rak gruczołowy przewodowy trzustki
Rak gruczołowy przewodowy trzustki (PDAC – Pancreatic Ductal Adenocarcinoma) to najczęstsza postać nowotworu złośliwego trzustki, stanowiąca około 85-90% wszystkich nowotworów tego narządu. Wywodzi się z komórek nabłonkowych przewodów trzustkowych i charakteryzuje się wysoką złośliwością oraz agresywnym przebiegiem klinicznym.
Choroba najczęściej rozwija się u osób po 60. roku życia, a do głównych czynników ryzyka należą: palenie tytoniu, przewlekłe zapalenie trzustki, cukrzyca, otyłość oraz predyspozycje genetyczne. Rak trzustki często jest diagnozowany późno ze względu na niespecyficzne objawy, które obejmują ból brzucha, utratę masy ciała, żółtaczkę zastoinową (szczególnie przy lokalizacji w głowie trzustki) oraz dolegliwości dyspeptyczne.
Pod względem histopatologicznym PDAC charakteryzuje się obecnością komórek gruczolakoraka tworzących struktury przewodowe, desmoplazmą (bogatą reakcją podścieliska) oraz naciekaniem tkanek otaczających. Najczęstsze mutacje występujące w tym typie nowotworu dotyczą genów KRAS (>90% przypadków), TP53, CDKN2A i SMAD4.
Leczenie raka trzustki pozostaje wyzwaniem terapeutycznym. Jedyną potencjalnie leczniczą metodą jest radykalna resekcja chirurgiczna, możliwa jednak tylko u 15-20% pacjentów w momencie rozpoznania. U pozostałych stosuje się chemioterapię (schematy FOLFIRINOX, gemcytabina+nab-paklitaksel), radioterapię lub leczenie paliatywne. Pomimo postępów w diagnostyce i terapii, 5-letnie przeżycie w raku trzustki nie przekracza 10%, co czyni go jednym z nowotworów o najgorszym rokowaniu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzustki – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak trzustki pozostaje jednym z najbardziej agresywnych nowotworów z niskim wskaźnikiem przeżycia, wynoszącym ogólnie 13% w ciągu 5 lat, mimo wzrostu z 7% w ostatniej dekadzie. Rokowanie jest silnie uzależnione od stadium zaawansowania w momencie diagnozy: 44% przeżywa 5 lat przy guzie ograniczonym do trzustki, 16% przy zajęciu węzłów chłonnych, a tylko 3% w stadium IV z przerzutami. Rak gruczołowy przewodowy trzustki (PDAC) cechuje się szczególnie złym rokowaniem, z przeżyciem 41,7% po roku, 8,7% po 3 latach i 1,9% po 5 latach. Resekcja chirurgiczna, dostępna dla 10-20% pacjentów, oferuje najlepszą szansę na wyleczenie, jednak mediana przeżycia po operacji wynosi około 10 miesięcy, a ryzyko nawrotu sięga 83,7%. Chemioterapia uzupełniająca, zwłaszcza modyfikowany schemat FOLFIRINOX, znacząco poprawia wyniki, osiągając medianę całkowitego przeżycia 54,4 miesiąca i około 50% pacjentów wolnych od nawrotu po 2 latach.
biomarker prognostyczny, CA19-9, chemioterapia uzupełniająca, długi niekodujący RNA, dysfagia, Glasgow Prognostic Score, gruczolakorak trzustki, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny trzustki, kacheksja nowotworowa, krążący DNA guza, leczenie chirurgiczne, mikroRNA, mutacja genu KRAS, nawrót choroby, PDAC, procedura Whipple’a, przerzut nowotworowy, przeżycie wolne od choroby, rak gruczołowy przewodowy trzustki, rak trzustki, resekcja chirurgiczna, stadium przerzutowe, sztuczna inteligencja, uczenie głębokie, uczenie maszynowe, węzeł chłonny