dziegieć węglowy
Dziegieć węglowy (pix carbonis) to gęsta, lepka, ciemnobrunatna lub czarna substancja otrzymywana poprzez destrukcyjną destylację węgla kamiennego. Charakteryzuje się specyficznym, intensywnym zapachem i zawiera mieszaninę różnych substancji smolistych, w tym wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, fenoli, krezoli i innych związków organicznych.
W dermatologii dziegieć węglowy był tradycyjnie stosowany w leczeniu przewlekłych chorób skóry takich jak łuszczyca, egzema i łojotokowe zapalenie skóry. Działa przeciwzapalnie, przeciwświądowo, keratolitycznie oraz posiada właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Jego mechanizm działania polega między innymi na hamowaniu nadmiernej proliferacji keratynocytów.
Współcześnie zastosowanie dziegciu węglowego w dermatologii zostało znacznie ograniczone ze względu na potencjalne działanie kancerogenne oraz dostępność nowszych, bezpieczniejszych preparatów. Nadal jednak może być wykorzystywany w preparatach do stosowania miejscowego, zwykle w stężeniach 1-5%, jako składnik szamponów przeciwłupieżowych czy maści przeciwświądowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca – Leczenie
Łuszczyca jest przewlekłą, autoimmunologiczną chorobą zapalną skóry, charakteryzującą się czerwonymi, łuszczącymi się zmianami. Leczenie opiera się na kontroli stanu zapalnego, hamowaniu nadmiernej proliferacji keratynocytów oraz usuwaniu łusek. Terapia dobierana jest indywidualnie, zależnie od typu, nasilenia i lokalizacji zmian oraz odpowiedzi na wcześniejsze leczenia. W łagodnych i umiarkowanych postaciach podstawą są leki miejscowe, takie jak kortykosteroidy o różnej sile działania, analogi witaminy D3 (np. kalcypotriol), inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus) oraz tazaroten. Fototerapia, zwłaszcza wąskopasmowe UVB (311-313 nm), jest skuteczna w umiarkowanych i ciężkich przypadkach, wymagając zwykle 20-40 sesji 2-3 razy w tygodniu. W terapii systemowej stosuje się metotreksat, cyklosporynę, acytretynę, apremilast oraz nowoczesne inhibitory kinazy TYK2 (deucravacitinib). Leki biologiczne, takie jak inhibitory TNF-α, IL-17 i IL-23, są zarezerwowane dla pacjentów z ciężką postacią choroby lub łuszczycowym zapaleniem stawów, podawane podskórnie lub dożylnie, po wykluczeniu infekcji.
acytretyna, apremilast, bimekizumab, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, dziegieć węglowy, emolient, fotochemioterapia PUVA, fototerapia, inhibitor IL-12/23, inhibitor IL-17, inhibitor IL-23, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor TNF-alfa, jakość życia pacjenta, kalcypotriol, kortykosteroid miejscowy, kwas salicylowy, laser ekscymerowy, lek biologiczny, łuszczyca, łuszczyca erytrodermiczna, łuszczyca kropelkowa, łuszczyca krostkowa, łuszczyca odwrócona, łuszczyca paznokci, łuszczyca skóry głowy, metotreksat, promieniowanie ultrafioletowe, przeciwciało monoklonalne, retinoid miejscowy, roflumilast, stan zapalny, tachyfilaksja, takrolimus, tapinarof, wąskopasmowe UVB, zmiany łuszczycowe