leki mielosupresyjne
Leki mielosupresyjne to substancje farmakologiczne, które hamują funkcję szpiku kostnego, prowadząc do zmniejszenia produkcji komórek krwi (erytrocytów, leukocytów i trombocytów). Jest to grupa leków stosowana głównie w terapii nowotworów oraz chorób autoimmunologicznych, a także w protokołach przygotowawczych przed przeszczepami szpiku kostnego i narządów.
Mielosupresja jako działanie niepożądane może wystąpić z różnym nasileniem i może objawiać się neutropenią, trombocytopenią lub niedokrwistością. Najczęściej stosowanymi lekami o działaniu mielosupresyjnym są cytostatyki (np. cyklofosfamid, metotreksat), niektóre leki immunosupresyjne (np. azatiopryna, mykofenolan mofetylu) oraz leki biologiczne.
W praktyce klinicznej konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi u pacjentów przyjmujących leki mielosupresyjne. W przypadku wystąpienia znaczącej mielosupresji może być konieczna redukcja dawki leku, czasowe wstrzymanie terapii lub zastosowanie czynników wzrostu (G-CSF, erytropoetyna) w celu stymulacji odnowy komórek szpiku kostnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Lenalidomide Zentiva 25 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, nawet przy dawkach sięgających 150 mg do 400 mg, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie z powodu toksyczności hematologicznej. Dominującym objawem jest mielosupresja manifestująca się neutropenią, trombocytopenią oraz niedokrwistością, co zwiększa ryzyko ciężkich infekcji, krwotoków i ogólnego osłabienia pacjenta. Lenalidomide Zentiva dostępny jest w kapsułkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 25 mg, co należy uwzględnić przy ocenie przyjętej dawki. Dodatkowo, obecność laktozy w kapsułkach (od 66,4 mg do 332,2 mg) może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją tego cukru, zwłaszcza przy spożyciu większej liczby kapsułek.
antidotum, dekontaminacja przewodu pokarmowego, erytrocyty, funkcja wątroby i nerek, hemoglobina, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, kapsułki twarde, leki mielosupresyjne, lenalidomid, mielosupresja, morfologia krwi obwodowej, morfologia krwi z rozmazem, neutrofile, neutropenia, niedokrwistość, nietolerancja laktozy, parametry hematologiczne, płytki krwi, powikłania infekcyjne, powikłania krwotoczne, preparaty krwiopochodne, rezerwa szpikowa, toksyczność hematologiczna, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, upośledzona funkcja nerek, wybroczyny, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Temozolomide Glenmark 250 mg
Temozolomide Glenmark jest lekiem przeciwnowotworowym dostępnym w kapsułkach twardych o dawkach 5 mg, 20 mg, 100 mg, 140 mg, 180 mg oraz 250 mg. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na temozolomid, substancje pomocnicze, w tym laktozę (zawartość laktozy w kapsułkach wynosi od 61,7 mg do 399,3 mg w zależności od dawki), oraz na dakarbazynę ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką mielosupresją, a przed rozpoczęciem terapii konieczna jest ocena parametrów hematologicznych i wykluczenie mielosupresji. W przypadku jej stwierdzenia należy rozważyć odroczenie leczenia lub alternatywne metody terapeutyczne. Ponadto, u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy stosowanie leku jest odradzane lub wymaga szczególnej ostrożności.
ciężka mielosupresja, dakarbazyna, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, lek przeciwnowotworowy, leki mielosupresyjne, mielosupresja, nadwrażliwość na dakarbazynę, nadwrażliwość na temozolomid, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, parametry hematologiczne, szpik kostny, temozolomid, upośledzenie funkcji nerek, upośledzenie funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – LutaPol 0,925 – 37 GBq/fiolkę
LutaPol, jako prekursor radiofarmaceutyku zawierający lutet-177 (177Lu) o okresie półtrwania 6,65 dni, emitujący promieniowanie beta o maksymalnej energii 498 keV (średnio 149,2 keV) oraz promieniowanie gamma o energiach 208 keV (10,4%) i 113 keV (6,2%), służy do znakowania innych produktów leczniczych przed podaniem pacjentowi. Nie przeprowadzono badań dotyczących bezpośrednich interakcji chlorku lutetu (177Lu) z innymi lekami ani alkoholem, jednak klinicyści powinni uwzględniać potencjalne interakcje radiofarmaceutyków znakowanych 177Lu, które mogą wpływać na wychwyt, metabolizm wątrobowy i nerkowy oraz farmakokinetykę tych preparatów. Szczegółowe informacje o interakcjach należy zawsze weryfikować w Charakterystyce Produktu Leczniczego konkretnego radiofarmaceutyku znakowanego lutetem (177Lu).
amfoterycyna B, aminoglikozydy, analogi somatostatyny, cisplatyna, DTPA, EDTA, guz neuroendokrynny, hafn-177, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, lanreotyd, leki hepatotoksyczne, leki mielosupresyjne, leki nefrotoksyczne, lutet-177, mielosupresja, nefrotoksyczność, oktreotyd, prekursor radiofarmaceutyku, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, receptory somatostatynowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fenactil 5 mg/ml
Fenactil, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniach 5 mg/ml i 25 mg/ml chloropromazyny chlorowodorku, posiada bezwzględne przeciwwskazania, które wykluczają jego stosowanie. Należą do nich nadwrażliwość na chloropromazynę lub substancje pomocnicze, w tym sodu wodorsiarczyn, oraz zahamowanie czynności szpiku kostnego, które może prowadzić do nasilenia zaburzeń hematologicznych i agranulocytozy. Przed podaniem leku konieczne jest wykluczenie supresji szpiku poprzez badania morfologiczne krwi, zwłaszcza u pacjentów z leukocytopenią, neutropenią, trombocytopenią lub stosujących inne leki mielosupresyjne. Fenactil zawiera także sód: 0,12 mmol (2,67 mg) sodu w 1 ml roztworu 5 mg/ml oraz 0,13 mmol (2,96 mg) sodu w 1 ml roztworu 25 mg/ml, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z ograniczeniami podaży sodu, np. w niewydolności serca lub nadciśnieniu.
agranulocytoza, astma, chloropromazyna, Fenactil, fenotiazyny, leki mielosupresyjne, leukocytopenia, morfologia krwi, nadciśnienie, nadwrażliwość, neutropenia, niewydolność serca, reakcja alergiczna, siarczyny, supresja szpiku, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, wodorsiarczyn sodu, zaburzenia hematologiczne, zahamowanie szpiku kostnego - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Treosulfan Zentiva 5 g
Treosulfan Zentiva jest dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji, zawierającego 5 g treosulfanu na fiolkę, co po rekonstytucji daje stężenie 50 mg/ml. W monoterapii zalecana dawka wynosi 5–8 g/m² powierzchni ciała (pc.), z koniecznością redukcji do ≤6 g/m² pc. u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsze leczenie mielosupresyjne, radioterapia lub obniżony status sprawności. W terapii skojarzonej z cisplatyną stosuje się dawkę 5 g/m² pc. Cykle leczenia powtarza się co 3–4 tygodnie, standardowo do 6 cykli, z możliwością przerwania terapii w przypadku progresji choroby lub nietolerowanych działań niepożądanych. Podawanie leku odbywa się wyłącznie dożylnie w formie infuzji trwającej 15–30 minut, po prawidłowej rekonstytucji preparatu.
- Leksykon substancji czynnych
Idarubicyna – Interakcje
Idarubicyna, jako silny inhibitor czynności szpiku kostnego, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Szczególnie istotne są interakcje z innymi lekami mielosupresyjnymi, prowadzące do nasilonej neutropenii, trombocytopenii i niedokrwistości, oraz z lekami kardiotoksycznymi (np. innymi antracyklinami, trastuzumabem) i antagonistami kanału wapniowego, które zwiększają ryzyko kardiomiopatii, zastoinowej niewydolności serca i zaburzeń rytmu. Równoczesne stosowanie z radioterapią może powodować addycyjne zahamowanie czynności szpiku. Ponadto, kojarzenie z żywymi atenuowanymi szczepionkami jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich, potencjalnie śmiertelnych infekcji u immunosupresyjnych pacjentów. W przypadku stosowania doustnych leków przeciwzakrzepowych zaleca się częstsze monitorowanie INR z uwagi na ryzyko zaburzeń hemostazy.
antagonista kanału wapniowego, AUC, cyklosporyna A, cytostatyk, doustny lek przeciwzakrzepowy, echokardiografia, enzymy wątrobowe, farmakokinetyka, frakcja wyrzutowa lewej komory, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, idarubicynol, inhibitor szpiku kostnego, INR, interakcja z alkoholem, interakcje lekowe, kardiomiocyt, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, leki kardiotoksyczne, leki mielosupresyjne, mielosupresja, neutropenia, nudności i wymioty, obniżona odporność, ostra białaczka, powikłanie hematologiczne, radioterapia, schemat chemioterapii, szczepionka atenuowana, trastuzumab, układ krzepnięcia, zaburzenia rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, żółta febra - Leksykon leków
Interakcje leku – Ebetrexat 20 mg/ml
Metotreksat wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jego farmakokinetykę i farmakodynamikę, prowadząc do zwiększenia toksyczności lub obniżenia skuteczności terapeutycznej. Szczególnie istotne są interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), które zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, oraz z inhibitorami pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol), które opóźniają jego wydalanie nerkowe, co może skutkować wzrostem stężenia leku w osoczu. Wysokie ryzyko toksyczności obserwuje się także przy jednoczesnym stosowaniu leków hepatotoksycznych (leflunomid, azatiopryna, sulfasalazyna, retinoidy) oraz substancji wypierających metotreksat z miejsc wiązania z białkami osocza (np. salicylany, fenylobutazon, fenytoina). Ponadto, probenecyd i słabe kwasy organiczne zmniejszają kanalikowe wydzielanie metotreksatu, a niektóre antybiotyki (penicyliny, glikopeptydy, sulfonamidy, cefalotyna, cyprofloksacyna) obniżają jego klirens nerkowy, co zwiększa ryzyko toksyczności hematologicznej i żołądkowo-jelitowej.
5-fluorouracyl, antybiotyki beta-laktamowe, cyprofloksacyna, enzymy wątrobowe, fenytoina, folinian wapnia, hematopoeza, hepatotoksyczność, inhibitory pompy protonowej, klirens nerkowy, kwas salicylowy, leki hepatotoksyczne, leki mielosupresyjne, leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwreumatyczne, merkaptopuryna, metotreksat, mielosupresja, niedobór kwasu foliowego, niesteroidowe leki przeciwzapalne, omeprazol, pancytopenia, podtlenek azotu, reumatoidalne zapalenie stawów, sekrecja kanalikowa, sulfonamidy, teofilina, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, żywe szczepionki