OATP1B1 i BCRP
OATP1B1 i BCRP to dwa kluczowe białka transporterowe odgrywające istotną rolę w farmakokinetyce wielu leków. OATP1B1 (Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1) jest transporterem błonowym zlokalizowanym głównie w hepatocytach, odpowiedzialnym za wychwyt wątrobowy szeregu substancji endogennych i ksenobiotyków, w tym statyn, leków przeciwnowotworowych i przeciwwirusowych.
BCRP (Breast Cancer Resistance Protein), znany również jako ABCG2, to transporter z rodziny ABC zlokalizowany w wielu tkankach, w tym w jelitach, wątrobie, łożysku i barierze krew-mózg. Funkcjonuje jako pompa wypływu, aktywnie transportując substraty z komórek do przestrzeni zewnątrzkomórkowej, co może ograniczać wchłanianie leków i sprzyjać ich eliminacji.
Polimorfizmy genów kodujących OATP1B1 i BCRP mogą znacząco wpływać na indywidualną odpowiedź na leczenie i ryzyko działań niepożądanych. Klinicznie istotne interakcje międzylekowe często wynikają z konkurencji o te transportery lub ich inhibicji. Przykładowo, gemfibrozil hamuje OATP1B1, zwiększając stężenie statyn w osoczu i ryzyko miopatii, a inhibitory BCRP mogą zwiększać biodostępność jego substratów, takich jak topotekan czy rosuvastatin.
Znajomość statusu substratowego i inhibitorowego leków wobec OATP1B1 i BCRP ma kluczowe znaczenie w przewidywaniu interakcji lekowych oraz optymalizacji schematów dawkowania, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby lub przyjmujących liczne leki. Coraz częściej badania nad tymi transporterami są uwzględniane w procesie rozwoju nowych leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zahron ASA 5 mg + 100 mg
Zahron ASA to preparat złożony zawierający rozuwastatynę (5 mg, 10 mg lub 20 mg) oraz kwas acetylosalicylowy (100 mg) w formie kapsułek twardych, stosowany w dawce jednej kapsułki na dobę. Lek nie jest przeznaczony do inicjacji terapii, a jego zastosowanie wymaga wcześniejszej stabilizacji pacjenta na indywidualnie dobranych dawkach obu składników. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie jest konieczna modyfikacja dawkowania, natomiast stosowanie u osób z ciężkimi zaburzeniami nerek jest przeciwwskazane. W przypadku zaburzeń czynności wątroby preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z aktywną chorobą wątroby oraz z wynikiem powyżej 9 w skali Childa-Pugha; u pacjentów z punktacją 8-9 należy rozważyć ocenę czynności nerek ze względu na zwiększoną ekspozycję na rozuwastatynę. U pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz u osób z określonymi polimorfizmami genetycznymi zaleca się ostrożność i ewentualne zmniejszenie dawki rozuwastatyny ze względu na zwiększoną ekspozycję ogólnoustrojową.
białko transportowe, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, ekspozycja ogólnoustrojowa, inhibitor proteazy, lopinawir, miopatia, OATP1B1 i BCRP, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna i kwas acetylosalicylowy, rytonawir z atazanawirem, skala Childa-Pugha, typranawir, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Suvardio Plus 20 mg + 10 mg
Suvardio Plus jest lekiem złożonym zawierającym rozuwastatynę i ezetymib, wskazanym do leczenia hipercholesterolemii u dorosłych pacjentów, u których wcześniej uzyskano kontrolę lipidów stosując te substancje oddzielnie w dawkach odpowiadających preparatowi złożonemu (5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg lub 20 mg + 10 mg). Lek należy podawać doustnie raz na dobę, o stałej porze, z posiłkiem lub niezależnie od posiłków. Suvardio Plus nie jest przeznaczony do inicjacji terapii; włączanie lub modyfikacja dawkowania powinny odbywać się za pomocą pojedynczych substancji, a po ustaleniu odpowiedniej dawki można przejść na preparat złożony. U pacjentów powyżej 70. roku życia, z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), pochodzenia azjatyckiego oraz u osób z predyspozycjami do miopatii zaleca się rozpoczęcie terapii rozuwastatyną w dawce 5 mg. Suvardio Plus jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz aktywną chorobą wątroby, a także niezalecany u osób z umiarkowaną i ciężką niewydolnością wątroby (7-9 i >9 punktów w skali Childa-Pugha). U pacjentów z łagodną niewydolnością wątroby (5-6 punktów w skali Childa-Pugha) modyfikacja dawki nie jest konieczna.
aktywna choroba wątroby, białka transportowe, ciężka niewydolność nerek, cyklosporyna, dieta obniżająca stężenie lipidów, ekspozycja układowa, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, kontrola lipidów, łagodna niewydolność wątroby, leki wiążące kwasy żółciowe, lopinawir i typranawir, miopatia, OATP1B1 i BCRP, podanie doustne, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, rytonawir z atazanawirem, skala Childa-Pugha, Suvardio Plus, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Crosuvo Plus 5 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Crosuvo Plus jest lekiem złożonym zawierającym rozuwastatynę i ezetymib, przeznaczonym dla dorosłych pacjentów z kontrolowaną hipercholesterolemią, u których dawki poszczególnych składników były wcześniej ustalone. Nie jest wskazany do inicjacji terapii, którą należy rozpocząć od oddzielnych preparatów. Zalecana dawka dobowa to jedna tabletka o odpowiedniej mocy (5/10 mg, 10/10 mg, 20/10 mg lub 40/10 mg rozuwastatyny i ezetymibu) przyjmowana niezależnie od posiłku, z zachowaniem diety hipolipemizującej. Szczególne zalecenia dotyczą pacjentów powyżej 70 roku życia, u których dawka początkowa rozuwastatyny powinna wynosić 5 mg. W przypadku stosowania leków wiążących kwasy żółciowe, podanie Crosuvo Plus powinno być oddalone o co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po ich zażyciu.
białko transportowe, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, czynniki predysponujące do miopatii, czynniki ryzyka miopatii, ekspozycja układowa na rozuwastatynę, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, lopinawir i typranawir, miopatia, OATP1B1 i BCRP, polimorfizm genetyczny, produkty wiążące kwasy żółciowe, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, rytonawir z atazanawirem, skala Childa-Pugha, środek wiążący kwasy żółciowe, stężenie lipidów, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva 5 mg + 10 mg
Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva jest lekiem złożonym przeznaczonym dla dorosłych pacjentów z hipercholesterolemią, u których kontrola lipidów została już osiągnięta przy stosowaniu rozuwastatyny i ezetymibu w oddzielnych preparatach, w identycznych dawkach. Dostępne dawki to 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg oraz 20 mg + 10 mg, podawane raz na dobę, niezależnie od posiłku. Preparat nie jest wskazany do inicjacji terapii ani do modyfikacji dawkowania, które powinny być prowadzone wyłącznie za pomocą pojedynczych substancji czynnych. Szczególne zalecenia dotyczą pacjentów powyżej 70. roku życia, osób z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz tych z predyspozycjami do miopatii, u których dawka początkowa rozuwastatyny powinna wynosić 5 mg. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek oraz aktywną chorobą wątroby, a także niezalecany u osób z umiarkowaną i ciężką niewydolnością wątroby (Child-Pugh 7-9 i >9 punktów).
aktywna choroba wątroby, białko transportowe, ciężka niewydolność nerek, cyklosporyna, dieta obniżająca stężenie lipidów, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, lek wiążący kwasy żółciowe, miopatia, niewydolność wątroby, OATP1B1 i BCRP, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, rytonawir z atazanawirem, skala Childa-Pugha, umiarkowane zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ezehron Duo 30 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Ezehron Duo, zawierający rozuwastatynę (15 mg, 30 mg lub 40 mg) oraz ezetymib (10 mg), jest wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów z hipercholesterolemią, u których dawki poszczególnych składników zostały wcześniej ustalone w terapii oddzielnymi preparatami. Zalecana dawka to jedna tabletka raz na dobę, przyjmowana o stałej porze, z lub bez posiłku. Ezehron Duo nie jest przeznaczony do inicjacji leczenia – włączanie terapii lub zmiany dawkowania należy przeprowadzać za pomocą oddzielnych leków, a następnie przejść na preparat złożony. U pacjentów powyżej 70. roku życia, z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), u osób pochodzenia azjatyckiego oraz u pacjentów z czynnikami predysponującymi do miopatii zaleca się rozpoczęcie terapii rozuwastatyną od dawki 5 mg. Stosowanie Ezehron Duo jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby (Child-Pugh ≥7) oraz aktywną chorobą wątroby.
aktywna choroba wątroby, atazanawir, białko transportowe, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, cyklosporyna, dieta obniżająca stężenie lipidów, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, łagodna niewydolność wątroby, leki wiążące kwasy żółciowe, lopinawir, miopatia, niewydolność nerek, OATP1B1 i BCRP, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, rytonawir, skala Childa-Pugha, typranawir, umiarkowana niewydolność wątroby, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zahron Combi 10 mg + 5 mg
Zahron Combi to preparat łączący rozuwastatynę i amlodypinę w jednej kapsułce, dostępny w czterech wariantach dawkowania: 10 mg + 5 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 5 mg oraz 20 mg + 10 mg. Lek przeznaczony jest wyłącznie dla pacjentów już stabilnie leczonych poszczególnymi składnikami w stałych dawkach, a standardowa dawka to jedna kapsułka na dobę. W przypadku konieczności zmiany dawki któregokolwiek składnika, zaleca się przerwanie stosowania preparatu złożonego i powrót do terapii indywidualnej w celu optymalizacji dawkowania. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek nie jest wymagana modyfikacja dawki, natomiast lek jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami nerek oraz aktywną chorobą wątroby. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów dializowanych oraz u osób z wynikiem Child-Pugh 8-9, ze względu na zwiększoną ekspozycję na rozuwastatynę. U pacjentów azjatyckiego pochodzenia oraz z określonymi polimorfizmami genetycznymi może być konieczne dostosowanie dawki rozuwastatyny.
aktywna choroba wątroby, amlodypiny bezylan, beta-adrenolityk, białko transportowe, ciężkie zaburzenie czynności nerek, dializa, dieta niskocholesterolowa, ekspozycja ogólnoustrojowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, lek blokujący receptory alfa-adrenergiczne, OATP1B1 i BCRP, polimorfizm genetyczny, rozuwastatyna i amlodypina, rozuwastatyna wapniowa, skala Childa-Pugha, tiazydowy lek moczopędny, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Valarox 160 mg + 20 mg
Valarox to preparat złożony zawierający rozuwastatynę i walsartan, dostępny w dawkach 10 mg + 80 mg, 20 mg + 80 mg, 10 mg + 160 mg oraz 20 mg + 160 mg, podawany w formie tabletek powlekanych, z zalecaną dawką jednej tabletki na dobę. Terapia powinna być poprzedzona stabilizacją na poszczególnych składnikach podawanych jednocześnie, a dawka Valarox ustalana na podstawie dotychczas stosowanych dawek. Nie wymaga modyfikacji u pacjentów w podeszłym wieku, z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny >10 ml/min), natomiast jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami nerek oraz czynna chorobą wątroby, ciężkimi zaburzeniami wątroby, żółciową marskością i cholestazą. U pacjentów z wynikiem 8-9 w skali Childa-Pugha obserwuje się zwiększoną ekspozycję na rozuwastatynę, co wymaga oceny czynności nerek, a u osób z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami wątroby bez cholestazy nie należy przekraczać dawki 80 mg walsartanu na dobę.
aliskiren, atazanawir, białko transportowe, cholestaza, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, dieta niskocholesterolowa, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, lopinawir, miopatia, OATP1B1 i BCRP, pochodzenie azjatyckie, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna i walsartan, rytonawir, skala Childa-Pugha, tabletka powlekana, typranawir, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, żółciowa marskość wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Zahron ASA 20 mg + 100 mg
Zahron ASA to produkt leczniczy zawierający rozuwastatynę i kwas acetylosalicylowy, dostępny w dawkach 5 mg + 100 mg, 10 mg + 100 mg oraz 20 mg + 100 mg w formie kapsułek twardych. Standardowe dawkowanie u dorosłych to jedna kapsułka na dobę, przy czym nie zaleca się rozpoczynania terapii od produktu złożonego. Przed zmianą na Zahron ASA należy ustabilizować pacjenta na stałych dawkach poszczególnych składników. U osób starszych oraz pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie jest wymagana modyfikacja dawki, natomiast stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek. W przypadku zaburzeń czynności wątroby produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami lub aktywną chorobą wątroby; u pacjentów z wynikiem 8-9 w skali Childa-Pugha zaleca się ocenę czynności nerek ze względu na zwiększoną ekspozycję na rozuwastatynę.
białka transportowe, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cyklosporyna, czynna choroba wątroby, inhibitor proteazy, łagodne zaburzenia czynności wątroby, lopinawir i typranawir, miopatia i rabdomioliza, OATP1B1 i BCRP, polimorfizm genetyczny, rozuwastatyna i kwas acetylosalicylowy, rytonawir z atazanawirem, skala Childa-Pugha, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby