inhibicja czynnika Xa
Inhibicja czynnika Xa to mechanizm działania grupy leków przeciwzakrzepowych, które selektywnie blokują aktywność enzymu zwanego czynnikiem Xa w kaskadzie krzepnięcia krwi. Czynnik Xa jest kluczowym elementem wewnątrzpochodnego i zewnątrzpochodnego szlaku krzepnięcia, odpowiedzialnym za konwersję protrombiny do trombiny, co prowadzi do tworzenia skrzepu fibrynowego.
Leki z grupy inhibitorów czynnika Xa, nazywane również ksabanami, obejmują m.in. rywaroksaban, apiksaban, edoksaban i betriksaban. W przeciwieństwie do antagonistów witaminy K (np. warfaryny), działają one bezpośrednio na pojedynczy czynnik krzepnięcia, co przekłada się na bardziej przewidywalny efekt terapeutyczny, mniejsze ryzyko interakcji lekowych oraz brak konieczności regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia.
Wskazania do stosowania inhibitorów czynnika Xa obejmują profilaktykę i leczenie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, profilaktykę udarów mózgu i zatorowości systemowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków oraz profilaktykę powikłań zakrzepowych po zabiegach ortopedycznych. Głównym działaniem niepożądanym tych leków jest zwiększone ryzyko krwawień, chociaż nowsze preparaty z tej grupy mają już dostępne swoiste antidota, jak andeksanet alfa.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rivaxar 20 mg
Rywaroksaban, będący bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa (kod ATC: B01AF01), jest stosowany doustnie w dawkach 15 mg lub 20 mg w terapii żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz profilaktyce udaru i zatorowości u pacjentów z migotaniem przedsionków. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu czynnika Xa, co prowadzi do zahamowania wytwarzania trombiny i powstawania zakrzepów, bez bezpośredniego wpływu na trombinę czy płytki krwi. Farmakodynamicznie rywaroksaban wydłuża czas protrombinowy (PT) w sposób zależny od dawki, z wysoką korelacją (r=0,98) przy użyciu odczynnika Neoplastin. Wartości PT (Neoplastin) dla 5/95 percentyli przy dawce 15 mg dwa razy dziennie wynoszą 17-32 s (2-4 h po podaniu) i 14-24 s (8-16 h po podaniu), natomiast przy dawce 20 mg raz dziennie 15-30 s (2-4 h) i 13-20 s (18-30 h). W profilaktyce udaru u pacjentów z migotaniem przedsionków wartości PT przy dawce 20 mg wynoszą 14-40 s (1-4 h), a u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek przy dawce 15 mg 10-50 s (1-4 h). PT należy podawać w sekundach, gdyż INR nie jest skalibrowany dla rywaroksabanu.
aPTT, biodostępność, czas protrombinowy, czteroczynnikowy PCC, czynnik Xa, HepTest, inhibicja czynnika Xa, inhibitor czynnika Xa, INR, kaskada krzepnięcia krwi, koncentrat czynników zespołu protrombiny, migotanie przedsionków, rywaroksaban, substancja przeciwzakrzepowa, test anty-Xa, trójczynnikowy PCC, trombina, udar mózgu, wewnątrzpochodna droga krzepnięcia, zaburzenie czynności nerek, zakrzep, zakrzepica żył głębokich, zatorowość obwodowa, zatorowość płucna, zewnątrzpochodna droga krzepnięcia, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivahib 15 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Biodostępność wynosi 80-100% dla dawek 2,5 mg i 10 mg, niezależnie od przyjmowania z posiłkiem lub na czczo, natomiast dla dawki 20 mg biodostępność wynosi około 66% na czczo i wzrasta o 39% po posiłku, co uzasadnia zalecenie przyjmowania dawek 15 mg i 20 mg z jedzeniem. Farmakokinetyka jest niemal liniowa do dawki 15 mg, z umiarkowaną zmiennością (CV 30-40%). Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), ma umiarkowaną objętość dystrybucji (Vss około 50 l u dorosłych) i jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz hydrolizę amidów. Eliminacja następuje w połowie przez nerki i połowie z kałem, z okresem półtrwania 5-9 godzin u młodych dorosłych i 11-13 godzin u osób starszych. U dzieci farmakokinetyka jest zależna od masy ciała, z krótszym okresem półtrwania (1,6-4,2 h) i klirensem około 8 l/h (dla masy 82,8 kg). Nie obserwuje się istotnych różnic farmakokinetycznych między płciami ani rasami.
biodostępność, ekspozycja na lek, farmakokinetyka leku, GFR, hydroliza wiązań amidowych, inhibicja czynnika Xa, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, modelowanie farmakokinetyczne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ostra zakrzepica żył głębokich, P-glikoproteina, rozkład oksydacyjny, rywaroksaban, stężenie w osoczu, wchłanianie doustne, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zakrzepica żył głębokich, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa