protoonkogen KRAS

Protoonkogen KRAS (Kirsten Rat Sarcoma Viral Oncogene Homolog) to gen kodujący białko KRAS, należące do rodziny białek RAS, które pełnią kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów komórkowych. KRAS uczestniczy w regulacji proliferacji komórkowej, różnicowania i przeżycia komórek poprzez aktywację ścieżki sygnałowej RAS-RAF-MEK-ERK oraz innych szlaków sygnałowych.

Mutacje w genie KRAS są jednymi z najczęściej spotykanych zmian genetycznych w nowotworach człowieka. Występują szczególnie często w raku trzustki (90%), raku jelita grubego (40%) oraz niedrobnokomórkowym raku płuca (25%). Najczęstsze mutacje dotyczą kodonów 12, 13 i 61, prowadząc do konstytutywnej aktywacji białka KRAS, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją komórek i rozwojem nowotworu.

Obecność mutacji KRAS ma istotne znaczenie prognostyczne i predykcyjne. Pacjenci z nowotworami posiadającymi mutację KRAS zwykle gorzej odpowiadają na leczenie celowane skierowane przeciwko receptorowi naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR), takie jak cetuksymab czy panitumumab. Dlatego oznaczenie statusu mutacji KRAS jest standardową procedurą diagnostyczną przed rozpoczęciem terapii celowanej w niektórych typach nowotworów.

W ostatnich latach opracowano inhibitory specyficzne dla najczęstszej mutacji KRAS G12C, takie jak sotorasib (Lumakras) i adagrasib, które zostały zatwierdzone do leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca z tą konkretną mutacją. Stanowi to przełom w terapii nowotworów z mutacjami KRAS, które przez długi czas były uważane za „niemożliwe do leczenia”.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzustki – Patofizjologia i mechanizm

Rak gruczołowy przewodowy trzustki (PDAC) stanowi około 90% nowotworów trzustki i charakteryzuje się bardzo niskim 5-letnim wskaźnikiem przeżycia poniżej 13%. Patogeneza PDAC obejmuje liczne zmiany genetyczne, w tym mutacje KRAS (90-95%), CDKN2A (95%), TP53 (50-75%) oraz utratę SMAD4, które prowadzą do zaburzeń cyklu komórkowego, genomowej niestabilności i przerzutów. Kluczowe szlaki sygnalizacyjne zaangażowane w rozwój i progresję PDAC to EGFR, PI3K/AKT (aktywność p-Akt w 46-70% przypadków), NF-κB, WNT oraz Hedgehog, które regulują proliferację, apoptozę, migrację i angiogenezę. Mikrośrodowisko guza, bogate w desmoplastyczne podścielisko i immunosupresyjne komórki, sprzyja progresji nowotworu i oporności na terapię. Metaboliczne przeprogramowanie komórek PDAC obejmuje glikolizę, metabolizm glutaminy, lipogenezę oraz autofagię, które umożliwiają adaptację do hipoksji i niedoboru składników odżywczych, co dodatkowo komplikuje leczenie.
autofagia, chemioterapia, czynnik wzrostu nerwów, fibroblasty związane z rakiem, hipoksja, inhibitory PARP, inwazja okołonerwowa, komórki macierzyste raka, metabolizm glutaminy, metabolizm lipidów, mikrośrodowisko guza, mutacja KRAS, mutacje somatyczne, nabłonkowy czynnik wzrostu, oksydacja kwasów tłuszczowych, protoonkogen KRAS, przejście epitelialno-mezenchymalne, przerzut, radioterapia, rak gruczołowy przewodowy trzustki, reakcja desmoplastyczna, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, szlak Hedgehog, szlak sygnalizacyjny, transformujący czynnik wzrostu, zespół metaboliczny
Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) – Patofizjologia i mechanizm

Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma, CCA) jest złośliwym nowotworem wywodzącym się z nabłonka dróg żółciowych, którego patogeneza obejmuje wieloetapowy proces od hiperplazji i metaplazji, przez dysplazję, do inwazyjnego raka. Kluczowymi czynnikami etiopatogenetycznymi są przewlekłe zapalenie i cholestaza, które sprzyjają uszkodzeniom DNA, mutacjom w genach supresorowych (np. TP53, p16INK4a, SMAD4) oraz protoonkogenach (np. KRAS, BRAF), a także zaburzeniom epigenetycznym, w tym mutacjom IDH1/2 (13-20% iCCA) i fuzjom FGFR2 (obecnym u 45% pacjentów z iCCA). IL-6 odgrywa centralną rolę w proliferacji i oporności na apoptozę komórek CCA poprzez aktywację szlaków MAPK, telomerazy oraz nadekspresję antyapoptotycznych białek Bcl-2 i Mcl-1. Mikrootoczenie guza, bogate w fibroblasty związane z rakiem (CAF), makrofagi (TAM) i limfocyty, istotnie wpływa na progresję nowotworu i stanowi potencjalny cel terapeutyczny.
apoptoza, cholangiocarcinoma, cholangiocyt, cholestaza, cyklooksygenaza-2, czynnik aktywujący komórki B, czynnik martwicy nowotworu, dehydrogenaza izocytrynianowa, dysplazja, fibroblasty związane z rakiem, gen supresorowy p53, geny naprawy DNA, geny supresorowe, gruczolakorak, inhibitor COX-2, inhibitor punktów kontrolnych układu immunologicznego, interleukina-12, interleukina-6, inwazyjny rak, komórki mieloidalne, komórki NK, komórki śródbłonka, kwasy żółciowe, limfocyty naciekające guz, makrofagi związane z guzem, mediator zapalny, metaplazja, metylacja DNA, metylacja histonów, mismatch repair, nabłonek dróg żółciowych, nowotwór złośliwy, obstrukcja dróg żółciowych, perycyty, proteoglikany, protoonkogen, protoonkogen KRAS, przewlekłe zapalenie, przywra wątrobowa, reaktywne formy tlenu, receptorowa kinaza tyrozynowa, regulatorowe komórki T, sekwencjonowanie nowej generacji, syntaza tlenku azotu, upośledzenie przepływu żółci, zaburzenia genetyczne

protoonkogen KRAS

Powiązane wpisy

Rak trzustki – Patofizjologia i mechanizm

Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) – Patofizjologia i mechanizm