estrogen egzogenny
Estrogen egzogenny to hormon płciowy podawany z zewnątrz organizmu w ramach terapii hormonalnej. Najczęściej stosowany jest w postaci estradiolu, estronu lub estriolu, w formie tabletek doustnych, plastrów przezskórnych, żeli, kremów dopochwowych lub implantów.
Główne wskazania do stosowania estrogenów egzogennych obejmują: łagodzenie objawów menopauzy (uderzenia gorąca, nocne poty, suchość pochwy), profilaktykę osteoporozy pomenopauzalnej, leczenie hipogonadyzmu u kobiet, a także jako składnik antykoncepcji hormonalnej. U osób transpłciowych estrogeny egzogenne są stosowane w ramach terapii afirmującej płeć.
Terapia estrogenami egzogennymi wiąże się z potencjalnymi ryzykami, takimi jak zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, udaru niedokrwiennego mózgu oraz niektórych nowotworów hormonozależnych (rak endometrium, rak piersi). Z tego powodu leczenie wymaga starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka oraz regularnego monitorowania pacjenta.
W celu zminimalizowania ryzyka działań niepożądanych, w terapii hormonalnej dąży się do stosowania najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas. U kobiet z zachowaną macicą estrogeny egzogenne powinny być łączone z progestagenem, co zapobiega rozrostowi endometrium i zmniejsza ryzyko rozwoju raka endometrium.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vagifem 10 mcg
Vagifem zawiera 10 mikrogramów estradiolu półwodnego w formie dopochwowej, co umożliwia pominięcie efektu pierwszego przejścia wątrobowego, charakterystycznego dla innych dróg podania. W badaniu farmakokinetycznym u kobiet po menopauzie (wiek 60-70 lat, średnio 65,4 lat) wykazano proporcjonalny wzrost AUC(0-24) estradiolu (E2) po podaniu dawki 10 i 25 mikrogramów, z wartościami AUC(0-24) dla 10 mikrogramów wynoszącymi 225,35 pg·h/ml w dniu 1 oraz 157,47 pg·h/ml w dniu 14. Średnie stężenia Cśr(0-24) E2 mieściły się w zakresie fizjologicznym dla kobiet pomenopauzalnych, a brak kumulacji leku potwierdzono na podstawie wartości z dni 82 i 83 (AUC 44,95 i 111,41 pg·h/ml, odpowiednio). Metabolity estronu (E1) i siarczanu estronu (E1S) nie wykazywały kumulacji, co wskazuje na stabilny profil farmakokinetyczny podczas stosowania podtrzymującego (dwa razy w tygodniu).
albumina, białko osocza, efekt pierwszego przejścia, estradiol, estradiol półwodny, estriol, estrogen, estrogen egzogenny, estrogen endogenny, estron, globulina wiążąca hormony płciowe, glukuronid, leczenie podtrzymujące, okres pomenopauzalny, podanie dopochwowe, reakcja sprzęgania, siarczan, siarczan estronu, tabletka dopochwowa, wchłanianie ogólnoustrojowe, wchłanianie przez skórę, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, związek nieskoniugowany - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mercilon
Produkt leczniczy Mercilon zawiera 0,15 mg dezogestrelu i 0,02 mg etynyloestradiolu i jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wymaga szczegółowej oceny ryzyka przez lekarza. Mercilon wiąże się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, z częstością 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, szczególnie w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Ryzyko to wzrasta u pacjentek z dodatkowymi czynnikami ryzyka, a ŻChZZ może być śmiertelna w 1-2% przypadków. Ponadto, stosowanie Mercilonu może wiązać się z nieznacznym wzrostem względnego ryzyka raka piersi (RR=1,24), a także rzadkimi przypadkami łagodnych i złośliwych nowotworów wątroby. U pacjentek leczonych lekami przeciwwirusowymi na HCV obserwowano istotny wzrost aktywności AlAT, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu etynyloestradiolu. Konieczna jest także ostrożność u kobiet z hipertriglicerydemią, ryzykiem zapalenia trzustki, zaburzeniami czynności wątroby, nadciśnieniem tętniczym oraz chorobami autoimmunologicznymi lub metabolicznymi, które mogą ulec zaostrzeniu podczas terapii.
aminotransferaza alaninowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciśnienie tętnicze krwi, depresja, dezogestrel, dziurawiec zwyczajny, estrogen egzogenny, hipertriglicerydemia, insulinooporność obwodowa, łagodny nowotwór wątroby, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, złośliwy nowotwór wątroby, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Climara-50 50 mcg/24 h (3,8 mg)
Produkt leczniczy Climara-50 zawiera 3,8 mg estradiolu (odpowiadającego 3,9 mg estradiolu półwodnego) i uwalnia 50 µg estradiolu na dobę. Jest przeciwwskazany w okresie ciąży oraz karmienia piersią. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu, aby zapobiec potencjalnym negatywnym skutkom dla płodu, mimo że dostępne dane epidemiologiczne nie wykazują jednoznacznego działania teratogennego czy fetotoksycznego. Estradiol przenika do mleka matki, może zmniejszać jego ilość i zmieniać skład, co stanowi ryzyko dla dziecka, dlatego stosowanie Climara-50 u kobiet karmiących jest przeciwwskazane. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności wyboru między terapią a karmieniem piersią oraz o potrzebie stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia.
antykoncepcja, cykl miesiączkowy, dokumentacja medyczna, działanie fetotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja na estrogeny, estradiol półwodny, estrogen egzogenny, funkcja endokrynologiczna, funkcja rozrodcza, preparat estrogenowy, system transdermalny, terapia hormonalna, test ciążowy, wada wrodzona, wiek rozrodczy