reakcja nadwrażliwości na abakawir
Reakcja nadwrażliwości na abakawir (ABC HSR – abacavir hypersensitivity reaction) to potencjalnie zagrażające życiu powikłanie terapii przeciwretrowirusowej, występujące u 5-8% pacjentów leczonych abakawirem. Jest to zespół objawów klinicznych pojawiających się zwykle w ciągu pierwszych 6 tygodni terapii, obejmujący gorączkę, wysypkę, objawy żołądkowo-jelitowe, duszność i zmęczenie.
Patogeneza reakcji nadwrażliwości na abakawir ma podłoże genetyczne i jest silnie związana z obecnością allelu HLA-B*5701. Mechanizm reakcji polega na nieprawidłowym rozpoznawaniu kompleksu abakawir-peptyd przez receptory limfocytów T, co inicjuje kaskadę immunologiczną prowadzącą do reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego (typ IV).
Diagnostyka przed rozpoczęciem leczenia abakawirem obejmuje obowiązkowe badanie przesiewowe w kierunku obecności allelu HLA-B*5701. U pacjentów z pozytywnym wynikiem testu stosowanie abakawiru jest przeciwwskazane. Wprowadzenie genetycznego screeningu przed terapią zredukowało częstość występowania reakcji nadwrażliwości na abakawir o ponad 90%.
W przypadku wystąpienia podejrzenia reakcji nadwrażliwości na abakawir, lek należy natychmiast odstawić. Ponowne podanie abakawiru (rechallenge) jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia gwałtownej, potencjalnie śmiertelnej reakcji anafilaktycznej. Leczenie reakcji nadwrażliwości jest objawowe i obejmuje leki przeciwgorączkowe, przeciwhistaminowe oraz, w ciężkich przypadkach, kortykosteroidy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Abakawir – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Abakawir, stosowany w terapii przeciwretrowirusowej, wiąże się z ryzykiem reakcji nadwrażliwości (HSR), które mogą być zagrażające życiu, szczególnie u pacjentów z obecnością alleli HLA-B*5701. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest badanie genotypu HLA-B*5701; u pacjentów z dodatnim wynikiem lub z historią reakcji nadwrażliwości na abakawir leczenie jest przeciwwskazane. Objawy HSR pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych 6 tygodni terapii (mediana 11 dni) i obejmują gorączkę, wysypkę, objawy ze strony układu oddechowego (duszność, ból gardła, kaszel) oraz żołądkowo-jelitowego (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha). W przypadku podejrzenia HSR leczenie należy natychmiast przerwać, a ponowne podanie abakawiru jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkiego nawrotu objawów, w tym zagrażającego życiu spadku ciśnienia tętniczego. Monitorowanie parametrów metabolicznych, takich jak stężenia lipidów i glukozy, jest zalecane, gdyż leczenie może powodować ich wzrost. U pacjentów z klirensem kreatyniny 30-49 ml/min obserwuje się 1,6-3,3-krotny wzrost ekspozycji na lamiwudynę, co wymaga monitorowania hematologicznego i ewentualnej modyfikacji dawki.
allel HLA-B*5701, analog nukleozydu, choroba wątroby, HBV, klirens kreatyniny, leczenie przeciwretrowirusowe, martwica kości, neutropenia i niedokrwistość, niepowodzenie wirusologiczne, obniżenie ciśnienia tętniczego, reakcja nadwrażliwości, reakcja nadwrażliwości na abakawir, stężenie lipidów we krwi, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie mitochondrialne, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakażenie HIV, zakażenie oportunistyczne, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka i jelit, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zespół reaktywacji immunologicznej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Abacavir + Lamivudine Sandoz
Produkt Abacavir + Lamivudine Sandoz (600 mg + 300 mg) wiąże się z ryzykiem reakcji nadwrażliwości na abakawir, które mogą być zagrażające życiu, szczególnie u pacjentów z allelem HLA-B*5701. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie statusu HLA-B*5701, a u nosicieli tego allelu lub pacjentów z wcześniejszymi reakcjami na abakawir leczenie jest przeciwwskazane. Objawy nadwrażliwości pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych 6 tygodni (mediana 11 dni) i obejmują gorączkę, wysypkę, objawy ze strony układu oddechowego i pokarmowego. W przypadku podejrzenia reakcji nadwrażliwości lek należy natychmiast odstawić, a ponowne podanie abakawiru jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich, zagrażających życiu powikłań. Ponadto, leczenie może powodować wzrost masy ciała oraz stężenia lipidów i glukozy, co wymaga regularnej kontroli parametrów metabolicznych. U pacjentów z klirensem kreatyniny 30-49 ml/min obserwuje się 1,6-3,3-krotny wzrost ekspozycji na lamiwudynę, co zwiększa ryzyko toksyczności hematologicznej i wymaga monitorowania oraz ewentualnej zmiany schematu terapeutycznego.
autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, ciężki niedobór odporności, klirens kreatyniny, martwica kości, neutropenia i niedokrwistość, Pneumocystis jirovecii, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, reakcja nadwrażliwości na abakawir, terapia przeciwretrowirusowa, toksyczność hematologiczna, zaburzenie czynności mitochondriów, zakażenie oportunistyczne, zapalenie siatkówki, zapalenie trzustki, zapalenie żołądkowo-jelitowe, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie sercowo-naczyniowe, zespół reaktywacji immunologicznej - Leksykon substancji czynnych
Abakawir – Przeciwwskazania stosowania
Abakawir, będący nukleozydowym inhibitorem odwrotnej transkryptazy (NRTI), jest stosowany w terapii zakażeń HIV, dostępny zarówno w formie jednoskładnikowej (np. Abacavir Accord 300 mg), jak i złożonej (Abacavir + Lamivudine Sandoz 600 mg + 300 mg). Kluczowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na abakawir lub na substancje pomocnicze, w tym żółcień pomarańczową (E 110) zawartą w preparacie złożonym, która może wywoływać reakcje alergiczne. Ponadto, w przypadku preparatu złożonego, przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na lamiwudynę. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu dotyczącego wcześniejszych reakcji nadwrażliwości na leki przeciwretrowirusowe, ze szczególnym uwzględnieniem abakawiru i lamiwudyny.
Abacavir Accord, Abacavir Lamivudine Sandoz, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, lek przeciwretrowirusowy, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, preparat złożony, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości na abakawir, specjalne ostrzeżenie, zakażenie wirusem HIV, żółcień pomarańczowa