receptor PPARα
Receptor PPARα (Peroxisome Proliferator-Activated Receptor alfa) to czynnik transkrypcyjny należący do rodziny receptorów jądrowych, który odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu lipidów i glukozy. Jest on szczególnie licznie występujący w tkankach o wysokim metabolizmie oksydacyjnym, takich jak wątroba, mięśnie szkieletowe, nerki i serce.
PPARα po aktywacji przez ligandy (m.in. kwasy tłuszczowe, fibraty) tworzy heterodimer z receptorem retinoidowym X (RXR) i wiąże się do specyficznych sekwencji DNA zwanych elementami odpowiedzi na proliferatory peroksysomów (PPRE). Prowadzi to do regulacji ekspresji genów zaangażowanych w oksydację kwasów tłuszczowych, transport lipidów, ketogenezę oraz procesy przeciwzapalne.
W praktyce klinicznej agonisty PPARα, takie jak fibraty (fenofibrat, gemfibrozyl), są stosowane w leczeniu dyslipidemii, szczególnie hipertriglicerydemii. Aktywacja PPARα prowadzi do obniżenia poziomu triglicerydów, podwyższenia stężenia HDL-cholesterolu oraz modyfikacji wielkości i gęstości cząsteczek LDL na mniej aterogenne. Receptor ten jest także potencjalnym celem terapeutycznym w leczeniu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD).
Badania wskazują, że PPARα może odgrywać rolę protekcyjną w chorobach sercowo-naczyniowych poprzez działanie przeciwzapalne, przeciwzakrzepowe i poprawę funkcji śródbłonka. Najnowsze badania koncentrują się na rozwoju selektywnych modulatorów PPARα (SPPARMα) o zwiększonej skuteczności i lepszym profilu bezpieczeństwa w porównaniu z klasycznymi fibratami.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Biofibrat 200 mg
Fenofibrat, aktywny składnik Biofibratu, jest lekiem hipolipemizującym z grupy fibratów (kod ATC: C10 AB 05), działającym poprzez aktywację receptorów jądrowych PPARα. Mechanizm ten prowadzi do zwiększenia lipolizy i eliminacji aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy, poprzez wzrost aktywności lipazy lipoproteinowej i zmniejszenie produkcji apolipoproteiny CIII. Fenofibrat stymuluje syntezę apolipoprotein AI i AII, co skutkuje obniżeniem stężeń VLDL i LDL (zawierających ApoB) oraz podwyższeniem HDL (zawierających ApoAI i AII). W badaniach klinicznych wykazano redukcję cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, wzrost HDL o 10-30% oraz obniżenie LDL o 20-35%, co korzystnie wpływa na wskaźniki ryzyka miażdżycy, zwłaszcza u pacjentów z hipercholesterolemią i cukrzycą typu 2 z wtórną hiperlipoproteinemią.
angiografia wieńcowa, apolipoproteina AI, apolipoproteina B, apolipoproteina CIII, badanie ACCORD, badanie DAIS, białko C-reaktywne, cholesterol HDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, dyslipidemia aterogenna, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, frakcja VLDL, hipercholesterolemia, hiperlipoproteinemia, hipertrójglicerydemia, hiperurykemia, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, miażdżyca naczyń wieńcowych, receptor PPARα, udar mózgu, zawał serca, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fibralipid 200 mg
Fenofibrat, będący pochodną kwasu fibrynowego i głównym składnikiem leku Fibralipid 200 mg, jest fibratem aktywującym jądrowe receptory PPARα, co prowadzi do zwiększenia lipolizy i eliminacji aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy, zmniejszenia produkcji apolipoproteiny CIII oraz wzrostu syntezy apolipoprotein AI i AII. W efekcie fenofibrat obniża stężenia cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, a LDL-cholesterolu o 20-35%, jednocześnie podnosząc HDL-cholesterol o 10-30%. Szczególnie istotne jest zmniejszenie stężenia małych, gęstych cząsteczek LDL, które są silnie aterogenne. Fenofibrat poprawia także wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI.
agregacja płytek, apolipoproteina AI, apolipoproteina B, apolipoproteina CIII, białko C-reaktywne, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia aterogenna, działanie przeciwagregacyjne, działanie urykozuryczne, fibrat, fibrynogen, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, hiperlipoproteinemia, hiperurykemia, kwas fibrynowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, miażdżyca, receptor PPARα, VLDL, zawał serca, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Biofibrat 267 mg
Fenofibrat, będący mikronizowanym fenofibratem i należący do grupy fibratów (kod ATC: C10 AB 05), działa poprzez aktywację receptorów PPARα, co prowadzi do zwiększenia lipolizy, zmniejszenia syntezy apolipoproteiny CIII oraz wzrostu apolipoprotein AI i AII. Terapia fenofibratem skutkuje istotną poprawą profilu lipidowego: redukcją cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, LDL o 20-35% oraz zwiększeniem HDL o 10-30%. Szczególnie ważne jest zmniejszenie stężenia małych, gęstych cząsteczek LDL, które są silnie aterogenne. Fenofibrat jest wskazany u pacjentów z hipercholesterolemią, w tym z wtórną hiperlipoproteinemią w przebiegu cukrzycy typu 2. Badania kliniczne, takie jak ACCORD i DAIS, potwierdzają korzyści fenofibratu w spowalnianiu progresji miażdżycy i redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego w wybranych podgrupach pacjentów, choć nie wykazano zmniejszenia całkowitej śmiertelności.
adenozynodifosforan, agregacja płytek, apolipoproteina AI i AII, apolipoproteina CIII, białko C-reaktywne, cholesterol całkowity, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat mikronizowany, fibrynogen, frakcja HDL, frakcja LDL, frakcja lipoprotein, frakcja VLDL, hipercholesterolemia, hipertrójglicerydemia, hiperurykemia, kwas arachidonowy, kwas moczowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, lipoproteina(a), miażdżyca, miażdżyca naczyń wieńcowych, receptor PPARα, trójglicerydy, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, złóg cholesterolowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Grofibrat S 160 mg
Fenofibrat, substancja czynna leku Grofibrat S (160 mg), jest fibratem aktywującym receptory jądrowe PPARα, co prowadzi do istotnej modyfikacji metabolizmu lipidów. Mechanizm działania obejmuje zwiększenie lipolizy i eliminacji triglicerydów poprzez aktywację lipazy lipoproteinowej oraz zmniejszenie produkcji apolipoproteiny CIII, a także wzrost syntezy apolipoprotein AI i AII. W efekcie fenofibrat obniża stężenia cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, LDL o 20-35%, ze szczególnym zmniejszeniem aterogennych małych, gęstych cząsteczek LDL, oraz podnosi HDL o 10-30%. Poprawia również kluczowe wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI. W badaniu ACCORD u pacjentów z cukrzycą typu 2 terapia fenofibratem w skojarzeniu z symwastatyną nie wykazała istotnej redukcji głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych w całej populacji, jednak w podgrupie z dyslipidemią (HDL ≤34 mg/dl, TG ≥204 mg/dl) odnotowano 31% względne zmniejszenie ryzyka (HR 0,69, p=0,03).
apolipoproteina, białko CRP, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia aterogenna, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, fibrat, fibrynogen, Grofibrat S, hipercholesterolemia, hiperurykemia, kwas moczowy, lek hipolipemizujący, lipoliza, lipoproteiny VLDL, miażdżyca, płytki krwi, receptor PPARα, symwastatyna, trójglicerydy, udar mózgu, zawał serca, żółtaki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lipanthyl 200M 200 mg
Fenofibrat, pochodna kwasu fibrynowego z grupy hipolipemizujących (kod ATC C10 AB 05), działa poprzez aktywację receptorów PPARα, co prowadzi do zwiększenia lipolizy i eliminacji aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy. Mechanizm ten obejmuje aktywację lipazy lipoproteinowej oraz zmniejszenie syntezy apolipoproteiny CIII, a także stymulację produkcji apolipoprotein AI i AII, kluczowych dla HDL. Fenofibrat obniża stężenia VLDL, LDL (w tym małych, gęstych cząsteczek LDL) oraz podnosi HDL, co przekłada się na redukcję cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55% oraz wzrost HDL o 10-30%. U pacjentów z hipercholesterolemią obserwuje się spadek LDL o 20-35%, poprawiający stosunki cholesterolu całkowitego do HDL oraz ApoB do ApoAI, co jest istotne w profilaktyce miażdżycy.
agregacja płytek, apolipoproteina AI, apolipoproteina B, apolipoproteina CIII, białko CRP, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, fibrynogen, hipercholesterolemia, hiperlipoproteinemia, hiperurykemia, kwas moczowy, lipaza lipoproteinowa, lipoproteina a, lipoproteina HDL, lipoproteina LDL, lipoproteina VLDL, małe gęste LDL, receptor PPARα, środek hipolipemizujący, stosunek ApoB do ApoAI, trójglicerydy, żółtaki ścięgniste - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Grofibrat 200 200 mg
Fenofibrat, substancja czynna produktu GROFIBRAT 200 (200 mg fenofibratu mikronizowanego), jest agonistą receptorów PPARα, co prowadzi do poprawy profilu lipidowego poprzez zwiększenie lipolizy, aktywację lipazy lipoproteinowej, zmniejszenie apolipoproteiny CIII oraz wzrost syntezy apolipoprotein AI i AII. Klinicznie obserwuje się redukcję cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55% oraz wzrost HDL-cholesterolu o 10-30%. U pacjentów z hipercholesterolemią fenofibrat obniża LDL-cholesterol o 20-35%, co korzystnie wpływa na wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI. Pomimo korzystnych zmian lipidowych, badanie ACCORD nie wykazało istotnej redukcji złożonych zdarzeń sercowo-naczyniowych przy dodaniu fenofibratu do statyny w całej populacji, choć w podgrupie pacjentów z dyslipidemią (HDL ≤34 mg/dl i trójglicerydy ≥204 mg/dl) odnotowano 31% względne zmniejszenie ryzyka (HR 0,69; p=0,03).
adenozynodifosforan, apolipoproteina AI, apolipoproteina CIII, aterogenna dyslipidemia, białko C-reaktywne, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat mikronizowany, fibrynogen, hipercholesterolemia, hiperlipoproteinemia, hiperurykemia, kwas arachidonowy, kwas moczowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, lipoproteina LDL, lipoproteina o dużej gęstości, lipoproteina VLDL, lipoproteina(a), miażdżyca naczyń wieńcowych, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, receptor PPARα, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie lipidowe, zawał mięśnia sercowego, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lipanthyl Supra 160 160 mg
Lipanthyl Supra 160 zawiera 160 mg mikronizowanego fenofibratu, fibratu aktywującego receptory jądrowe PPARα, co prowadzi do zwiększenia lipolizy, aktywacji lipazy lipoproteinowej oraz zmniejszenia syntezy apolipoproteiny CIII. Fenofibrat znacząco modyfikuje profil lipidowy: obniża cholesterol całkowity o 20-25%, trójglicerydy o 40-55%, LDL o 20-35%, a podnosi HDL o 10-30%. Dodatkowo zmniejsza stężenie aterogennych małych, gęstych cząsteczek LDL oraz poprawia stosunki cholesterolu całkowitego do HDL i ApoB do ApoAI, co jest istotne w ocenie ryzyka miażdżycy. W badaniu ACCORD u pacjentów z cukrzycą typu 2 terapia fenofibratem w skojarzeniu z symwastatyną nie wykazała istotnej redukcji głównych zdarzeń sercowo-naczyniowych w całej populacji (HR 0,92; 95% CI 0,79-1,08; p=0,32), jednak w podgrupie z dyslipidemią (HDL ≤34 mg/dl, TG ≥204 mg/dl) odnotowano 31% względne zmniejszenie ryzyka (HR 0,69; 95% CI 0,49-0,97; p=0,03). Efekt ten był bardziej wyraźny u mężczyzn, podczas gdy u kobiet nie wykazano jednoznacznej korzyści, a nawet potencjalne ryzyko. Fenofibrat wykazuje także działanie przeciwzapalne (obniżenie CRP, fibrynogenu, Lp(a)) oraz przeciwagregacyjne na płytki krwi, a także obniża stężenie kwasu moczowego w surowicy o około 25%, co może być korzystne u pacjentów z hiperurykemią.
agregacja płytek, apolipoproteina AI, apolipoproteina CIII, badanie ACCORD, białko C-reaktywne, choroba niedokrwienna serca, dyslipidemia aterogenna, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat mikronizowany, fibrat, fibrynogen, frakcja lipoprotein, hipercholesterolemia, hiperurykemia, kwas moczowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, lipoliza, lipoproteina a, lipoproteina HDL, lipoproteina LDL, lipoproteina VLDL, miażdżyca, profil lipidowy, receptor PPARα, ryzyko sercowo-naczyniowe, udar mózgu, zawał serca, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Grofibrat 100 mg
Fenofibrat, będący pochodną kwasu fibrynowego i aktywatorem receptorów PPARα, wykazuje wielokierunkowe działanie hipolipemizujące poprzez zwiększenie lipolizy trójglicerydów, wzrost syntezy apolipoprotein AI i AII oraz redukcję frakcji VLDL i LDL, w tym małych, gęstych cząsteczek LDL. Klinicznie obserwuje się zmniejszenie cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, wzrost HDL o 10-30% oraz redukcję LDL o 20-35% u pacjentów z hipercholesterolemią. Fenofibrat poprawia wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI, co przekłada się na korzystne efekty w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, zwłaszcza u pacjentów z dyslipidemią aterogenną.
apolipoproteina AI, apolipoproteina B, apolipoproteina CIII, białko C-reaktywne, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia aterogenna, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, fibrat, fibrynogen, hiperlipoproteinemia, hiperurykemia, kwas fibrynowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, lipoproteina HDL, lipoproteina VLDL, lipoproteina(a), miażdżyca, receptor PPARα, symwastatyna, trójgliceryd, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Grofibrat S 215 mg
Fenofibrat, będący pochodną kwasu fibrynowego z grupy fibratów (kod ATC: C10 AB 05), działa poprzez aktywację receptorów jądrowych PPARα, co prowadzi do istotnych zmian w metabolizmie lipidów. Mechanizm ten zwiększa lipolizę i eliminację triglicerydów, aktywuje lipazę lipoproteinową, zmniejsza produkcję apolipoproteiny CIII oraz zwiększa syntezę apolipoprotein AI i AII. W efekcie dochodzi do obniżenia stężenia cholesterolu LDL i VLDL oraz wzrostu HDL, a także redukcji aterogennych, małych i gęstych cząstek LDL. Klinicznie obserwuje się obniżenie cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, wzrost HDL o 10-30% oraz redukcję LDL o 20-35% u pacjentów z hipercholesterolemią, co przekłada się na poprawę wskaźników ryzyka miażdżycy, takich jak stosunki cholesterolu całkowitego do HDL, LDL do HDL oraz ApoB do ApoAI.
adenozynodifosforan, agregacja płytek, apolipoproteina AI i AII, apolipoproteina B, apolipoproteina CIII, białko C-reaktywne, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, cholesterol VLDL, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, dyslipidemia, działanie hipolipemizujące, działanie kardioprotekcyjne, działanie plejotropowe, działanie przeciwagregacyjne, fibrat, fibrynogen, gospodarka lipidowa, hipercholesterolemia, klirens LDL, kwas arachidonowy, kwas fibrynowy, kwas moczowy, lek hipolipemizujący, lipaza lipoproteinowa, lipoliza, lipoproteina HDL, lipoproteina(a), małe gęste cząstki LDL, marker stanu zapalnego, miażdżyca, profil lipidowy, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, receptor PPARα, ryzyko sercowo-naczyniowe, stosunek ApoB do ApoAI, trójgliceryd, żółtak ścięgnisty - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Grofibrat M 267 mg
Fenofibrat, będący pochodną kwasu fibrynowego i należący do grupy fibratów (kod ATC: C10 AB 05), działa poprzez aktywację receptorów jądrowych PPARα, co prowadzi do zwiększenia lipolizy oraz eliminacji aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy. Mechanizm ten obejmuje aktywację lipazy lipoproteinowej i zmniejszenie syntezy apolipoproteiny CIII, a także wzrost syntezy apolipoprotein AI i AII, kluczowych dla HDL. Fenofibrat obniża stężenia VLDL i LDL (w tym szczególnie aterogennych małych, gęstych cząsteczek LDL) oraz podnosi poziom HDL, co przekłada się na redukcję ryzyka miażdżycy. W badaniach klinicznych obserwowano zmniejszenie cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55% oraz wzrost HDL o 10-30%, a u pacjentów z hipercholesterolemią redukcję LDL o 20-35%. Poprawiają się również wskaźniki ryzyka miażdżycy, takie jak stosunek cholesterolu całkowitego do HDL oraz ApoB do ApoAI.
angiografia wieńcowa, apolipoproteina AI, apolipoproteina B, apolipoproteina CIII, aterogenna dyslipidemia, badanie DAIS, badanie podwójnie zaślepione, białko C-reaktywne, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, działanie przeciwagregacyjne, fenofibrat, fibrat, fibrynogen, hipercholesterolemia, hiperlipoproteinemia, hiperurykemia, lipaza lipoproteinowa, lipoproteina HDL, lipoproteina LDL, lipoproteina VLDL, lipoproteina(a), małe gęste LDL, miażdżyca naczyń wieńcowych, receptor PPARα, trójglicerydy, złogi cholesterolowe, żółtaki ścięgniste - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lipanthyl 267M 267 mg
Fenofibrat mikronizowany, substancja czynna Lipanthyl 267M, jest fibratem działającym poprzez aktywację receptorów jądrowych PPARα, co prowadzi do korzystnej modyfikacji profilu lipidowego. Mechanizm ten zwiększa lipolizę i eliminację trójglicerydów, zmniejsza syntezę apolipoproteiny CIII oraz zwiększa syntezę apolipoprotein AI i AII. W efekcie dochodzi do obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego o 20-25%, trójglicerydów o 40-55%, LDL o 20-35% (u pacjentów z hipercholesterolemią) oraz wzrostu HDL o 10-30%. Fenofibrat zmniejsza także stężenie aterogennych, małych i gęstych cząsteczek LDL, co jest istotne w kontekście redukcji ryzyka choroby niedokrwiennej serca. W badaniu DAIS u pacjentów z cukrzycą typu 2 i hiperlipoproteinemią leczenie fenofibratem przez średnio 38 miesięcy spowolniło angiograficzny postęp miażdżycy naczyń wieńcowych o 40%.
agregacja płytek, apolipoproteina AI, apolipoproteina CIII, aterogenna dyslipidemia, białko CRP, cholesterol całkowity, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, działanie przeciwagregacyjne, działanie przeciwzapalne, fenofibrat mikronizowany, fibrat, fibrynogen, HDL, hipercholesterolemia, hiperlipoproteinemia, hiperurykemia, kwas moczowy, LDL, lek hipolipemizujący, lipoliza, miażdżyca, receptor PPARα, VLDL, żółtak