inhibitor CYP3A4 i glikoproteiny P
Inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P to substancje, które hamują aktywność dwóch ważnych elementów systemu metabolizowania leków w organizmie. CYP3A4 jest izoenzymem cytochromu P450, odpowiedzialnym za metabolizm około 50% stosowanych klinicznie leków, natomiast glikoproteina P (P-gp) jest białkiem transportowym, które usuwa różne substancje z komórek, w tym leki.
Jednoczesne hamowanie CYP3A4 i glikoproteiny P może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji lekowych. Skutkiem takiego hamowania jest zwykle zwiększenie stężenia i wydłużenie czasu działania leków będących substratami tych białek, co może prowadzić do nasilenia działania terapeutycznego, ale również zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.
Do znanych inhibitorów CYP3A4 i glikoproteiny P należą między innymi: klarytromycyna, erytromycyna, itrakonazol, ketokonazol, rytonawir, werapamil oraz sok grejpfrutowy. Przy przepisywaniu leków będących substratami CYP3A4 i/lub P-gp, należy zachować szczególną ostrożność, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie inhibitory tych białek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Roxan
Stosowanie rywaroksabanu (Roxan 15 mg) wymaga ścisłego nadzoru klinicznego ze względu na ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwotoku. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie objawów krwawienia oraz regularne badania laboratoryjne hemoglobiny i hematokrytu w celu wykrywania utajonych krwawień. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) stężenie rywaroksabanu może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, co zwiększa ryzyko krwawienia; lek należy stosować ostrożnie przy klirensie 15-29 ml/min, a u pacjentów z klirensem <15 ml/min nie zaleca się jego stosowania. Rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów jednocześnie przyjmujących silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P (np. ketokonazol, rytonawir), które mogą zwiększyć stężenie leku w osoczu średnio 2,6-krotnie, oraz u osób z zaburzeniami hemostazy, niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym, chorobami przewodu pokarmowego predysponującymi do krwawień, retinopatią naczyniową, rozstrzeniami oskrzeli lub krwawieniem płucnym w wywiadzie.
antykoagulant toczniowy, brak laktazy, choroba refluksowa przełyku, choroba zapalna jelit, ciężkie zaburzenie czynności nerek, embolektomia płucna, hemoglobina i hematokryt, hemostaza, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4 i glikoproteiny P, inhibitor proteazy HIV, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwotok, leczenie trombolityczne, leki przeciwgrzybicze azolowe, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietolerancja galaktozy, powikłanie krwotoczne, proteza zastawki serca, przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwciała przeciwko β2-glikoproteinie I, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, przezskórna interwencja wieńcowa, reakcja skórna, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzelowe, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, utajone krwawienie, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rivaroxaban Polpharma
Podczas terapii rywaroksabanem (Rivaroxaban Polpharma) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza u osób z podwyższonym ryzykiem krwotoków, takich jak pacjenci z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), stosujący jednocześnie silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P (np. ketokonazol, rytonawir), czy leki wpływające na hemostazę (NLPZ, ASA, inhibitory agregacji płytek, SSRI, SNRI). W przypadku poważnego krwotoku należy przerwać podawanie leku. Zaleca się kontrolę parametrów hematologicznych (hemoglobina, hematokryt) w celu wykrycia utajonych krwawień. Rywaroksaban nie jest zalecany u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 15 ml/min, z zespołem antyfosfolipidowym, protezami zastawek serca, a także u hemodynamicznie niestabilnych chorych z zatorowością płucną wymagających trombolizy lub embolektomii. W przypadku konieczności zabiegów inwazyjnych zaleca się przerwanie terapii co najmniej 24 godziny przed interwencją, a wznowienie po uzyskaniu odpowiedniej hemostazy.
antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, badanie hemoglobiny i hematokrytu, brak laktazy, choroba nowotworowa, choroba refluksowa przełyku, choroba zapalna jelit, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciężkie zaburzenie czynności nerek, embolektomia płucna, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4 i glikoproteiny P, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, krwawienie płucne, krwawienie z błon śluzowych, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak zewnątrzoponowy, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwgrzybicze, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, niedobór czynników krzepnięcia, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, pochodna azolowa, przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwciała przeciwko β2 glikoproteinie, przezcewnikowa wymiana zastawki aorty, retinopatia naczyniowa, rozstrzenie oskrzelowe, rywaroksaban, ryzyko krwotoku, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, skaza krwotoczna, stężenie hemoglobiny, test anty-Xa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, zaburzenie funkcji płytek krwi, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Interakcje leku – Axaltra 2,5 mg
Rywaroksaban, aktywny składnik Axaltry, jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i jest substratem glikoproteiny P, co predysponuje do licznych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych. Silne inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę) i rytonawir (600 mg 2x/dobę), powodują 2,5-2,6-krotne zwiększenie AUC oraz 1,6-1,7-krotne zwiększenie Cmax rywaroksabanu, co znacząco zwiększa ryzyko krwawień i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory, np. klarytromycyna (500 mg 2x/dobę), erytromycyna (500 mg 3x/dobę) i flukonazol (400 mg/dobę), powodują wzrost AUC i Cmax w zakresie 1,3-1,8-krotnym, szczególnie nasilony u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, co wymaga ostrożności u osób z wysokim ryzykiem krwawień. Rywaroksaban wykazuje addytywne działanie przeciwzakrzepowe z enoksaparyną (40 mg) i zwiększa ryzyko krwawień przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ, inhibitorów agregacji płytek (np. klopidogrelu) oraz SSRI/SNRI.
badanie układu krzepnięcia, cytochrom CYP3A4, czas krzepnięcia, czas protrombinowy, czynnik anty-Xa, czynnik Xa, działanie farmakodynamiczne, farmakokinetyka rywaroksabanu, glikoproteina p, induktor CYP3A4, inhibitor agregacji płytek, inhibitor CYP3A4 i glikoproteiny P, inhibitor czynnika Xa, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcje lekowe, izoforma CYP, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwzakrzepowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pole pod krzywą AUC, ryfampicyna, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stężenie maksymalne Cmax, stężenie rywaroksabanu, umiarkowany inhibitor CYP3A4, warfaryna, zaburzenie czynności nerek