biopsja celowana
Biopsja celowana to procedura medyczna polegająca na pobraniu próbki tkanki z określonego miejsca w organizmie, które wcześniej zostało zidentyfikowane jako potencjalnie patologiczne za pomocą metod obrazowania, takich jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. W przeciwieństwie do biopsji przypadkowej, procedura ta umożliwia precyzyjne pobranie materiału z konkretnego obszaru podejrzanego o zmiany chorobowe.
Procedura jest wykonywana pod kontrolą technik obrazowych, co znacząco zwiększa dokładność diagnozy i minimalizuje ryzyko błędu związanego z pobieraniem próbek z niewłaściwego miejsca. Biopsja celowana znajduje zastosowanie w diagnostyce różnorodnych chorób, w tym nowotworów, gdzie pozwala na określenie typu histologicznego zmiany, stopnia złośliwości oraz innych parametrów niezbędnych do zaplanowania właściwego leczenia.
Metoda ta charakteryzuje się wysoką czułością i swoistością diagnostyczną, jednocześnie będąc procedurą mniej inwazyjną niż otwarta biopsja chirurgiczna. Biopsja celowana może być wykonywana metodą aspiracji cienkoigłowej (BACC), gruboigłowej lub z zastosowaniem specjalistycznych narzędzi, w zależności od lokalizacji zmiany i potrzeb diagnostycznych. Stanowi kluczowe narzędzie w nowoczesnej diagnostyce onkologicznej, umożliwiając wczesne wykrywanie i leczenie wielu chorób.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Polipy macicy – Diagnostyka i diagnoza
Polipy endometrialne to łagodne wyrośla błony śluzowej macicy, najczęściej diagnozowane u kobiet w wieku 40-49 lat, które mogą powodować nieprawidłowe krwawienia oraz problemy z płodnością. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania ginekologicznego, a następnie wykorzystuje ultrasonografię przezpochwową (TVUS) jako pierwszą linię obrazowania. Grubość endometrium powyżej 4 mm u kobiet po menopauzie wymaga dalszej oceny. Sonohisterografia (SIS) jest złotym standardem nieinwazyjnej diagnostyki, oferując wyższą czułość i swoistość niż TVUS, natomiast histeroskopia z biopsją celowaną pozostaje złotym standardem diagnostyczno-terapeutycznym, umożliwiając jednoczesne usunięcie polipów i ocenę histopatologiczną. Biopsja endometrium i łyżeczkowanie mają ograniczoną wartość diagnostyczną, szczególnie bez kontroli histeroskopowej.
badanie ginekologiczne, badanie histopatologiczne, biopsja celowana, biopsja endometrium, diagnostyka różnicowa, endometrioza, endometrium, histerosalpingografia, histeroskopia, histerosonografia, krwawienie maciczne, krwawienie pomenopauzalne, łyżeczkowanie, menopauza, mięśniak macicy, polip endometrialny, polip macicy, polipektomia, polipektomia histeroskopowa, rak endometrium, receptywność endometrium, rezonans magnetyczny, rozrost endometrium, sonohisterografia, torbiel jajnika, ultrasonografia przezpochwowa, wymaz cytologiczny, wywiad lekarski, zapłodnienie in vitro, zrost wewnątrzmaciczny - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Diagnostyka i diagnoza
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową, z roczną zachorowalnością około 14 milionów w USA. Większość zakażeń przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie w ciągu 2 lat, jednak przewlekłe zakażenia mogą prowadzić do brodawek płciowych, zmian przednowotworowych oraz nowotworów m.in. szyjki macicy, sromu, pochwy, penisa, odbytu i jamy ustnej. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, testach cytologicznych (Pap), testach molekularnych wykrywających DNA/RNA HPV (np. Hybrid Capture II o czułości ~90%), kolposkopii oraz biopsji. Testy HPV, szczególnie wykrywające typy wysokiego ryzyka (HPV 16 i 18), są bardziej czułe niż cytologia i stanowią obecnie podstawę badań przesiewowych u kobiet w wieku 25-65 lat, zalecanych co 5 lat. Wspólne testowanie (co-testing) cytologii i testu HPV zwiększa wykrywalność zmian przedrakowych. Interpretacja wyników uwzględnia obecność nieprawidłowości cytologicznych (ASC-US, LSIL, HSIL) i wynik testu HPV, co determinuje dalsze postępowanie, w tym powtórkę badań lub kolposkopię.
anoskopia, badanie cytologiczne, badanie cytologiczne szyjki macicy, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie przesiewowe, biopsja, biopsja celowana, brodawki narządów płciowych, brodawki płciowe, co-testing, cytologia analna, elektrokoagulacja, genotyp HPV, HPV wysokiego ryzyka, HSIL, immunohistochemia p16, kolposkopia, konizacja, krioterapia, LEEP, LSIL, niedrożność dróg żółciowych, rak szyjki macicy, reakcja łańcuchowa polimerazy, strefa transformacji, szczepionka przeciwko HPV, test Papanicolaou, test z kwasem octowym, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany przednowotworowe - Leksykon substancji czynnych
Cynku azotan – Przeciwwskazania stosowania
Cynk azotan sześciowodny (Zincum nitricum hexahydratum) jest składnikiem preparatu Solcogyn, stosowanego miejscowo w ginekologii na szyjkę macicy. Preparat zawiera 6,0 mg cynku azotanu sześciowodnego w 1 ml roztworu, wraz z kwasem azotowym (537,0 mg), kwasem octowym (20,4 mg) oraz kwasem szczawiowym dwuwodnym (58,6 mg). Ze względu na działanie miejscowe na tkanki szyjki macicy, stosowanie tego preparatu wymaga szczególnej ostrożności i jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentek z nadwrażliwością na składniki preparatu, a także w przypadku obecności zmian złośliwych, dysplazji komórkowej lub leukoplakii szyjki macicy. Zastosowanie Solcogyn w tych sytuacjach może maskować objawy poważnych schorzeń i opóźniać właściwą diagnostykę oraz leczenie onkologiczne.
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka raka szyjki macicy opiera się na badaniach przesiewowych, w tym cytologii (Pap test) oraz testach na obecność wirusa HPV, szczególnie typów wysokiego ryzyka 16 i 18, odpowiedzialnych za około 70% przypadków. Zalecenia obejmują cytologię co 3 lata u kobiet 21-29 lat oraz test HPV co 5 lat lub cytologię co 3 lata u kobiet 30-65 lat, z możliwością stosowania co-testu co 5 lat. Nieprawidłowe wyniki wymagają dalszej diagnostyki kolposkopowej z biopsją celowaną, biopsją endocerwikalną, LEEP lub konizacją, która umożliwia ocenę zmian zarówno na powierzchni, jak i w kanale szyjki macicy. Po potwierdzeniu diagnozy stosuje się badania obrazowe (CT, MRI, PET/CT) oraz procedury dodatkowe (cystoskopia, proktoskopia, EUA) w celu oceny zaawansowania choroby według klasyfikacji FIGO 2018, obejmującej stopnie od 0 (CIS) do IVB (przerzuty odległe).
badanie per rectum, biopsja, biopsja celowana, biopsja stożkowa, carcinoma in situ, cystoskopia, genotypowanie HPV, gruczolakorak, HPV-16, klasyfikacja FIGO, kolposkopia, konizacja, LEEP, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, proktoskopia, rak drobnokomórkowy, rak gruczołowo-płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy, rak szyjki macicy, rezonans magnetyczny, sztuczna inteligencja w diagnostyce, test cytologiczny, test HPV, tomografia komputerowa, wirus brodawczaka ludzkiego, wymaz Papanicolaou - Leksykon chorób i schorzeń
Krwawienie poprzymiotopauzalne – Diagnostyka i diagnoza
Krwawienie poprzymiotopauzalne (PMB) definiuje się jako krwawienie z dróg rodnych występujące co najmniej 12 miesięcy po ostatniej miesiączce lub nieoczekiwane krwawienie u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą (HTZ). PMB dotyczy 4-11% kobiet po menopauzie i stanowi około 5% wizyt ginekologicznych. Pomimo że tylko około 10% przypadków PMB jest związanych z rakiem endometrium, to ponad 90% kobiet z tym nowotworem zgłasza PMB jako pierwszy objaw, co podkreśla konieczność szybkiej i dokładnej diagnostyki. Najczęstszą przyczyną PMB jest atrofia narządów płciowych (60% przypadków). Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, cytologię, przezpochwowe USG (TVUS) oraz biopsję endometrium. Grubość endometrium ≤4 mm w TVUS ma ponad 99% negatywną wartość predykcyjną dla raka endometrium, natomiast grubość >4 mm wymaga dalszej oceny histopatologicznej. W przypadku utrzymującego się krwawienia, niezależnie od grubości endometrium, wskazana jest biopsja lub histeroskopia.
atrofia narządów płciowych, biopsja celowana, biopsja endometrium, choroby współistniejące, cytologia szyjki macicy, grubość endometrium, histeroskopia, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie pomenopauzalne, mięśniak podśluzówkowy, pogrubienie endometrium, polip endometrium, progestagen, rak endometrium, rezonans magnetyczny, rozszerzenie kanału szyjki, sonohisterografia, śródnabłonkowa neoplazja endometrium, tamoksyfen, USG przezpochwowe, wyłyżeczkowanie jamy macicy, wymaz cytologiczny, zespół policystycznych jajników, znieczulenie ogólne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak odbytu – Zapobieganie i profilaktyka
Rak odbytu, najczęściej w postaci raka płaskonabłonkowego (około 85% przypadków), charakteryzuje się częstością występowania 1-2/100 000 osobolat w populacji ogólnej, jednak u mężczyzn HIV-pozytywnych uprawiających seks z mężczyznami (MSM) ryzyko wzrasta do 77,8/100 000 osobolat. Głównym czynnikiem etiologicznym jest zakażenie wirusem HPV, wykrywane w ponad 90% przypadków, zwłaszcza podtyp HPV 16. Inne czynniki ryzyka to zakażenie HIV/AIDS, immunosupresja, historia raka szyjki macicy, pochwy lub sromu, receptywny stosunek analny, duża liczba partnerów seksualnych oraz palenie tytoniu. Profilaktyka obejmuje szczepienia przeciwko HPV (Gardasil 9 w USA, Gardasil, Gardasil 9 i Cervarix w Kanadzie), które są najbardziej skuteczne przed ekspozycją na wirusa, oraz badania przesiewowe z wykorzystaniem anoskopii, szczególnie u osób z grup wysokiego ryzyka. Szczepionka 9-walentna chroni przed HPV typów 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58 i jest zalecana dla osób w wieku 9-45 lat, w tym dla MSM, osób transpłciowych, pracowników seksualnych i osób z HIV.
5-fluorouracyl, anoskopia wysokiej rozdzielczości, badanie odbytnicy, biopsja celowana, choroba przenoszona drogą płciową, cidofowir, dysplazja szyjki macicy, HIV/AIDS, imikwimod, kwas trichlorooctowy, neoplazja śródnabłonkowa odbytu, obniżona odporność, rak płaskonabłonkowy, rak szyjki macicy, stosunek analny, szczepionka 9-walentna, terapia antyretrowirusowa, terapia miejscowa, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana przednowotworowa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak prostaty – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka raka prostaty opiera się na wieloetapowym podejściu, które obejmuje badania przesiewowe takie jak oznaczenie poziomu PSA oraz badanie per rectum (DRE). Poziom PSA powyżej 4 ng/ml zwiększa podejrzenie raka, przy czym ryzyko wzrasta wraz z wartościami: 4-10 ng/ml (ok. 25% ryzyka) oraz >10 ng/ml (ryzyko >50%). W celu poprawy swoistości testu PSA stosuje się modyfikacje, takie jak gęstość PSA (cut-off 0,12-0,15 ng/ml/cc), stosunek wolnego do całkowitego PSA oraz kinetykę PSA. W diagnostyce uzupełniającej wykorzystuje się nowoczesne biomarkery (Phi, 4Kscore, PCA3) oraz obrazowanie multiparametryczne MRI (mpMRI) z oceną PI-RADS, które pozwala na precyzyjną lokalizację zmian i selekcję pacjentów do biopsji. Biopsja, wykonywana najczęściej metodą transperinealną lub fuzyjną MRI-USG, pozostaje złotym standardem potwierdzenia rozpoznania i oceny histopatologicznej, w tym stopnia złośliwości wg skali Gleasona (6-10) oraz grup prognostycznych (1-5).
badanie per rectum, biopsja celowana, biopsja prostaty, biopsja przezodbytnicza, gęstość PSA, gruczoł krokowy, łagodny rozrost prostaty, multiparametryczny rezonans magnetyczny, mutacja BRCA1/2, nowotwór złośliwy, obrazowanie dyfuzyjne, prostatitis, rak prostaty, scyntygrafia kości, skala Gleasona, swoisty antygen sterczowy, system TNM, test 4Kscore, ultrasonografia przezodbytnicza, zapalenie gruczołu krokowego