oceniony w badaniach klinicznych, w tym 12-tygodniowym, randomizowanym badaniu z udziałem 71 pacjentów oraz w 12-miesięcznym badaniu otwartym obejmującym 354 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane związane z lekiem to nudności i dyskinezy, natomiast powikłania związane z wyrobem medycznym i zabiegiem obejmują bóle brzucha, zakażenia rany pooperacyjnej, nadmierne ziarninowanie oraz powikłania po założeniu zgłębnika PEG-J. Działania niepożądane pojawiają się głównie w ciągu pierwszych 28 dni po zabiegu. Wśród innych zgłaszanych objawów znajdują się m.in. niedokrwistość, leukopenia, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia psychiczne (depresja, bezsenność, omamy), zaburzenia sercowo-naczyniowe (kołatanie serca, niedociśnienie ortostatyczne), a także zmiany w badaniach laboratoryjnych, takie jak podwyższone stężenia aminotransferaz, bilirubiny, kreatyniny oraz obecność leukocytów i krwi w moczu.
agranulocytoza, arytmia, ból brzucha, choroba Parkinsona, czerniak złośliwy, dysfagia, dyskineza, enzymy wątrobowe, fluktuacja ruchowa, jaskra z zamkniętym kątem, krwotok z przełyku, lewodopa z karbidopą, nadżerkowe zapalenie żołądka, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, odma otrzewnowa, plamica Schönleina-Henocha, przezskórna endoskopowa gastrostomia, wgłobienie jelita, wrzód dwunastnicy, zaburzenia kontroli impulsów, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie rany, zapalenie otrzewnej, zapalenie skóry kontaktowe, zapalenie trzustki, zespół dysregulacji dopaminowej, zespół Hornera, zgłębnik nosowo-jelitowy, ziarninowanie, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rutoven
Lek Rutoven w postaci żelu zawiera trokserutynę w stężeniu 20 mg/g i powinien być stosowany wyłącznie na nieuszkodzoną powierzchnię skóry, aby uniknąć działań niepożądanych i zapewnić skuteczność terapii. Produkt zawiera substancje pomocnicze, takie jak etylu parahydroksybenzoesan, który może wywoływać reakcje alergiczne typu późnego, oraz bronopol, mogący powodować miejscowe podrażnienia i zapalenie skóry kontaktowe, szczególnie u osób wrażliwych. Lekarz powinien poinformować pacjenta o konieczności przerwania stosowania preparatu w przypadku wystąpienia objawów alergicznych lub podrażnienia oraz o konieczności konsultacji lekarskiej.
bronopol, dane kliniczne, działanie niepożądane, nadwrażliwość na składniki, parahydroksybenzoesan etylu, podrażnienie skóry, populacja pediatryczna, reakcja alergiczna, reakcja skórna, reakcja typu późnego, substancja pomocnicza, świąd, trokserutyna, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon substancji czynnych
Chlorheksydyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chlorheksydyna, stosowana jako środek antyseptyczny, wymaga szczególnej ostrożności klinicznej, zwłaszcza przy dużych, głębokich i zakażonych ranach, gdzie jej użycie jest przeciwwskazane. Preparaty takie jak Bepanthen Plus nie powinny być stosowane na nieinfekcyjne podrażnienia skóry, np. oparzenia słoneczne. Należy bezwzględnie unikać kontaktu chlorheksydyny z oczami ze względu na ryzyko trwałego uszkodzenia rogówki, co może wymagać przeszczepu. Kontakt z błonami śluzowymi, uchem środkowym, mózgiem i oponami mózgowymi również jest przeciwwskazany. Występuje ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaksji, szczególnie u osób z predyspozycjami alergicznymi oraz w przypadku obecności substancji pomocniczych takich jak alkohol cetylowy, stearylowy czy lanolina. Preparaty do jamy ustnej (np. Corsodyl, Sebidin) nie powinny być połykanie, a ich stosowanie nie powinno przekraczać 14 dni ze względu na ryzyko przebarwień zębów i języka oraz zwiększonego odkładania kamienia naddziąsłowego.
anafilaksja, antyseptyk, bakterie Gram-ujemne, chlorheksydyna, choroba przewodu pokarmowego, hemoliza, kamień naddziąsłowy, kamień nazębny, kwas para-aminobenzoesowy, nadwrażliwość, ochrona oczu, okulista, podrażnienie skórne, przeszczep rogówki, Pseudomonas, reakcja alergiczna, substancja anionowa, uszkodzenie rogówki, zaburzenia smaku, zachłyśnięcie, zapalenie przyzębia, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neo-Capsiderm
Maść Neo-Capsiderm zawiera noniwamidum, kamforę, olejek terpentynowy oraz olejek eukaliptusowy i wymaga stosowania zgodnie z określonymi zasadami bezpieczeństwa. Preparatu nie należy aplikować na uszkodzoną skórę ze względu na ryzyko nasilenia podrażnień i zwiększonego wchłaniania substancji czynnych. W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości, takich jak wysięki czy wysypka, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i konsultacja lekarska. Pacjent powinien być poinformowany o możliwym przejściowym mrowieniu i pieczeniu w miejscu aplikacji, które jest typową reakcją na składniki aktywne, zwłaszcza noniwamidum i olejki eteryczne. Po aplikacji preparatu należy dokładnie umyć dłonie, aby zapobiec przeniesieniu substancji na błony śluzowe lub oczy, co może wywołać silne podrażnienie. Ponadto, gorące kąpiele bezpośrednio przed lub po aplikacji są przeciwwskazane, gdyż mogą nasilić działanie preparatu i zwiększyć dyskomfort.
aplikacja preparatu, błona śluzowa, kamfora, lanolina, naczynie krwionośne, nadwrażliwość, Neo-Capsiderm, noniwamidum, obrzęk, olejek eteryczny, olejek eukaliptusowy, olejek terpentynowy, przepływ krwi, reakcja podrażnieniowa, reakcja zapalna, rumień, substancja czynna, uszkodzenie nerwu czuciowego, woda utleniona, wysięk, wysypka, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – BDS N 0,125 mg/ml
Budezonid podawany wziewnie w formie nebulizacji może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, zależne od wieku pacjenta, funkcji nerek oraz ogólnego stanu zdrowia. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła, którą można ograniczyć poprzez płukanie jamy ustnej po inhalacji. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka czy obrzęk naczynioruchowy, a także paradoksalny skurcz oskrzeli. U pacjentów z POChP istnieje ryzyko zapalenia płuc, choć metaanaliza 8 badań nie wykazała istotnego wzrostu tego ryzyka. Inne działania niepożądane to m.in. zaćma (niezbyt często), zaburzenia psychiczne takie jak lęk (0,52%) i depresja (0,67%), a także spowolnienie wzrostu u dzieci, co wymaga regularnego monitorowania. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z MedDRA, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000).
ciśnienie wewnątrzgałkowe, drżenie, dysfonia, glikokortykosteroid ogólny, glikokortykosteroid wziewny, jaskra, kandydoza jamy ustnej, klasyfikacja MedDRA, monitorowanie działań niepożądanych, objawy ogólnoustrojowe, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie skóry, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skłonność do siniaków, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, zaburzenie psychiczne, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zahamowanie wzrostu, zapalenie płuc, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z kory kasztanowca – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparaty zawierające wyciąg z kory kasztanowca (Aesculus hippocastanum L., cortex) stosowane w leczeniu objawów żylaków odbytu wymagają szczególnej ostrożności. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej w przypadku nasilonego krwawienia z odbytu, obecności krwi w stolcu oraz silnych dolegliwości bólowych w okolicy odbytu, gdyż mogą to być objawy poważniejszych schorzeń wymagających dalszej diagnostyki i leczenia. Preparaty te zawierają substancje pomocnicze, takie jak Bronopol, lanolina, balsam peruwiański oraz etylu parahydroksybenzoesan, które mogą wywoływać miejscowe podrażnienia skóry, zapalenie skóry kontaktowe oraz reakcje alergiczne, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami alergicznymi.
balsam peruwiański, ból odbytu, bronopol, etylu parahydroksybenzoesan, hemoroidy, kora kasztanowca, krew w stolcu, krwawienie z odbytu, lanolina, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna skóry, reakcja alergiczna typu późnego, systemowa reakcja alergiczna, wyciąg z kory kasztanowca, wywiad alergologiczny, zapalenie skóry kontaktowe, żylaki odbytu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Budipulmi 0,5 mg/ml
Budezonid w postaci zawiesiny do nebulizacji może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania, które należy monitorować podczas terapii. Do najczęstszych należą zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła (kandydoza) oraz zapalenie płuc u pacjentów z POChP. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy, a także objawy ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidów, w tym zahamowanie czynności kory nadnerczy i spowolnienie wzrostu u dzieci i młodzieży. W obrębie układu wzrokowego mogą wystąpić zaćma (niezbyt często), nieostre widzenie oraz jaskra o nieznanej częstości, wymagające kontroli okulistycznej. Ponadto, częstość występowania niepokoju i depresji u pacjentów stosujących budezonid jest porównywalna lub niższa niż w grupie placebo (odpowiednio 0,52% vs 0,63% oraz 0,67% vs 1,15%).
budezonid, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, jaskra, kandydoza jamy ustnej, nebulizacja, nebulizator z maską, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, podrażnienie gardła, podrażnienie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skłonność do siniaków, skurcz oskrzeli, tkanka łączna, wybroczyna, zaćma, zapalenie płuc, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Priorix-Tetra –
Szczepionka Priorix-Tetra, zawierająca żywe, atenuowane wirusy odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej, wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań przed podaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym na sorbitol (14 mg/dawka) oraz neomycynę, mimo że kontaktowe zapalenie skóry wywołane neomycyną nie wyklucza szczepienia. Szczepionki nie należy podawać pacjentom z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką, natomiast łagodne infekcje, takie jak przeziębienie, nie stanowią przeciwwskazania. Reakcje nadwrażliwości po wcześniejszym szczepieniu przeciw odrze, śwince, różyczce i/lub ospie wietrznej wykluczają podanie Priorix-Tetra.
agammaglobulinemia, AIDS, alergia na białko jaja, gorączka, limfocyty CD4, nadwrażliwość na szczepionkę, neomycyna, niedobór odporności, odporność humoralna, odporność komórkowa, odra, ospa wietrzna, reakcja alergiczna, różyczka, SCID, świnka, szczepionka MMRV, szczepionka skojarzona, wirus atenuowany, zakażenie HIV, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketoprofen Ziaja 25 mg/g
Ketoprofen w postaci żelu (25 mg/g) może powodować zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane, których częstość i nasilenie zależy od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz dawki. Najczęściej obserwuje się reakcje skórne, takie jak rumień, świąd, wyprysk czy pieczenie w miejscu aplikacji, a także rzadziej pęcherzykowe zapalenie skóry, pokrzywkę, wyprysk pęcherzowy lub pryszczykowaty. Istnieje ryzyko rozprzestrzeniania się zmian skórnych poza miejsce stosowania oraz wystąpienia zapalenia skóry kontaktowego i obrzęku naczynioruchowego, który może prowadzić do trudności w oddychaniu. Ponadto ketoprofen może wywoływać reakcje anafilaktyczne (<1/10 000), fotonadwrażliwość oraz u pacjentów z astmą oskrzelową i nadwrażliwością na NLPZ napady duszności. W bardzo rzadkich przypadkach (<1/10 000) zgłaszano chorobę wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, krwawienia z przewodu pokarmowego, biegunkę, niewydolność nerek oraz obrzęk naczynioruchowy obejmujący drogi oddechowe.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa żołądka, farmakoterapia, fotonadwrażliwość, ketoprofen żel, krwawienie z przewodu pokarmowego, napad duszności, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, pęcherzykowe zapalenie skóry, pokrzywka, przewlekłe zapalenie zatok, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, rumień, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, świąd, triada aspirynowa, wstrząs anafilaktyczny, wyprysk pęcherzowy, wyprysk pryszczykowaty, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aesculan
Produkt Aesculan w postaci maści doodbytniczej zawiera 62,5 mg wyciągu suchego z kory kasztanowca (Aesculus hippocastanum L.) oraz 5 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego na gram preparatu. Substancje te stosowane są miejscowo w obszarze odbytu w celu łagodzenia dolegliwości. Należy zwrócić szczególną uwagę na objawy wymagające pilnej konsultacji lekarskiej, takie jak nasilone krwawienie z odbytu, obecność krwi w stolcu oraz silne dolegliwości bólowe, które mogą wskazywać na poważniejsze schorzenia lub powikłania wymagające dalszej diagnostyki i zmiany postępowania terapeutycznego.
Aesculus hippocastanum, aplikacja produktu, błona śluzowa jelit, bronopol, dolegliwości bólowe, kontaktowe zapalenie skóry, krew w stolcu, krwawienie z odbytu, lanolina, lidokainy chlorowodorek, maść doodbytnicza, podrażnienie skóry, reakcja nadwrażliwości, wyciąg z kory kasztanowca, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Olfen Patch 140 mg
Olfen Patch 140 mg zawiera diklofenak sodowy w dawce 140 mg na plaster, stosowany miejscowo, co skutkuje znacznie niższym stężeniem leku w osoczu w porównaniu z podaniem doustnym, redukując ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą skóry i tkanki podskórnej, w tym zaczerwienienie, wyprysk, zapalenie skóry (alergiczne i kontaktowe), obrzęk, świąd oraz pieczenie, występujące u 1-10% pacjentów. Rzadziej (0,1-1%) mogą pojawić się zapalenie pęcherzowe skóry i suchość skóry, a bardzo rzadko (<0,01%) ciężka egzema, wysypka z owrzodzeniami oraz fotosensytyzacja. W bardzo rzadkich przypadkach (<0,01%) zgłaszano wysypkę krostkową oraz napad astmy, a także reakcje immunologiczne takie jak uogólniona wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktoidalne, które mogą zagrażać życiu.
diklofenak sodowy, działanie niepożądane, egzema, fotosensytyzacja, krwiak, napad astmy, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, pieczenie skóry, plaster leczniczy, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, reakcja immunologiczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz oskrzeli, suchość skóry, świąd, wyprysk, wysypka krostkowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie pęcherzowe skóry, zapalenie skóry, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon substancji czynnych
Ekstrakt gęsty z liścia szałwii – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ekstrakt gęsty z liścia szałwii (Salviae folio), stosowany m.in. w preparacie Mucosit w formie żelu do aplikacji na dziąsła, wymaga ścisłego przestrzegania zasad higieny jamy ustnej oraz regularnych wizyt kontrolnych u stomatologa w celu monitorowania skuteczności i bezpieczeństwa terapii. Ze względu na brak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u dzieci, preparaty zawierające ten ekstrakt nie powinny być podawane pacjentom pediatrycznym. Należy również uwzględnić obecność substancji pomocniczych, takich jak etylu parahydroksybenzoesan, bronopol oraz sodu benzoesan, które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub miejscowe podrażnienia, zwłaszcza u osób predysponowanych lub z istniejącymi stanami zapalnymi błon śluzowych jamy ustnej.
badanie stomatologiczne, benzoesan sodu, bronopol, ekstrakt gęsty z liścia szałwii, ekstrakt z koszyczka rumianku, ekstrakt z nagietka, etyl parahydroksybenzoesan, higiena jamy ustnej, kora dębu, liść podbiału, Mucosit, objaw nadwrażliwości, podrażnienie błon śluzowych, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja typu późnego, rodzina jasnotowatych, stan zapalny, wizyta kontrolna u stomatologa, zapalenie skóry kontaktowe, żel do dziąseł, ziele tymianku - Leksykon substancji czynnych
Rtęć rozpuszczalna – Działania niepożądane
Rtęć rozpuszczalna (Mercurius solubilis Hahnemanni) jest składnikiem homeopatycznym preparatu Traumeel S, występującym w rozcieńczeniu D6 (1:1 000 000) oraz w stężeniu 0,04 g/100 g w formach maści i żelu. Pomimo niskiego stężenia, mogą wystąpić działania niepożądane, głównie miejscowe reakcje skórne takie jak zapalenie skóry, zaczerwienienie, obrzęk i świąd, o częstości rzadkiej (≥1/10 000 do <1/1 000). Ponadto, możliwe są ogólnoustrojowe reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu. Z uwagi na potencjalne ryzyko, szczególnie u pacjentów z historią nadwrażliwości na rtęć lub inne składniki preparatu, konieczne jest monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych do odpowiednich organów regulacyjnych.
lek przeciwalergiczny, mercurius solubilis hahnemanni, obrzęk, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna ogólnoustrojowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, reakcja toksyczna, rozcieńczenie homeopatyczne, rtęć rozpuszczalna, rumień, świąd, terapia homeopatyczna, Traumeel S, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, zapalenie skóry kontaktowe - Leksykon chorób i schorzeń
Świerzb – Diagnostyka i diagnoza
Świerzb (scabies) to zakaźna dermatoza wywołana przez roztocza Sarcoptes scabiei var. hominis, której diagnostyka kliniczna opiera się na charakterystycznym wywiadzie (intensywny świąd nasilający się nocą i po ciepłych kąpielach) oraz obecności typowych zmian skórnych, takich jak nory świerzbowcowe (2-10 mm, serpiginowate linie), grudkowo-wysiękowa osutka w lokalizacjach typowych (między palcami, nadgarstki, zgięcia łokciowe, pachy, pośladki, narządy płciowe). Diagnostyka potwierdzająca obejmuje mikroskopię zeskrobin skóry z olejem mineralnym (czułość około 46%), dermatoskopię (czułość ~83%) z identyfikacją znaku delta oraz konfokalną mikroskopię refleksyjną (czułość 92%, swoistość 100%). W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. egzemy, atopowe zapalenie skóry, grzybice, kiłę oraz reakcje alergiczne. W przypadku świerzbu norweskiego, charakteryzującego się masywną hiperkeratozą i wysoką zakaźnością, potwierdzenie obecności roztoczy jest obligatoryjne ze względu na epidemiologiczne implikacje.
atopowe zapalenie skóry, biopsja skóry, dermatoskop, dermatoskopia, dermatoza, hiperkeratoza naskórka, kortykosteroidy, limfocyty, nora świerzbowcowa, obraz histopatologiczny, obraz kliniczny, reakcja łańcuchowa polimerazy, refleksyjna mikroskopia konfokalna, rumień wielopostaciowy, spongioza, suchość skóry, świąd, świerzb, świerzb norweski, świerzbowiec ludzki, test ELISA, tetracyklina, wykwity skórne, wyprysk, wywiad medyczny, zapalenie skóry kontaktowe, zeskrobiny, zeskrobiny skóry, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Opryszczka narządów płciowych – Diagnostyka i diagnoza
Opryszczka narządów płciowych, wywoływana przez HSV-1 lub HSV-2, wymaga potwierdzenia diagnostycznego metodami laboratoryjnymi, gdyż objawy kliniczne są często niespecyficzne lub nieobecne. Złotym standardem diagnostyki jest PCR, charakteryzujący się czułością 98-100% i wysoką swoistością, umożliwiający wykrycie DNA wirusa w próbkach ze zmian skórnych oraz różnicowanie typów HSV. Alternatywnie stosuje się hodowlę wirusową (czułość ok. 50%, wyższa w pierwotnych zakażeniach do 80%), badania immunofluorescencyjne oraz testy serologiczne wykrywające przeciwciała IgG swoiste typowo dla gG1 (HSV-1) i gG2 (HSV-2). Testy serologiczne mają ograniczenia, m.in. opóźnioną serokonwersję (3-12 tygodni) i brak możliwości określenia aktywności zakażenia, dlatego ich stosowanie zaleca się w określonych sytuacjach klinicznych, np. u osób bez aktywnych zmian lub w diagnostyce różnicowej.
amplifikacja izotermiczna, badanie immunofluorescencyjne, bezobjawowe wydalanie wirusa, hodowla wirusowa, HSV-1, HSV-2, lymphogranuloma venereum, mikroskopia elektronowa, multipleksowy PCR, opryszczka narządów płciowych, owrzodzenie, PCR, półpasiec, real-time PCR, sekwencjonowanie nowej generacji, test ELISA, test serologiczny, test Tzancka, transmisja wertykalna, Western blot, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, wrzód miękki, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie pierwotne, zapalenie skóry kontaktowe, ziarniniak pachwinowy, zmiana skórna - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z rumianku – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Olejek eteryczny z rumianku (Matricariae aetheroleum) jest składnikiem preparatów leczniczych stosowanych w schorzeniach jamy ustnej, takich jak Mucosit. Terapia tymi produktami wymaga ścisłego przestrzegania zasad higieny jamy ustnej oraz regularnych wizyt kontrolnych u stomatologa w celu monitorowania stanu zapalnego dziąseł i oceny skuteczności leczenia. Ze względu na brak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa, preparaty zawierające olejek rumiankowy nie powinny być stosowane u dzieci. Ponadto, należy uwzględnić ryzyko reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza u pacjentów z alergią na rośliny z rodziny Asteraceae, do której należy rumianek.
błona śluzowa jamy ustnej, bronopol, etylu parahydroksybenzoesan, higiena jamy ustnej, Matricariae aetheroleum, olejek eteryczny z rumianku, olejek rumiankowy, podrażnienie błony śluzowej, podrażnienie skóry, populacja pediatryczna, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja typu późnego, rodzina Asteraceae, schorzenie jamy ustnej, sodu benzoesan, zapalenie dziąseł, zapalenie skóry kontaktowe, zmiana zapalna