izoenzym UGT1A1
Izoenzym UGT1A1 (urydyno-5′-difosfoglukuronozylotransferaza 1A1) to kluczowy enzym z rodziny UDP-glukuronozylotransferaz, który odgrywa istotną rolę w procesach detoksykacji i eliminacji bilirubiny z organizmu. Jest kodowany przez gen UGT1A1 zlokalizowany na chromosomie 2 (2q37) i występuje głównie w wątrobie, gdzie katalizuje sprzęganie bilirubiny z kwasem glukuronowym, przekształcając ją w formę rozpuszczalną w wodzie, która może być wydalana z żółcią.
Mutacje w genie UGT1A1 mogą prowadzić do zespołów klinicznych związanych z hiperbilirubinemią, takich jak zespół Gilberta (łagodna, nieskonjugowana hiperbilirubinemia) oraz cięższe zaburzenia – zespół Criglera-Najjara typu I i II. Polimorfizmy tego genu wpływają również na metabolizm wielu leków, w tym inhibitorów topoizomerazy I (np. irynotekanu), co ma kliniczne znaczenie w onkologii, gdzie może się to wiązać ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych.
Diagnostyka wariantów genu UGT1A1 ma istotne znaczenie przed rozpoczęciem terapii lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym. Szczególnie ważna jest identyfikacja pacjentów homozygotycznych dla allelu UGT1A1*28, związanego z obniżoną aktywnością enzymu, u których konieczna może być modyfikacja dawkowania leków onkologicznych w celu zmniejszenia ryzyka toksyczności, zwłaszcza neutropenii i biegunki.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Foramed 12 mcg/dawkę inh.
Formoterol, zawarty w preparacie Foramed w postaci fumaranu dwuwodnego, stosowany jest w dawkach terapeutycznych 12-24 µg dwa razy na dobę. Charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu wziewnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym już po 5 minutach (266 pmol/l po dawce 120 µg u zdrowych ochotników). U pacjentów z POChP po 12 tygodniach stosowania dawek 12 lub 24 µg dwukrotnie na dobę, stężenia formoterolu w osoczu wynosiły 11,5-25,7 pmol/l oraz 23,3-50,3 pmol/l, mierzone w różnych odstępach czasowych. Formoterol wykazuje umiarkowaną kumulację przy długotrwałym stosowaniu, z wydalaniem niezmienionego leku w moczu wzrastającym od 19% do 73% w zależności od populacji (astma vs POChP). Lek wiąże się z białkami osocza w 61-64%, głównie z albuminami (34%), bez ryzyka wysycenia miejsc wiązania w dawkach terapeutycznych.
astma, biotransformacja, cytochrom P450, deformylacja, ekspozycja ogólnoustrojowa, enancjomer, Foramed, formoterol, fumaran dwuwodny, fumaran formoterolu, interakcja międzylekowa, izoenzym CYP2D6, izoenzym UGT1A1, klirens nerkowy, kwas glukuronowy, O-demetylacja, okres półtrwania, przewlekła obturacyjna choroba płuc, sprzęganie z siarczanem, stężenie leku w osoczu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby