uraz niedokrwienny

Uraz niedokrwienny (ang. ischemic injury) to stan patologiczny, w którym dochodzi do uszkodzenia tkanek lub narządów w wyniku niewystarczającego dopływu krwi, a co za tym idzie, niedostatecznego zaopatrzenia w tlen i składniki odżywcze. Stan ten może być następstwem zamknięcia lub zwężenia naczyń krwionośnych przez zakrzep, zator, miażdżycę lub skurcz naczyniowy.

W patomechanizmie urazu niedokrwiennego kluczową rolę odgrywa kaskada biochemiczna, która rozpoczyna się od niedoboru ATP, prowadząc do dysfunkcji pompy sodowo-potasowej, napływu jonów wapnia do komórek, aktywacji enzymów proteolitycznych oraz powstawania wolnych rodników. Przedłużające się niedokrwienie prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń komórkowych i martwicy tkanek.

Szczególnie wrażliwe na niedokrwienie są tkanki o wysokim metabolizmie, takie jak mózg, mięsień sercowy, nerki czy wątroba. W praktyce klinicznej uraz niedokrwienny najczęściej manifestuje się jako udar niedokrwienny mózgu, zawał mięśnia sercowego, ostre niedokrwienie kończyn lub niedokrwienie jelit. Stopień uszkodzenia tkanek zależy od czasu trwania niedokrwienia, obszaru objętego niedokrwieniem oraz obecności krążenia obocznego.

Paradoksalnie, reperfuzja (przywrócenie przepływu krwi) po okresie niedokrwienia może nasilić uszkodzenie tkanek poprzez tzw. zespół reperfuzyjny. Mechanizm ten obejmuje nasilone powstawanie wolnych rodników tlenowych, aktywację układu dopełniacza oraz napływ neutrofili do obszaru niedokrwienia. Wdrożenie odpowiedniego leczenia w tzw. oknie terapeutycznym ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia następstw urazu niedokrwiennego.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl