białko transportowe P-gp

Białko transportowe P-gp (glikoproteina P) jest produktem genu MDR1 (ABCB1) i należy do rodziny transporterów błonowych ABC (ATP-binding cassette). Pełni kluczową rolę w mechanizmie wielolekooporności, aktywnie usuwając różnorodne substancje z wnętrza komórki na zewnątrz przy wykorzystaniu energii z hydrolizy ATP.

P-gp występuje fizjologicznie w nabłonku jelit, kanalikach żółciowych, kanaliku proksymalnym nefronu oraz w barierze krew-mózg, gdzie pełni funkcję ochronną przed ksenobiotykami. Nadekspresja tego białka w komórkach nowotworowych jest jednym z głównych mechanizmów oporności na chemioterapeutyki, powodując ich zmniejszone stężenie wewnątrzkomórkowe.

Spektrum substratów P-gp jest bardzo szerokie i obejmuje liczne leki przeciwnowotworowe (m.in. antracykliny, taksany, alkaloidy barwinka), leki immunosupresyjne (cyklosporyna), przeciwwirusowe (inhibitory proteazy HIV) oraz wiele innych. Inhibitory P-gp, takie jak werapamil czy cyklosporyna A, mogą być stosowane w celu przełamania oporności wielolekowej, choć ich zastosowanie kliniczne jest ograniczone toksycznością.

Polimorfizmy genu ABCB1 kodującego P-gp mogą wpływać na farmakokinetykę i farmakodynamikę leków będących substratami tego transportera, co ma znaczenie dla medycyny spersonalizowanej. Poznanie funkcji i regulacji P-gp ma istotne implikacje w projektowaniu nowych leków i optymalizacji terapii przeciwnowotworowej.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl