glikokortykosteroid ogólny
Glikokortykosteroidy ogólne to grupa leków steroidowych o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Działają poprzez wiązanie z receptorami glikokortykosteroidowymi w cytoplazmie komórek, co prowadzi do hamowania ekspresji genów kodujących białka prozapalne, w tym cytokiny, chemokiny i enzymy.
Do najczęściej stosowanych glikokortykosteroidów ogólnych należą: prednizon, prednizolon, metyloprednizolon, deksametazon i hydrokortyzon. Różnią się one między sobą siłą działania przeciwzapalnego, działaniem mineralokortykoidowym oraz czasem półtrwania, co wpływa na ich zastosowanie kliniczne.
Wskazania do stosowania glikokortykosteroidów ogólnych obejmują szeroki zakres schorzeń, w tym choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów), choroby zapalne jelit, choroby alergiczne, astmę, POChP, choroby hematologiczne, stany nagłe (wstrząs anafilaktyczny, obrzęk mózgu) oraz jako leczenie wspomagające w onkologii.
Stosowanie glikokortykosteroidów ogólnych wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, których nasilenie zależy od dawki i czasu trwania terapii. Najczęstsze powikłania obejmują: zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, dyslipidemia), osteoporozę, miopatię, zwiększoną podatność na infekcje, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia psychiczne, zaćmę, jaskrę oraz supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.
Ze względu na liczne działania niepożądane, terapia glikokortykosteroidami ogólnymi powinna być prowadzona zgodnie z zasadą najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas. Długotrwałe stosowanie wymaga monitorowania pacjenta pod kątem potencjalnych powikłań oraz wdrożenia odpowiedniego postępowania profilaktycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – BDS N 0,125 mg/ml
Budezonid podawany wziewnie w formie nebulizacji może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, zależne od wieku pacjenta, funkcji nerek oraz ogólnego stanu zdrowia. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła, którą można ograniczyć poprzez płukanie jamy ustnej po inhalacji. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka czy obrzęk naczynioruchowy, a także paradoksalny skurcz oskrzeli. U pacjentów z POChP istnieje ryzyko zapalenia płuc, choć metaanaliza 8 badań nie wykazała istotnego wzrostu tego ryzyka. Inne działania niepożądane to m.in. zaćma (niezbyt często), zaburzenia psychiczne takie jak lęk (0,52%) i depresja (0,67%), a także spowolnienie wzrostu u dzieci, co wymaga regularnego monitorowania. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z MedDRA, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000).
ciśnienie wewnątrzgałkowe, drżenie, dysfonia, glikokortykosteroid ogólny, glikokortykosteroid wziewny, jaskra, kandydoza jamy ustnej, klasyfikacja MedDRA, monitorowanie działań niepożądanych, objawy ogólnoustrojowe, obrzęk naczynioruchowy, podrażnienie skóry, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skłonność do siniaków, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, zaburzenie psychiczne, zaćma, zahamowanie kory nadnerczy, zahamowanie wzrostu, zapalenie płuc, zapalenie skóry kontaktowe