wznowa glejaka złośliwego
Wznowa glejaka złośliwego (recurrent malignant glioma) to ponowne pojawienie się nowotworu mózgu po wcześniejszym leczeniu. Glejaki złośliwe, szczególnie glejak wielopostaciowy (GBM, IV stopień złośliwości wg WHO), charakteryzują się wysokim odsetkiem nawrotów, co stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne.
Mediana czasu do wznowy w przypadku glejaków wielopostaciowych wynosi około 6-9 miesięcy pomimo agresywnego leczenia pierwszej linii obejmującego resekcję chirurgiczną, radioterapię i chemioterapię temozolomidem. Nawroty najczęściej występują w obrębie 2 cm od pierwotnej lokalizacji guza, choć mogą pojawić się również w bardziej odległych obszarach mózgu.
Diagnostyka wznowy glejaka opiera się na badaniach obrazowych (MRI z kontrastem), przy czym istotne jest różnicowanie rzeczywistej progresji od pseudoprogresji (zmian popromiennych). Pomocne mogą być zaawansowane techniki obrazowania, jak spektroskopia MR, perfuzja MR czy PET.
Opcje terapeutyczne w przypadku wznowy są ograniczone i obejmują: ponowną resekcję chirurgiczną (jeśli możliwa), reirradiację, chemioterapię drugiej linii (bewacyzumab, lomustyna, karmustyna), terapie celowane, immunoterapię czy leczenie w ramach badań klinicznych. Wybór strategii zależy od lokalizacji wznowy, stanu ogólnego pacjenta, odpowiedzi na wcześniejsze leczenie oraz czasu, jaki upłynął od pierwotnej terapii.
Rokowanie w przypadku wznowy glejaka złośliwego pozostaje niekorzystne – mediana przeżycia po rozpoznaniu nawrotu wynosi zazwyczaj 3-9 miesięcy. Trwają intensywne badania nad nowymi strategiami terapeutycznymi, w tym immunoterapią, terapiami celowanymi i wirusoterapią onkolityczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Temozolomid – Właściwości farmakodynamiczne
Temozolomid, lek przeciwnowotworowy z grupy alkilujących (kod ATC: L01AX03), jest stosowany w terapii nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, w tym glejaka wielopostaciowego i gwiaździaka anaplastycznego. Mechanizm działania opiera się na alkilacji DNA, głównie w pozycji O6 guaniny, co prowadzi do cytotoksyczności komórek nowotworowych. W badaniu klinicznym na 573 pacjentach z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym, schemat leczenia obejmujący temozolomid (75 mg/m²/dobę przez 42 dni podczas radioterapii, następnie 150-200 mg/m²/dobę w cyklach 5-dniowych co 28 dni, do 6 cykli) znacząco wydłużył ogólny czas przeżycia (HR=1,59; 95% CI: 1,33-1,91; p<0,0001) oraz zwiększył 2-letnie przeżycie do 26% w porównaniu do 10% w grupie leczonej wyłącznie radioterapią. W trakcie terapii skojarzonej konieczna była profilaktyka przeciw Pneumocystis jirovecii.
alkilacja guaniny, czas przeżycia wolny od progresji, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny, lek przeciwnowotworowy alkilujący, monometylo-triazenoimidazolo-karboksamid, nitrozomocznik, nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, objawy neurologiczne, ogólny czas przeżycia, rezonans magnetyczny, skala sprawności Karnofsky’ego, triazen, wznowa glejaka złośliwego, zapalenie płuc Pneumocystis jirovecii - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Temozolomide Glenmark 250 mg
Temozolomid (Temozolomide Glenmark) jest lekiem alkilującym stosowanym w terapii glejaków złośliwych mózgu, w szczególności u dorosłych z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym (glioblastoma multiforme). Standardowy schemat terapeutyczny obejmuje podawanie temozolomidu w skojarzeniu z radioterapią, a następnie kontynuację leczenia w monoterapii. Ponadto, lek jest wskazany w leczeniu wznowy lub progresji glejaków złośliwych, w tym glejaka wielopostaciowego (IV stopień WHO) oraz gwiaździaka anaplastycznego (III stopień WHO), u dzieci od 3 roku życia, młodzieży oraz dorosłych bez górnej granicy wieku, z uwzględnieniem stanu ogólnego pacjenta.
astrocytoma anaplasticum, glejak wielopostaciowy, glejak złośliwy, glioblastoma multiforme, gwiaździak anaplastyczny, kapsułka twarda, laktoza, lek przeciwnowotworowy, monoterapia, nietolerancja laktozy, nowotwór mózgu, radioterapia, stopień złośliwości nowotworu, substancja pomocnicza, temozolomid, wznowa glejaka złośliwego