glikoliza i glukoneogeneza

Glikoliza to podstawowy proces metaboliczny, w którym glukoza jest przekształcana do pirogronianu z wytworzeniem ATP i NADH. Zachodzi w cytoplazmie komórek i składa się z 10 reakcji enzymatycznych. W warunkach tlenowych pirogronian wchodzi do cyklu Krebsa, natomiast w warunkach beztlenowych ulega fermentacji do kwasu mlekowego. Kluczowe enzymy regulujące glikolizę to heksokinaza, fosfofruktokinaza i kinaza pirogronianowa.

Glukoneogeneza to proces biosyntezy glukozy z substratów niecukrowych, takich jak aminokwasy, mleczan czy glicerol. Jest to proces anaboliczny, wymagający energii, zachodzący głównie w wątrobie i nerkach. Stanowi odwrotność glikolizy, jednak nie jest prostym odwróceniem jej szlaku – zawiera trzy unikalne reakcje katalizowane przez karboksylazę pirogronianową, karboksykinazę fosfoenolopirogronianową oraz glukoza-6-fosfatazę, które omijają nieodwracalne etapy glikolizy.

Oba procesy podlegają precyzyjnej regulacji hormonalnej i allosterycznej. Insulina stymuluje glikolizę i hamuje glukoneogenezę, podczas gdy glukagon i kortyzol działają odwrotnie. Zaburzenia tych szlaków metabolicznych mają istotne znaczenie kliniczne w cukrzycy, chorobach wątroby oraz wrodzonych błędach metabolizmu. Cykl Corich opisuje współzależność tych procesów między tkankami w warunkach wysiłku fizycznego.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl