czynnik Xa
Czynnik Xa to kluczowy enzym w kaskadzie krzepnięcia krwi, powstający z aktywacji czynnika X przez kompleks czynnika VIIa/czynnika tkankowego (szlak zewnątrzpochodny) lub przez kompleks czynnika IXa/VIIIa (szlak wewnątrzpochodny). Jego główną funkcją jest przekształcanie protrombiny (czynnika II) w trombinę, co stanowi centralny etap procesu hemostazy.
Aktywność czynnika Xa jest ściśle regulowana przez inhibitory, w tym antytrombinę, która neutralizuje jego działanie. Zaburzenia związane z czynnikiem Xa mogą prowadzić do stanów nadkrzepliwości lub krwotocznych. Ze względu na swoją kluczową pozycję w kaskadzie krzepnięcia, czynnik Xa stał się ważnym celem dla leków przeciwzakrzepowych.
Inhibitory czynnika Xa (apiksaban, rywaroksaban, edoksaban) należą do grupy doustnych antykoagulantów niebędących antagonistami witaminy K (NOAC). Leki te selektywnie hamują aktywność czynnika Xa, blokując konwersję protrombiny do trombiny. Są szeroko stosowane w profilaktyce i leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz w zapobieganiu udarom mózgu u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rivaroxaban Bluefish 10 mg
Rywaroksaban jest bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, należącym do grupy substancji przeciwzakrzepowych (ATC: B01AF01), dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 10 mg substancji czynnej. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania generacji trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy funkcję płytek krwi. Farmakodynamicznie, efekt rywaroksabanu jest dawkozależny i odzwierciedlany przez czas protrombinowy (PT) mierzony odczynnikiem Neoplastin, z wysoką korelacją (r=0,98) między stężeniem leku a wydłużeniem PT. Wartości PT u pacjentów po dużych zabiegach ortopedycznych w okresie maksymalnego działania leku (2-4 h po podaniu) wynosiły 13-25 sekund (5-95 percentyl), podczas gdy wartości wyjściowe przed operacją mieściły się w zakresie 12-15 sekund. Należy podkreślić, że PT powinien być raportowany w sekundach, a nie w INR, który jest niewłaściwy do oceny działania rywaroksabanu.
antykoagulant, aPTT, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, czynnik Xa, działanie farmakodynamiczne, endogenne wytwarzanie trombiny, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, kumaryna, rywaroksaban, stężenie leku w osoczu, substancja przeciwzakrzepowa, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, zabieg ortopedyczny, zakrzep - Leksykon leków
Przedawkowanie – Zibor 3500 j.m. anty Xa/0,2 ml
Przedawkowanie bemiparyny sodowej (substancji czynnej leku Zibor 3500 j.m. anty-Xa/0,2 ml) prowadzi przede wszystkim do ryzyka krwawień o różnym nasileniu, wynikających z nadmiernej inhibicji czynnika Xa w kaskadzie krzepnięcia. Objawy mogą obejmować zarówno drobne, klinicznie nieistotne wybroczyny, jak i ciężkie krwotoki zagrażające życiu. Diagnostyka powinna obejmować ocenę nasilenia krwawienia oraz monitorowanie parametrów krzepnięcia, w tym aktywności anty-Xa oraz czasu kaolinowo-kefalinowego (APTT). W przypadku drobnych krwawień zwykle wystarcza odstawienie leku i obserwacja, natomiast ciężkie krwawienia wymagają intensywnej interwencji medycznej.
aktywność anty-Xa, antidotum, aPTT, bemiparyna sodowa, czas kaolinowo-kefalinowy, czynnik Xa, drobne krwawienie, działanie przeciwzakrzepowe, kaskada krzepnięcia, krwawienie, krwawienie z dziąseł, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok wewnętrzny, parametr krzepnięcia, poważne krwawienie, powikłanie zakrzepowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, ryzyko zakrzepicy, siarczan protaminy, układ krzepnięcia, Zibor - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Axipio 5 mg
Apiksaban jest bezpośrednim, odwracalnym inhibitorem czynnika Xa o wysokiej selektywności, stosowanym doustnie w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy. Jego mechanizm działania polega na hamowaniu zarówno wolnego, jak i związanego z zakrzepem czynnika Xa oraz aktywności protrombinazy, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. Apiksaban nie wymaga obecności antytrombiny III do działania, co odróżnia go od innych antykoagulantów. W dawce 5 mg na tabletkę, lek wykazuje skuteczność w modelach zwierzęcych zakrzepicy tętniczej i żylnej, przy zachowaniu prawidłowej hemostazy. Zmiany parametrów krzepnięcia (PT, INR, aPTT) są niewielkie i zmienne międzyosobniczo, dlatego nie zaleca się ich rutynowego monitorowania. Apiksaban wykazuje liniową zależność działania anty-Xa od stężenia w osoczu, co umożliwia przewidywalność efektu terapeutycznego.
agregacja płytek krwi, antytrombina III, aPTT, czas protrombinowy, czynnik Xa, działanie anty-Xa, efekt przeciwzakrzepowy, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia, laktoza, niezastawkowe migotanie przedsionków, parametry krzepnięcia, protrombinaza, substancja przeciwzakrzepowa, tabletka powlekana, test chromogenny heparyny, test generacji trombiny, trombina, zakrzep, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – VIXARGIO 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku VIXARGIO, wykazuje szybkie i niemal całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin, z biodostępnością 80-100% dla dawki 10 mg, niezależnie od przyjmowania z posiłkiem. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%), choć w dniu zabiegu chirurgicznego zmienność ekspozycji wzrasta do 70%. Rywaroksaban silnie wiąże się z białkami osocza (92-95%), ma umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od cytochromu P450. Eliminacja zachodzi zarówno przez nerki (ok. 50% dawki, w tym 1/3 w postaci niezmienionej), jak i z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych osób, a u osób starszych 11-13 godzin. Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami ani rasami.
białko BCRP, białko transportowe P-gp, biodostępność doustna, cytochrom P450, czas protrombinowy, czynnik Xa, enzymy CYP3A4, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, model Emax, objętość dystrybucji, objętość dystrybucji w stanie równowagi, odczynnik Neoplastin, okres półtrwania, półtrwanie w fazie eliminacji, profilaktyka pierwotna ŻChZZ, przewód pokarmowy, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zależność PK/PD, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apixaban Orion 2,5 mg
Apiksaban charakteryzuje się przewidywalnym profilem farmakokinetycznym z umiarkowaną zmiennością między- i wewnątrzosobniczą. Dostępność biologiczna wynosi około 50% dla dawek do 10 mg, a maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 3-4 godzinach od podania. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę do dawki 10 mg, z proporcjonalnym wzrostem ekspozycji, natomiast dawki ≥ 25 mg cechuje ograniczone wchłanianie i obniżona dostępność biologiczna. Apiksaban wiąże się w 87% z białkami osocza, ma objętość dystrybucji około 21 litrów oraz całkowity klirens około 3,3 L/h. Okres półtrwania wynosi około 12 godzin, co umożliwia stosowanie schematu dwukrotnego dawkowania. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4/5, z udziałem innych izoenzymów CYP, a lek jest substratem P-gp i BCRP. Podanie apiksabanu z posiłkiem nie wpływa istotnie na AUC i Cmax, co pozwala na elastyczność w podawaniu leku. Rozkruszenie tabletki i podanie w formie zawiesiny jest dopuszczalne, a podanie przez zgłębnik nosowo-żołądkowy zapewnia podobną ekspozycję jak podanie doustne.
apiksaban, aPTT, BCRP, całkowity klirens, Cmax, CYP3A4/5, czynnik Xa, dostępność biologiczna, dysfagia, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, hydroksylacja, INR, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, PT, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon substancji czynnych
Apiksaban – Właściwości farmakodynamiczne
Apiksaban jest silnym, doustnym, odwracalnym i wysoce wybiórczym inhibitorem czynnika Xa, działającym bez konieczności obecności antytrombiny III. Mechanizm jego działania polega na hamowaniu zarówno wolnego, jak i związanego z zakrzepem czynnika Xa oraz aktywności protrombinazy, co prowadzi do zahamowania konwersji protrombiny do trombiny i zapobiega powstawaniu zakrzepów. Apiksaban nie wpływa bezpośrednio na agregację płytek, lecz pośrednio hamuje agregację indukowaną trombiną. W badaniach farmakodynamicznych wykazano wydłużenie czasu protrombinowego (PT), międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR) oraz czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT), jednak zmiany te są niewielkie i zmienne, co ogranicza ich użyteczność w monitorowaniu terapii. Test generacji trombiny potwierdza zmniejszenie endogennego potencjału trombiny, a test chromogenny heparyny Rotachrom wykazuje liniową zależność między stężeniem apiksabanu w osoczu a hamowaniem aktywności czynnika Xa.
agregacja płytek krwi, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czynnik Xa, działanie przeciwzakrzepowe, hemostaza, inhibitor czynnika Xa, kaskada krzepnięcia, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, niezastawkowe migotanie przedsionków, potencjał trombiny, protezoplastyka stawu biodrowego, protrombina, protrombinaza, stan zakrzepowo-zatorowy, test chromogenny heparyny, udar mózgu, zakrzepica tętnicza i żylna, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość systemowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Axaltra 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna Axaltry, jest metabolizowany głównie przez CYP3A4 i transportowany przez glikoproteinę P (P-gp), co determinuje jego liczne interakcje farmakologiczne. Silne inhibitory CYP3A4 i P-gp, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę) i rytonawir (600 mg 2x/dobę), powodują 2,5-2,6-krotne zwiększenie AUC oraz 1,6-1,7-krotne zwiększenie Cmax rywaroksabanu, co znacząco nasila ryzyko krwawień i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory, np. klarytromycyna (500 mg 2x/dobę), erytromycyna (500 mg 3x/dobę) i flukonazol (400 mg/dobę), zwiększają AUC i Cmax o 1,3-1,5 raza, z nasileniem efektu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (erytromycyna do 2-krotnego wzrostu AUC). Rywaroksaban wykazuje addytywne działanie przeciwzakrzepowe z enoksaparyną (40 mg) i innymi lekami przeciwzakrzepowymi, co wymaga ostrożności ze względu na ryzyko krwawień. Interakcje z NLPZ (np. naproksen 500 mg, ASA 500 mg) i inhibitorami agregacji płytek (klopidogrel 300 mg nasycająco, potem 75 mg) mogą wydłużać czas krwawienia, choć nie zawsze klinicznie istotnie, co wymaga monitorowania pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawień.
cytochrom P450 3A4, czas krzepnięcia, czas protrombinowy, czynnik krzepnięcia, czynnik Xa, działanie farmakodynamiczne, działanie ogólnoustrojowe, działanie przeciwzakrzepowe, enzym wątrobowy, farmakodynamika rywaroksabanu, farmakokinetyka rywaroksabanu, funkcja wątroby, glikoproteina p, induktor CYP3A4, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor HIV-proteazy, inhibitor pompy protonowy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwgrzybiczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodne azolowe, pole pod krzywą, potencjał trombiny, powikłanie krwotoczne, rywaroksaban, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, szlak eliminacji, terapia rywaroksabanem, układ krzepnięcia, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Przedawkowanie – Rivaroxaban Reddy 15 mg
Przedawkowanie rywaroksabanu, nawet do dawek rzędu 1960 mg u dorosłych, wiąże się z ryzykiem powikłań krwotocznych o różnym nasileniu i lokalizacji, w tym krwawień z nosa, przewodu pokarmowego, wewnątrzczaszkowych, dróg rodnych oraz krwiomoczu. Farmakokinetycznie obserwuje się efekt pułapowy przy dawkach ≥50 mg, co oznacza brak dalszego wzrostu ekspozycji osoczowej z powodu ograniczonego wchłaniania. Okres półtrwania rywaroksabanu wynosi około 5-13 godzin u dorosłych, a u dzieci jest krótszy, jednak dane dotyczące przedawkowania u dzieci są ograniczone. W przypadku przedawkowania kluczowe jest monitorowanie objawów krwotocznych oraz wdrożenie odpowiednich procedur terapeutycznych, w tym podanie węgla aktywnego, opóźnienie lub przerwanie terapii oraz zastosowanie andeksanetu alfa jako specyficznego antidotum u dorosłych (skuteczność u dzieci nie została potwierdzona). Ze względu na wysokie wiązanie z białkami osocza, rywaroksaban nie jest dializowalny, co ogranicza możliwości eliminacji leku tą metodą.
andeksanet alfa, aprotynina, czynnik Xa, desmopresyna, działanie przeciwzakrzepowe, efekt pułapowy, farmakokinetyka populacyjna, farmakokinetyka rywaroksabanu, hemostaza chirurgiczna, inhibitor Xa, koagulopatia, koncentrat aktywowanych czynników zespołu protrombiny, koncentrat czynników zespołu protrombiny, koncentrat krwinek czerwonych, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwiomocz, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, niedokrwistość, okres półtrwania rywaroksabanu, powikłanie krwotoczne, przetoczenie płytek krwi, rekombinowany czynnik VIIa, siarczan protaminy, specjalista ds. krzepnięcia krwi, środek prokoagulacyjny, świeżo mrożone osocze, węgiel aktywny, wiązanie z białkami osocza, witamina K, wstrząs hipowolemiczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rivaxar 20 mg
Rywaroksaban, będący bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa (kod ATC: B01AF01), jest stosowany doustnie w dawkach 15 mg lub 20 mg w terapii żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz profilaktyce udaru i zatorowości u pacjentów z migotaniem przedsionków. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy płytki krwi. Farmakodynamicznie rywaroksaban wydłuża czas protrombinowy (PT) w sposób zależny od dawki, z wysoką korelacją (r=0,98) przy użyciu odczynnika Neoplastin. Wartości PT (Neoplastin) dla 5/95 percentyli przy dawce 15 mg dwa razy dziennie wynoszą 17-32 s (2-4 h po podaniu) i 14-24 s (8-16 h po podaniu), natomiast przy dawce 20 mg raz dziennie 15-30 s (2-4 h) i 13-20 s (18-30 h). W profilaktyce udaru u pacjentów z migotaniem przedsionków wartości PT przy dawce 20 mg wynoszą 14-40 s (1-4 h), a u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek przy dawce 15 mg 10-50 s (1-4 h). PT należy podawać w sekundach, gdyż INR nie jest skalibrowany dla rywaroksabanu.
aPTT, biodostępność, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, czynnik Xa, HepTest, inhibicja czynnika Xa, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, migotanie przedsionków, rywaroksaban, substancja przeciwzakrzepowa, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, udar mózgu, wewnątrzpochodna droga krzepnięcia, zaburzenie czynności nerek, zakrzep, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zewnątrzpochodna droga krzepnięcia, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Polpharma 15 mg/20 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się przewidywalnym profilem farmakokinetycznym z umiarkowaną zmiennością osobniczą. Po podaniu doustnym szybko osiąga maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w 2-4 godziny, z biodostępnością zależną od dawki i spożycia posiłku: dla dawek 2,5 mg i 10 mg biodostępność wynosi 80-100%, niezależnie od posiłku, natomiast dla dawki 20 mg biodostępność wynosi 66% na czczo i wzrasta o 39% przy spożyciu posiłku, co uzasadnia zalecenie przyjmowania dawek 15 mg i 20 mg z posiłkiem. Rywaroksaban wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (92-95%) i umiarkowaną objętość dystrybucji (~50 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz hydrolizę amidów, a eliminacja odbywa się w połowie przez nerki i połowie przez kał, z klirensem ogólnoustrojowym około 10 l/h. Czas półtrwania po podaniu doustnym wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych, z eliminacją ograniczaną szybkością wchłaniania.
białko BCRP, biodostępność doustna, czas półtrwania leku, czas protrombinowy, czynnik Xa, enzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, ostra zakrzepica żył głębokich, P-glikoproteina, podeszły wiek, profil farmakokinetyczny, stężenie w osoczu, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – RIXACAM 10 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku RIXACAM, charakteryzuje się wysoką i niemal całkowitą biodostępnością po podaniu doustnym (80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg), z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%), jednak w okresie okołooperacyjnym zmienność ekspozycji wzrasta do 70%. Rywaroksaban wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (92-95%), głównie albuminą, oraz umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od cytochromu P450, a eliminacja odbywa się zarówno przez nerki (aktywne wydzielanie kanalikowe) jak i z kałem, z klirensem około 10 l/h i okresem półtrwania 5-9 godzin u młodych oraz 11-13 godzin u osób starszych. Stężenia terapeutyczne po dawce 10 mg/dobę wahają się od 101 μg/l (Cmax) do 14 μg/l (Cmin). Nie stwierdzono istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami ani grupami etnicznymi.
aPTT, AUC, biodostępność doustna, czas protrombinowy, czynnik Xa, glikoproteina p, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, model Emax, objętość dystrybucji, okres półtrwania, rywaroksaban, stężenie maksymalne w osoczu, test HepTest, Vss, wydzielanie kanalikowe, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aboxoma
Leczenie apiksabanem (Aboxoma 2,5 mg) wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko powikłań krwotocznych. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów krwawienia, a w przypadku ciężkiego krwawienia terapia powinna być natychmiast przerwana. Standardowe monitorowanie parametrów koagulologicznych nie jest konieczne, jednak w sytuacjach takich jak przedawkowanie czy pilne zabiegi chirurgiczne zaleca się wykonanie kalibrowanego ilościowego testu anty-Xa w celu oceny ekspozycji na lek. Dostępny jest także lek odwracający działanie apiksabanu, co jest istotne w nagłych przypadkach. Jednoczesne stosowanie apiksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi jest przeciwwskazane, a szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu go z lekami przeciwpłytkowymi, SSRI, SNRI oraz NLPZ, w tym kwasem acetylosalicylowym (ASA), ze względu na zwiększone ryzyko krwawień.
antagonista witaminy K, apiksaban, ciężkie krwawienie, czynnik Xa, doustny lek przeciwzakrzepowy, duże krwawienie, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor P2Y12, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, krwawienie istotne klinicznie, kwas acetylosalicylowy, leczenie przeciwpłytkowe, lek odwracający działanie apiksabanu, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, lek wpływający na hemostazę, migotanie przedsionków, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objaw krwawienia, ostry zespół wieńcowy, parametr koagulologiczny, powikłanie krwotoczne, przezskórna interwencja wieńcowa, test anty-Xa, tromboliza, udar niedokrwienny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Skład i postać leku – Zibor 25000 j.m. anty Xa/ml
Bemiparyna sodowa, będąca głównym składnikiem aktywnym leku Zibor, występuje w stężeniu 25 000 j.m. anty-Xa na 1 ml roztworu do wstrzykiwań, zgodnie z Pierwszym Międzynarodowym Wzorcem Heparyny Drobnocząsteczkowej. Preparat dostępny jest w ampułko-strzykawkach o objętościach 0,2 ml (5 000 j.m.), 0,3 ml (7 500 j.m.) oraz 0,4 ml (10 000 j.m.), zawierających jedynie wodę do wstrzykiwań jako substancję pomocniczą. Roztwór jest bezbarwny lub lekko żółtawy, przezroczysty i wolny od zanieczyszczeń. Ampułko-strzykawki wykonane są z bezbarwnego szkła typu I, wyposażone w korek z gumy chlorobutylowej, polipropylenowy rdzeń tłoka oraz fabrycznie zamocowaną igłę, co zapewnia sterylność i wygodę podania.
- Leksykon substancji czynnych
Czynnik krzepnięcia krwi IX – Właściwości farmakodynamiczne
Czynnik krzepnięcia IX, glikoproteina zależna od witaminy K syntetyzowana w wątrobie, pełni kluczową rolę w zewnątrzpochodnym torze kaskady krzepnięcia, gdzie po aktywacji do formy IXa uczestniczy w aktywacji czynnika X do Xa, co prowadzi do wytworzenia trombiny i stabilnego skrzepu. Niedobór czynnika IX, zarówno wrodzony (hemofilia B) jak i nabyty (np. w wyniku leczenia antagonistami witaminy K lub niewydolności wątroby), skutkuje skłonnością do przedłużonych i obfitych krwawień. Preparaty zawierające czynnik IX, takie jak Beriplex P/N i Octaplex, dostarczają go w dawkach 800-1240 j.m. (Beriplex P/N) oraz 1000 j.m. (Octaplex), wraz z innymi czynnikami zespołu protrombiny (II, VII, X) oraz naturalnymi inhibitorami krzepnięcia – białkiem C i białkiem S, co umożliwia kompleksową regulację hemostazy i zmniejsza ryzyko powikłań zakrzepowych.
antagonista witaminy K, białko C, białko S, choroba Christmasa, czynnik IXa, czynnik krzepnięcia, czynnik krzepnięcia IX, czynnik Va, czynnik Xa, fibrynogen, fibrynoliza, hemofilia B, hemostaza, inhibitor krzepnięcia, interwencja chirurgiczna, jednostka międzynarodowa, kaskada krzepnięcia, kompleks protrombiny, koncentrat czynnika krzepnięcia, krwawienie domózgowe, krwawienie zaotrzewnowe, małopłytkowość, niedobór czynnika krzepnięcia, niewydolność wątroby, płytki krwi, powikłanie zakrzepowe, protrombina, tor krzepnięcia, trombomodulina, tromboplastyna tkankowa, warfaryna, witamina K, wykrzepianie, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, zaburzenie fibrynolizy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Aurovitas 10 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybką i niemal całkowitą absorpcją z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) w 2-4 godziny po podaniu doustnym, z biodostępnością 80-100% dla dawki 10 mg niezależnie od przyjmowania z posiłkiem. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg/dobę, przy wyższych dawkach obserwuje się ograniczone wchłanianie i zmniejszoną biodostępność. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 50 l. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od CYP, a eliminacja odbywa się w połowie przez nerki i połowie z kałem, z okresem półtrwania 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych. U pacjentów stosujących 10 mg raz na dobę stężenia w osoczu wynoszą średnio 101 μg/l (2-4 h) i 14 μg/l (24 h). Zależność PK/PD wykazuje model Eₘₐₓ dla hamowania czynnika Xa oraz liniową zależność dla PT, z różnicami w nachyleniu krzywej zależnej od odczynnika PT.
aktywność czynnika Xa, aPTT, AUC, białko BCRP, biodostępność leku, biotransformacja, czas protrombinowy, czynnik Xa, farmakokinetyka, HepTest, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, profilaktyka pierwotna ŻChZZ, rywaroksaban, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zibor 2500 j.m. anty Xa/0,2 ml
Bemiparyna sodowa, będąca heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej około 3 600 Da, wykazuje specyficzny profil farmakodynamiczny z dominującą frakcją łańcuchów o masie 2 000-6 000 Da (50-75%) oraz mniejszym udziałem łańcuchów <2 000 Da (<35%) i >6 000 Da (<15%). Jej aktywność anty-Xa wynosi 80-120 j.m./mg, natomiast anty-IIa 5-20 j.m./mg, co przekłada się na stosunek anty-Xa do anty-IIa około 8, typowy dla heparyn drobnocząsteczkowych. Taki profil działania zapewnia skuteczną inhibicję czynnika Xa przy umiarkowanym wpływie na czynnik IIa, co jest kluczowe dla zrównoważonej antykoagulacji i minimalizacji ryzyka krwawień.
aktywność anty-Xa, ampułko-strzykawka, bemiparyna sodowa, błona śluzowa jelita, choroba zakrzepowo-zatorowa, czynnik IIa, czynnik Xa, działanie przeciwzakrzepowe, heparyna, heparyna drobnocząsteczkowa, kaskada krzepnięcia, lek przeciwzakrzepowy, powikłanie krwotoczne, roztwór do wstrzykiwań, układ krzepnięcia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fragmin 5000 j.m. a.Xa/0,2 ml
Dalteparyna sodowa, substancja czynna leku Fragmin, jest heparyną drobnocząsteczkową o średniej masie cząsteczkowej 6 000 daltonów, pozyskiwaną ze śluzówki jelita świńskiego. Mechanizm działania polega na nasilaniu hamującego wpływu antytrombiny na czynnik Xa oraz trombinę, z wyraźniejszym hamowaniem czynnika Xa niż wydłużeniem czasu krzepnięcia osocza (APTT). W porównaniu do heparyny niefrakcjonowanej, dalteparyna wykazuje mniejszy wpływ na funkcję płytek krwi i pierwotną hemostazę, co przekłada się na zmniejszone ryzyko zaburzeń hemostazy. Działanie przeciwzakrzepowe jest także związane z wpływem na ścianę naczyń i układ fibrynolizy. Skuteczność dalteparyny w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej potwierdzono w badaniu PREVENT, gdzie u pacjentów unieruchomionych hospitalizowanych ≥4 dni, podanie Fragminu zmniejszyło częstość epizodów zakrzepowo-zatorowych o 45% (2,77% vs 4,96%, p=0,0015). W badaniu PROTECT u 3 746 pacjentów OIOM, dalteparyna w dawce 5 000 j.m. raz/dobę nie różniła się istotnie od heparyny niefrakcjonowanej (5 000 j.m. dwa razy/dobę) pod względem proksymalnej zakrzepicy żył głębokich (5,1% vs 5,8%, p=0,57), jednak wykazała istotne zmniejszenie ryzyka zatorowości płucnej o 49% (p=0,01) bez zwiększenia ryzyka dużych krwawień. Dalteparyna jest także stosowana w zapobieganiu krzepnięciu w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek. Fragmin stanowi skuteczną i bezpieczną opcję profilaktyki przeciwzakrzepowej w różnych grupach pacjentów, ze szczególną korzyścią w redukcji zatorowości płucnej.
antytrombina, czas krzepnięcia osocza, czynnik Xa, dalteparyna sodowa, duże krwawienie, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, krążenie pozaustrojowe, lek przeciwzakrzepowy, oddział intensywnej terapii, pierwotna hemostaza, pochodna heparyny, przewlekła niewydolność nerek, układ fibrynolizy, wentylacja mechaniczna, zaburzenie hemostazy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatorowość żylna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Bluefish 15 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybkim i dawko-zależnym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg niezależnie od posiłku, natomiast dla dawki 20 mg biodostępność na czczo to 66%, a przyjmowanie z posiłkiem zwiększa AUC o 39%, co wskazuje na konieczność podawania dawek ≥15 mg podczas posiłku. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do 15 mg/dobę, z umiarkowaną zmiennością osobniczą (CV 30-40%). Wchłanianie jest zależne od miejsca uwalniania w przewodzie pokarmowym – uwalnianie dystalnie od żołądka znacząco obniża ekspozycję (AUC i Cmax). U dzieci farmakokinetyka jest podobna, a dawki ustalane są na podstawie masy ciała; biodostępność względna zmniejsza się przy większych dawkach (mg/kg). Objętość dystrybucji u dorosłych wynosi około 50 l, a u dzieci jest zależna od masy ciała (np. 113 l dla 82,8 kg). Rywaroksaban wiąże się z białkami osocza w 92-95%, co ogranicza możliwość dializy.
białka osocza, biodostępność doustna, czas protrombinowy, czynnik Xa, enzymy CYP, farmakokinetyka, klirens, klirens kreatyniny, koagulopatia, marskość wątroby, modelowanie farmakokinetyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, otyłość, P-glikoproteina, przesączanie kłębuszkowe, przewód pokarmowy, rywaroksaban, stężenie w osoczu, zakrzepica żył głębokich, zawiesina doustna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Axaltra 20 mg
Rywaroksaban wykazuje szybkie i prawie całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w 2-4 godziny. Biodostępność dla dawek 2,5 mg i 10 mg wynosi 80-100%, natomiast dla dawki 20 mg na czczo jest niższa (66%), lecz przyjmowanie z posiłkiem zwiększa AUC o 39%, co uzasadnia zalecenie podawania dawek 15 mg i 20 mg z posiłkiem. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg na czczo, a większe dawki wykazują ograniczone wchłanianie. Rywaroksaban jest silnie wiązany z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji (Vss) u dorosłych wynosi około 50 litrów, natomiast u dzieci szacowana jest na 113 litrów dla masy ciała 82,8 kg. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz niezależne od CYP szlaki, a eliminacja odbywa się w połowie przez nerki i połowie z kałem. Okres półtrwania wynosi 5-9 godzin u młodych dorosłych i 11-13 godzin u osób starszych, a klirens całkowity to około 10 L/godzinę.
białko BCRP, białko osocza, biodostępność, CYP2J2, CYP3A4, czas protrombinowy, czynnik Xa, eliminacja, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, P-glikoproteina, podanie dożylne, rywaroksaban, stężenie maksymalne w osoczu, współczynnik przesączania kłębuszkowego, zakrzepica żył głębokich, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivertaxo 10 mg
Rywaroksaban wykazuje przewidywalny, niemal liniowy profil farmakokinetyczny przy dawkach do 15 mg/dobę, z szybkim wchłanianiem i maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w 2-4 godziny po podaniu doustnym. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, niezależnie od przyjmowania posiłków. Wchłanianie jest zależne od miejsca uwalniania w przewodzie pokarmowym, z istotnym zmniejszeniem AUC (o 29%) i Cmax (o 56%) przy uwalnianiu w proksymalnym jelicie cienkim oraz dalszym spadkiem przy uwalnianiu dystalnym, co wskazuje na konieczność unikania podawania leku poniżej żołądka. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji (Vss) wynosi około 50 litrów. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz szlaki niezależne od CYP, a lek jest substratem P-gp i Bcrp. Klirens całkowity wynosi około 10 L/h, a okres półtrwania po podaniu doustnym wynosi 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych.
białko BCRP, białko transportowe P-gp, biodostępność doustna, czas protrombinowy, czynnik Xa, dystalna część jelita cienkiego, granulat rywaroksabanu, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, objętość dystrybucji w stanie równowagi, odczynnik Neoplastin, okres półtrwania, okrężnica wstępująca, profil farmakokinetyczny, profilaktyka pierwotna ŻChZZ, przewód pokarmowy, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wchłanianie rywaroksabanu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zabieg operacyjny, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, zmienność międzyosobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lipohep 2400 j.m./g
Preparat Lipohep, zawierający heparynę sodową w postaci liposomalnej o stężeniu 2400 j.m./g, wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwzakrzepowe poprzez tworzenie kompleksów z antytrombiną III, co prowadzi do inaktywacji kluczowych czynników krzepnięcia: trombiny (IIa), IXa, Xa, XIa oraz XIIa. Mechanizm ten jest dawkozależny i skutkuje hamowaniem kaskady krzepnięcia. Ponadto, heparyna sodowa w Lipohep wykazuje działanie fibrynolityczne, poprawia ukrwienie tkanek poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz wykazuje efekt przeciwobrzękowy, zmniejszając przenikanie płynów do tkanek. Te właściwości farmakodynamiczne przekładają się na kliniczne korzyści, takie jak łagodzenie bólu oraz skuteczność w leczeniu stanów po tępych urazach i zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych.
antytrombina III, czynnik IXa, czynnik Xa, czynnik XIa, czynnik XIIa, działanie fibrynolityczne, działanie przeciwobrzękowe, działanie przeciwzakrzepowe, fibrynogen, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna sodowa, kaskada krzepnięcia, krzepnięcie krwi, naczynie krwionośne, trombina, układ fibrynolityczny, wewnątrzpochodny szlak krzepnięcia, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zewnątrzpochodny szlak krzepnięcia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bevimlar 15 mg
Rywaroksaban jest bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, wykazującym wysoką selektywność i dobrą biodostępność po podaniu doustnym. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy płytki krwi. Farmakodynamicznie rywaroksaban wydłuża czas protrombinowy (PT) w sposób zależny od dawki, co potwierdzono korelacją z poziomem leku w osoczu (r=0,98 przy użyciu odczynnika Neoplastin). Wartości PT w czasie maksymalnego działania leku (2-4 godziny po podaniu) u pacjentów z żylna chorobą zakrzepowo-zatorową wynosiły od 17 do 32 sekund dla dawki 15 mg dwa razy na dobę oraz od 15 do 30 sekund dla dawki 20 mg raz na dobę. W przypadku migotania przedsionków wartości PT w szczytowym stężeniu wynosiły od 14 do 40 sekund (20 mg/dobę) oraz od 10 do 50 sekund (15 mg/dobę u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek).
antykoagulant, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, biodostępność, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, czynnik Xa, dysfunkcja nerek, koncentrat czynników zespołu protrombiny, krzepnięcie krwi, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, migotanie przedsionków, odczynnik Neoplastin, profilaktyka nawrotów, rywaroksaban, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, układ krzepnięcia, zaburzenia czynności nerek, zakrzep, zatorowość obwodowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Apixaban Orion
Apiksaban wymaga ścisłej kontroli pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwotocznym. W przypadku ciężkiego krwawienia konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii. Monitorowanie ekspozycji na apiksaban nie jest rutynowo wymagane, jednak w wyjątkowych sytuacjach pomocny może być kalibrowany test anty-Xa. Dostępny jest lek odwracający działanie apiksabanu. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie apiksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu apiksabanu z lekami przeciwpłytkowymi, SSRI, SNRI oraz NLPZ, w tym kwasem acetylosalicylowym (ASA), który zwiększa ryzyko poważnego krwawienia z 1,8% do 3,4% rocznie u pacjentów leczonych apiksabanem. U pacjentów z migotaniem przedsionków i ostrym zespołem wieńcowym ryzyko dużego krwawienia wzrasta z 16,4% do 33,1% rocznie przy jednoczesnym stosowaniu ASA i apiksabanu.
antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, apiksaban, brak laktazy, choroba nowotworowa, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czynnik Xa, doustny antykoagulant, embolektomia, heparyna niefrakcjonowana, induktor CYP3A4, induktor P-gp, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor CYP3A4, inhibitor P-gp, inhibitor proteazy HIV, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, klirens kreatyniny, koagulopatia, krwiak nadtwardówkowy, krwiak podpajęczynówkowy, kryteria ISTH, kwas acetylosalicylowy, lek odwracający działanie apiksabanu, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja galaktozy, niezastawkowe migotanie przedsionków, ostry udar niedokrwienny, ostry zespół wieńcowy, produkt trombolityczny, proteza zastawki serca, przeciwciało antykardiolipinowe, przeciwciało przeciwko β2 glikoproteinie-I, przezskórna interwencja wieńcowa, ryzyko krwotoczne, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skala Child-Pugh, stężenie kreatyniny, terapia trombolityczna, test anty-Xa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złamanie szyjki kości udowej, znieczulenie centralne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rivahib 2,5 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Varodoax (tabletki powlekane 2,5 mg), jest bezpośrednim, wysoce selektywnym inhibitorem czynnika Xa, który hamuje zarówno wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodną drogę krzepnięcia, prowadząc do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów. Charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym oraz dawkozależnym wydłużeniem czasu protrombinowego (PT), szczególnie mierzonego odczynnikiem Neoplastin, z korelacją r=0,98 między stężeniem leku a PT (wyrażanym w sekundach). Rywaroksaban nie wpływa bezpośrednio na trombinę ani na funkcję płytek krwi, a wartości INR nie są odpowiednie do monitorowania terapii tym lekiem. W codziennej praktyce klinicznej nie jest wymagane rutynowe monitorowanie parametrów krzepnięcia, jednak w wybranych sytuacjach zalecany jest ilościowy test anty-Xa skalibrowany dla rywaroksabanu.
3-czynnikowy PCC, 4-czynnikowy PCC, aPTT, biodostępność po podaniu doustnym, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, czynnik Xa, HepTest, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat kompleksu protrombiny, lek przeciwzakrzepowy, parametry układu krzepnięcia, płytki krwi, profil farmakodynamiczny, rywaroksaban, stężenie leku w osoczu, test anty-Xa, trombina, zakrzep - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kybernin P 50 j.m./ml; 500 j.m./10 ml
Kybernin P to preparat zawierający ludzką antytrombinę III, klasyfikowany jako lek przeciwzakrzepowy z grupy heparyn i ich pochodnych (kod ATC: B01AB02). Po rekonstytucji w 10 ml wody do wstrzykiwań, produkt dostarcza 500 j.m. antytrombiny (50 j.m./ml). Antytrombina, glikoproteina o masie 58 kDa i 432 aminokwasach, jest kluczowym naturalnym inhibitorem krzepnięcia, hamującym głównie trombinę i czynnik Xa, a także inne czynniki szlaku wewnątrzpochodnego i aktywacji kontaktowej. Aktywność swoista Kybernin P wynosi 3,3-8,6 j.m./mg białka, określana metodą chromogenną zgodną z Farmakopeą Europejską.
aktywność antykoagulacyjna, aktywność antytrombiny, antytrombina, antytrombina III, antytrombina z osocza ludzkiego, centrum reaktywne, czynnik aktywacji kontaktowej, czynnik krzepnięcia, czynnik Xa, glikoproteina, inhibitor krzepnięcia krwi, inhibitor proteazy serynowej, kompleks proteinaza-inhibitor, metoda chromogenna, preparat przeciwzakrzepowy, skuteczność przeciwzakrzepowa, trombina, układ siateczkowo-śródbłonkowy