cytologia analna
Cytologia analna to diagnostyczna metoda badania komórek pobranych z kanału odbytu w celu wykrycia zmian przednowotworowych lub nowotworowych. Badanie to polega na pobraniu materiału komórkowego z błony śluzowej odbytu za pomocą specjalnej szczoteczki lub szpatułki, który następnie jest analizowany pod mikroskopem przez patologa.
Cytologia analna jest szczególnie istotna w profilaktyce raka odbytu, którego częstość występowania wzrasta, zwłaszcza w grupach zwiększonego ryzyka. Do tych grup należą osoby zakażone wirusem HPV (szczególnie typami wysokiego ryzyka onkogennego), pacjenci HIV-pozytywni, osoby po transplantacji narządów przyjmujące leki immunosupresyjne oraz kobiety z historią raka szyjki macicy lub sromu.
W ocenie cytologicznej materiału z kanału odbytu stosuje się najczęściej klasyfikację Bethesda, podobnie jak w przypadku cytologii szyjki macicy. Wyniki mogą wskazywać na prawidłową cytologię, zmiany o charakterze ASCUS (atypowe komórki nabłonka płaskiego o nieokreślonym znaczeniu), LSIL (śródnabłonkowa neoplazja małego stopnia) lub HSIL (śródnabłonkowa neoplazja dużego stopnia), które wymagają dalszej diagnostyki.
W przypadku nieprawidłowych wyników cytologii analnej, pacjent kierowany jest na wysokorozdzielczą anoskopię (HRA), która umożliwia dokładniejszą ocenę zmian i pobranie celowanych wycinków do badania histopatologicznego. Regularne wykonywanie cytologii analnej u osób z grup ryzyka może przyczynić się do wczesnego wykrycia zmian przednowotworowych i zapobiegania rozwojowi raka odbytu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Diagnostyka i diagnoza
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową, z roczną zachorowalnością około 14 milionów w USA. Większość zakażeń przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie w ciągu 2 lat, jednak przewlekłe zakażenia mogą prowadzić do brodawek płciowych, zmian przednowotworowych oraz nowotworów m.in. szyjki macicy, sromu, pochwy, penisa, odbytu i jamy ustnej. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, testach cytologicznych (Pap), testach molekularnych wykrywających DNA/RNA HPV (np. Hybrid Capture II o czułości ~90%), kolposkopii oraz biopsji. Testy HPV, szczególnie wykrywające typy wysokiego ryzyka (HPV 16 i 18), są bardziej czułe niż cytologia i stanowią obecnie podstawę badań przesiewowych u kobiet w wieku 25-65 lat, zalecanych co 5 lat. Wspólne testowanie (co-testing) cytologii i testu HPV zwiększa wykrywalność zmian przedrakowych. Interpretacja wyników uwzględnia obecność nieprawidłowości cytologicznych (ASC-US, LSIL, HSIL) i wynik testu HPV, co determinuje dalsze postępowanie, w tym powtórkę badań lub kolposkopię.
anoskopia, badanie cytologiczne, badanie cytologiczne szyjki macicy, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie przesiewowe, biopsja, biopsja celowana, brodawki narządów płciowych, brodawki płciowe, co-testing, cytologia analna, elektrokoagulacja, genotyp HPV, HPV wysokiego ryzyka, HSIL, immunohistochemia p16, kolposkopia, konizacja, krioterapia, LEEP, LSIL, niedrożność dróg żółciowych, rak szyjki macicy, reakcja łańcuchowa polimerazy, strefa transformacji, szczepionka przeciwko HPV, test Papanicolaou, test z kwasem octowym, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany przednowotworowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak odbytu – Diagnostyka i diagnoza
Rak odbytu, choć stosunkowo rzadki, wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad, badanie fizykalne z cyfrowym badaniem odbytnicy (DRE) oraz badania endoskopowe: anoskopię (8-10 cm), proktoskopię (ok. 25 cm) i kolonoskopię. Potwierdzenie diagnozy następuje poprzez biopsję histopatologiczną podejrzanych zmian. W diagnostyce obrazowej stosuje się tomografię komputerową (TK) klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy, rezonans magnetyczny (MR) miednicy do oceny miejscowego zaawansowania oraz pozytonową tomografię emisyjną (PET/TK) z 18F-fluorodeoksyglukozą, która umożliwia wykrycie przerzutów i ocenę metaboliczną guza (wartość SUV koreluje z zaawansowaniem i histologią). Ultrasonografia przezodbytnicza pozwala na precyzyjną ocenę głębokości nacieku i zajęcia węzłów chłonnych, szczególnie w wczesnych stadiach. Stopień zaawansowania określa się według systemu TNM, gdzie T1 oznacza guz ≤2 cm, T2 >2 cm ≤5 cm, T3 >5 cm, a T4 naciekanie sąsiednich narządów; N0 brak przerzutów w węzłach chłonnych, N1 ich obecność; M0 brak przerzutów odległych, M1 ich obecność. Klasyfikacja TNM umożliwia przypisanie stopnia zaawansowania od 0 (in situ) do IV (przerzuty odległe).
anoskopia, badanie endoskopowe, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie laboratoryjne, badanie przesiewowe, biomarker molekularny, biopsja, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, chemioradioterapia, cyfrowe badanie odbytnicy, cytologia analna, kanał odbytu, kolonoskopia, krążące DNA, morfologia krwi, nawrót choroby, PET-TK, pozytonowa tomografia emisyjna, proktoskopia, przerzut do węzła chłonnego, przerzut odległy, radioterapia, rak odbytu, rezonans magnetyczny, system TNM, terapia ratunkowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia przezodbytnicza, zwieracz odbytu