resekcja chirurgiczna
Resekcja chirurgiczna to zabieg operacyjny polegający na częściowym lub całkowitym usunięciu chorobowo zmienionego narządu lub tkanki. Jest to jedna z podstawowych procedur chirurgicznych stosowanych w leczeniu wielu schorzeń, w tym nowotworów, chorób zapalnych i niektórych wad wrodzonych.
Zakres resekcji zależy od rodzaju i stadium choroby. Wyróżniamy resekcję częściową (usunięcie fragmentu narządu), subtotalną (usunięcie większości narządu), całkowitą (kompletne usunięcie narządu) oraz rozszerzoną (usunięcie narządu wraz z okolicznymi tkankami i/lub węzłami chłonnymi). W onkologii chirurgicznej dąży się do resekcji radykalnej (R0), czyli usunięcia całej zmiany nowotworowej z marginesem zdrowych tkanek.
Techniki resekcji chirurgicznej ewoluowały od klasycznych metod otwartych do małoinwazyjnych procedur laparoskopowych i robotycznych. Wybór metody zależy od lokalizacji zmiany, jej charakteru, stanu pacjenta oraz doświadczenia zespołu operacyjnego. Nowoczesne techniki resekcji często pozwalają na lepszą wizualizację pola operacyjnego, mniejszą utratę krwi, szybszą rekonwalescencję pacjenta i lepsze wyniki kosmetyczne.
Kluczowym elementem planowania resekcji jest określenie marginesu chirurgicznego, czyli granicy między tkanką usuwaną a pozostawioną. Wielkość marginesu zależy od typu choroby i narządu – w przypadku nowotworów złośliwych dąży się do uzyskania odpowiedniego marginesu zdrowych tkanek, aby zminimalizować ryzyko wznowy miejscowej. Badanie histopatologiczne materiału pooperacyjnego pozwala ocenić radykalność zabiegu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny – Leczenie
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny (UPS) wymaga kompleksowego, wielodyscyplinarnego podejścia terapeutycznego, z chirurgią jako podstawą leczenia, uzupełnianą radioterapią (dawki około 50 Gy w teleradioterapii, 10-16 Gy w radioterapii śródoperacyjnej, 45 Gy w brachyterapii) oraz chemioterapią (doksorubicyna, ifosfamid, gemcytabina z docetakselem, trabektedyna). Kluczowe jest uzyskanie mikroskopowo ujemnych marginesów (R0) o szerokości co najmniej 2 cm, co znacząco zmniejsza ryzyko nawrotu miejscowego. Radioterapia pooperacyjna jest wskazana przy marginesach bliskich (<1 cm), nacieku kości lub dużych naczyń, guzach >5 cm lub obecności przerzutów do węzłów chłonnych. Chemioterapia stosowana jest w chorobie przerzutowej, wysokiego stopnia złośliwości lub jako leczenie neoadjuwantowe i adjuwantowe. Pięcioletnie przeżycie wynosi 50-70%, z lepszym rokowaniem w wczesnych stadiach.
biomarker predykcyjny, brachyterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, doksorubicyna, gemcytabina z docetakselem, ifosfamid, ipilimumab, leczenie multimodalne, margines tkanek, niezróżnicowany mięsak pleomorficzny, niwolumab, opieka paliatywna, pazopanib, pembrolizumab, przerzuty do kości, przerzuty do płuc, przerzuty do węzłów chłonnych, radioterapia paliatywna, radioterapia pooperacyjna, radioterapia protonowa, radioterapia śródoperacyjna, radioterapia stereotaktyczna, regorafenib, resekcja chirurgiczna, schemat chemioterapii, teleradioterapia, trabektedyna, ujemne marginesy mikroskopowe, złośliwy włóknisty histiocytoma - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Levirox 75 mcg
Levirox, zawierający lewotyroksynę sodową w dawkach od 25 do 150 μg, jest stosowany w leczeniu różnych zaburzeń czynności tarczycy, w tym niedoczynności tarczycy, łagodnego wola obojętnego u pacjentów eutyreotycznych oraz w terapii supresyjnej raka tarczycy. Preparat umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta, co jest kluczowe w substytucji hormonalnej oraz w zapobieganiu nawrotom wola po resekcji chirurgicznej. Wysokie dawki (100-150 μg) są wykorzystywane także w teście supresyjnym do oceny zdolności hamowania wydzielania TSH, co pomaga w diagnostyce różnicowej zaburzeń tarczycy. Ponadto, Levirox w niższych dawkach (25-100 μg) stosowany jest jako uzupełnienie terapii lekami przeciwtarczycowymi w nadczynności tarczycy, zapobiegając niedoczynności wywołanej tyreostatykami.
eutyreoza, homeostaza hormonalna, hormon tarczycy, lek przeciwtarczycowy, lek tyreostatyczny, Levirox, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, nawrót wola tarczycy, niedoczynność tarczycy, przysadka mózgowa, resekcja chirurgiczna, terapia jodem radioaktywnym, test supresyjny, TSH, tyreoidektomia, tyreotoksykoza, wole obojętne, zaburzenie czynności tarczycy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Imatinib Zentiva 400 mg
Imatinib Zentiva jest inhibitorem kinazy tyrozynowej BCR-ABL oraz innych receptorów kinaz tyrozynowych, takich jak c-Kit, PDGFR-alfa i beta, DDR1/2 oraz CSF-1R, co prowadzi do zahamowania proliferacji i indukcji apoptozy w komórkach nowotworowych, zwłaszcza w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) i ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) z chromosomem Philadelphia. Lek wykazuje również skuteczność w leczeniu guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) z mutacjami c-Kit oraz w zespołach mielodysplastycznych/mieloproliferacyjnych i włókniakomięsaku guzowatym skóry (DFSP), gdzie hamuje konstytutywnie aktywowane receptory PDGFR i Abl. W badaniach in vitro i in vivo potwierdzono selektywne działanie przeciwnowotworowe imatynibu, w tym hamowanie proliferacji i indukcję apoptozy komórek nowotworowych zależnych od mutacji kinaz tyrozynowych.
apoptoza, chromosom Philadelphia, czas przeżycia bez nawrotu, indeks mitotyczny, inhibitor kinazy białkowo-tyrozynowej, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, kinaza tyrozynowa BCR-ABL, komórka nowotworowa, leczenie adjuwantowe, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, ostra białaczka limfoblastyczna, populacja ITT, przekazywanie sygnałów wewnątrzkomórkowych, przewlekła białaczka szpikowa, przeżycie bez nawrotu, rearanżacja genu, receptor czynnika stymulującego kolonię, receptor czynnika wzrostu komórek macierzystych, receptor domeny dyskoidynowej, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, resekcja chirurgiczna, translokacja chromosomowa, włókniakomięsak guzowaty skóry, wskaźnik mitotyczny, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzustki – Leczenie
Rak trzustki charakteryzuje się wysoką agresywnością i złym rokowaniem, z około 20% pacjentów kwalifikujących się do resekcji chirurgicznej w momencie diagnozy. Klasyfikacja nowotworu obejmuje postaci resekcyjne, granicznie resekcyjne, nieresekcyjne miejscowo zaawansowane oraz przerzutowe, co determinuje wybór terapii. Leczenie resekcyjne obejmuje pankreatoduodenektomię (procedura Whipple’a), dystalną pankreatektomię lub całkowitą pankreatektomię, natomiast w zaawansowanych stadiach stosuje się chemioterapię (schematy FOLFIRINOX, gemcytabina + nab-paklitaksel, gemcytabina monoterapia) oraz radioterapię (EBRT, SBRT, IMRT, radioterapia protonowa). Chemioterapia neoadjuwantowa i adjuwantowa poprawia wyniki leczenia, a radiochemioterapia zwiększa skuteczność terapii w guzach miejscowo zaawansowanych. Terapie celowane (np. olaparib, erlotynib, inhibitory KRAS) oraz immunoterapia (pembrolizumab u pacjentów z MSI-H/dMMR) stanowią uzupełnienie leczenia, szczególnie w kontekście profilu molekularnego guza.
blokada splotu trzewnego, całkowita pankreatektomia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, dystalna pankreatektomia, enzym trzustkowy, erlotynib, FOLFIRINOX, fuzja genu NTRK, fuzja genu RET, gemcytabina, gruczolakorak trzustki, inhibitor PARP, inhibitor punktów kontrolnych, medycyna precyzyjna, mutacja BRCA, mutacja KRAS, niedobór naprawy niesparowania, niestabilność mikrosatelitarna, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, olaparib, pankreatoduodenektomia, pembrolizumab, profil molekularny guza, radiochemioterapia, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia protonowa, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak przerzutowy, rak trzustki, resekcja chirurgiczna, stent dróg żółciowych, teleradioterapia, żółtaczka mechaniczna - Leksykon chorób i schorzeń
Samotny guz włóknisty – Patofizjologia i mechanizm
Samotny guz włóknisty (SFT) to rzadki nowotwór mezenchymalny, którego patogeneza opiera się na charakterystycznej fuzji genowej NAB2-STAT6, obecnej w 90-100% przypadków. Fuzja ta powstaje w wyniku inwersji chromosomu 12q13 i prowadzi do deregulacji szlaku EGR1, co skutkuje konstytutywną ekspresją genów proliferacyjnych, takich jak IGF2 i FGFR1. Warianty fuzji NAB2-STAT6 korelują z lokalizacją guza, wiekiem pacjenta oraz ryzykiem nawrotów – np. NAB2ex4-STAT6ex2/3 występuje głównie wewnątrz klatki piersiowej u starszych pacjentów i wiąże się z niższym indeksem mitotycznym, podczas gdy NAB2ex6-STAT6ex16/17 jest częstszy u młodszych pacjentów, z wyższą aktywnością mitotyczną i większym ryzykiem nawrotów. Dodatkowo, mutacje promotora TERT (28% przypadków) i TP53 (41% złośliwych SFT) oraz nadekspresja genów ALDH1, EGFR i JAK2 wpływają na agresywność i rokowanie nowotworu. Diagnostyka opiera się na immunohistochemii, gdzie nuklearna ekspresja STAT6 jest markerem o wysokiej czułości i swoistości, a także na obecności CD34 (90-95% przypadków) i CD99 (około 70%).
badanie immunohistochemiczne, dysfagia, fuzja genowa, fuzja NAB2-STAT6, indeks mitotyczny, jądro komórkowe, lek antyangiogenny, marker immunohistochemiczny, martwica guza, metylacja DNA, mutacja promotora TERT, mutacja TP53, nadekspresja genów, nowotwór mezenchymalny, proliferacja komórkowa, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, resekcja chirurgiczna, samotny guz włóknisty, stratyfikacja ryzyka, szlak AKT/mTOR, szlak MAPK/ERK, tkanka mezenchymalna, tumorogeneza, złośliwa degeneracja - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak – Leczenie
Mięsaki to rzadkie, złośliwe nowotwory tkanki łącznej, wymagające zindywidualizowanego, multidyscyplinarnego podejścia terapeutycznego. Podstawą leczenia jest chirurgia z szerokim wycięciem guza i marginesem 1-3 cm, często z zastosowaniem technik oszczędzających kończyny (>90% przypadków). Radioterapia (dawki 40-60 Gy) pełni rolę neoadjuwantową, adjuwantową lub paliatywną, wykorzystując zaawansowane metody jak IMRT, protonoterapię czy brachyterapię. Chemioterapia, oparta głównie na antracyklinach (doksorubicyna), ifosfamidzie, gemcytabinie i trabektedynie, jest stosowana w zależności od typu histologicznego i stopnia zaawansowania. Terapie celowane (np. imatynib, pazopanib, larotrektynib) oraz immunoterapia (inhibitory PD-1, CTLA-4, terapie TCR i CAR-T) stanowią nowoczesne opcje leczenia, szczególnie w zaawansowanych i opornych przypadkach. Ablacje (RFA, krioablacja, elektroporacja) są alternatywą dla pacjentów niekwalifikujących się do operacji.
ablacja falami radiowymi, ablacja mikrofalowa, antracyklina, brachyterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chemioterapia paliatywna, chirurgia Mohsa, chrzęstniakomięsak, elektroporacja nieodwracalna, gemcytabina, guz desmoidalny, hipertermiczna chemioterapia dootrzewnowa, ifosfamid, imatynib, immunoterapia, inhibitor EZH2, inhibitor gamma-sekretazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor MDM2, inhibitor NTRK, inhibitor punktu kontrolnego, kostniakomięsak, krioablacja, lek cytostatyczny, limfadenektomia, mięsak, mięsak Ewinga, mięsak maziówkowy, mięsak naczyniowy, mięsak prążkowanokomórkowy, mięsak tkanek miękkich, nawigacja komputerowa, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrazowanie śródoperacyjne, pembrolizumab, profilowanie molekularne, przeciwciało monoklonalne, radioterapia pooperacyjna, radioterapia protonowa, radioterapia przedoperacyjna, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, resekcja chirurgiczna, stereotaktyczna radioterapia ciała, terapia adjuwantowa, terapia celowana, terapia komórkowa, terapia neoadjuwantowa, terapia paliatywna, terapia TCR, tkanka łączna, tłuszczakomięsak, wirus onkolityczny, wycięcie guza, wycięcie miejscowe, zabieg oszczędzający kończynę, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak – Objawy
Mięsaki, rzadkie nowotwory wywodzące się z tkanek miękkich i kości, charakteryzują się zróżnicowanym obrazem klinicznym zależnym od lokalizacji, wielkości i stopnia zaawansowania guza. Wczesne stadia często przebiegają bezobjawowo lub z minimalnymi dolegliwościami, co utrudnia diagnozę. Typowe objawy to bezbolesny, twardy guz powiększający się stopniowo, ból pojawiający się przy ucisku na struktury sąsiednie oraz objawy miejscowe, takie jak ograniczenie ruchomości, obrzęk czy kulawizna w przypadku mięsaków kończyn. Mięsaki jamy brzusznej manifestują się bólem brzucha, uczuciem pełności, krwawieniami z przewodu pokarmowego i utratą masy ciała, natomiast mięsaki klatki piersiowej mogą powodować duszność i ból w klatce. Osteosarcoma objawia się bólem kostnym nasilającym się nocą lub podczas aktywności, obrzękiem i złamaniami patologicznymi. Pięcioletni wskaźnik przeżycia dla mięsaków tkanek miękkich wynosi od 15% (przerzuty) do 81% (bez przerzutów), a dla osteosarcoma od 26% do 77%.
bezobjawowy przebieg choroby, ból kości, guz bezbolesny, kostniakomięsak, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, lipoma, mięsak, mięsak maziówkowy, mięsak tkanek miękkich, nawrót choroby, niedokrwistość, objaw neurologiczny, osteosarcoma, przerzut do mózgu, przerzut do płuc, przerzut nowotworowy, resekcja chirurgiczna, smolisty stolec, stopień zaawansowania nowotworu, stopień złośliwości nowotworu, wskaźnik przeżycia, zespół multidyscyplinarny, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe – Epidemiologia
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe (PZN) to rzadkie, immunologicznie uwarunkowane zaburzenia neurologiczne, będące odległymi skutkami nowotworów, niezwiązane bezpośrednio z obecnością guza czy przerzutów. Epidemiologia PZN wskazuje na zapadalność około 0,89 przypadków na 100 000 osobolat, z tendencją wzrostową w ostatnich latach (wzrost z 0,62 do 1,22/100 000 osobolat w latach 2009-2017), oraz chorobowość na poziomie około 4,37 na 100 000 mieszkańców. PZN najczęściej współwystępują z drobnokomórkowym rakiem płuca (około 9% pacjentów z SCLC), rakiem piersi, jajnika, jądra oraz nowotworami układu limfatycznego. W około 80% przypadków objawy neurologiczne poprzedzają rozpoznanie nowotworu o kilka miesięcy do lat, co podkreśla znaczenie wczesnej diagnostyki i monitorowania onkologicznego. Mediana wieku wystąpienia PZN wynosi 68 lat, a rozkład płci jest zbliżony, choć niektóre zespoły, jak paraneoplastyczne zwyrodnienie móżdżku, częściej dotyczą kobiet.
chłoniak, drobnokomórkowy rak płuca, fluorodeoksyglukoza, grasiczak, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, mechanizm immunologiczny, nerwiak zarodkowy, neuroblastoma, nowotwór jądra, nowotwór jajnika, paraneoplastyczne zwyrodnienie móżdżku, paraneoplastyczny zespół nerwowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przeciwciało onkoneuronalne, rak piersi, resekcja chirurgiczna, tomografia komputerowa, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy zarodkowe – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Guzy zarodkowe OUN u dzieci stanowią heterogenną grupę nowotworów o zróżnicowanym rokowaniu, zależnym od wielu czynników klinicznych i molekularnych. Kluczowe czynniki prognostyczne to typ guza (np. rdzeniak vs. nerwiak zarodkowy), lokalizacja, obecność przerzutów, wiek pacjenta (korzystny poniżej 18 miesięcy w nerwiaku), zakres resekcji chirurgicznej, oraz charakterystyka genetyczna, w tym amplifikacja MYCN i aberracje chromosomu 11q. Indeks mitotyczno-kariorechtyczny (MKI) oraz profil ekspresji genów również korelują z rokowaniem. W przypadku rdzeniaka, mimo poprawy leczenia, około 33% dzieci umiera z powodu powikłań. Nerwiak zarodkowy wykazuje heterogenny przebieg, z 50% długoterminowego przeżycia w grupie wysokiego ryzyka, gdzie amplifikacja MYCN występuje w 20% wszystkich i 50% wysokiego ryzyka przypadków. Medulloepithelioma cechuje się bardzo złym rokowaniem, ze średnim czasem przeżycia około 12 miesięcy i 5-letnim przeżyciem 0-30%. W raku zarodkowym stadium guza determinuje przeżywalność, z 5-letnim przeżyciem >98% w stadium I i około 80% w stadium III, przy ryzyku nawrotu 20-50% w zależności od lokalizacji guza.
amplifikacja MYCN, chemioterapia wysokodawkowa, guz resztkowy, guz zarodkowy z wielowarstwowymi rozetami, medulloepithelioma, nerwiak zarodkowy, onkogeneza, oporność na leki, profil ekspresji genów, profilowanie genetyczne, przerzut nowotworowy, przeszczepienie komórek macierzystych, radioterapia ogniskowa, rak zarodkowy, rdzeniak, resekcja chirurgiczna, stratyfikacja ryzyka, terapia celowana, węzeł chłonny - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma nabłonkowate – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Sarcoma nabłonkowate (ES) to rzadki mięsak tkanek miękkich, stanowiący mniej niż 1% wszystkich mięsaków, charakteryzujący się wysokim ryzykiem lokalnych nawrotów (34%-77%) i przerzutów (40%). Najczęściej dotyka nastolatków i młodych dorosłych, manifestując się jako twarde, bezbolesne guzki na kończynach, które mogą ulegać owrzodzeniu. Około 50% pacjentów ma chorobę przerzutową w chwili diagnozy, co znacząco pogarsza rokowanie. Wczesna diagnoza i leczenie w wyspecjalizowanych ośrodkach onkologicznych są kluczowe dla poprawy przeżywalności i kontroli miejscowej choroby. Diagnostyka wymaga doświadczenia, gdyż objawy mogą być niespecyficzne i mylone z infekcjami skóry, a opóźnienia diagnostyczne negatywnie wpływają na wyniki leczenia. Multidyscyplinarny zespół specjalistów, w tym onkolog medyczny, chirurg ortopedyczny, patolog, radioterapeuta oraz pielęgniarka nawigacyjna, jest niezbędny do optymalnej opieki nad pacjentem.
amputacja, choroba przerzutowa, dysfagia, EZH2, guz pierwotny, immunoterapia, inhibitor EZH2, leczenie okołooperacyjne, leczenie systemowe, lek sierocy, lokalny nawrót, mięsak tkanek miękkich, operacja oszczędzająca kończynę, opóźnienie diagnostyczne, radioterapia, resekcja chirurgiczna, sarcoma nabłonkowate, supresor nowotworowy, terapia celowana, terapia wspierająca, transkrypcja genów, wielokrotny nawrót, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Przerzuty do mózgu – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przerzuty do mózgu są najczęstszym typem guzów mózgu u dorosłych, występując u 10-26% pacjentów z zaawansowanym rakiem. Rokowanie zależy od wielu czynników, takich jak wiek (≥65 lat), liczba i wielkość przerzutów, stan sprawności według skali Karnofsky’ego (KPS ≥90% koreluje z lepszym przeżyciem), obecność przerzutów pozaczaszkowych, status receptorów HER2 oraz objętość największej zmiany. W raku piersi z przerzutami do mózgu (BCBM) czynniki prognostyczne obejmują m.in. odstęp czasowy ≥3 lat od diagnozy raka piersi do przerzutów oraz pozytywny status HER2. Nowoczesne systemy prognostyczne, takie jak wskaźnik dla radiochirurgii robotycznej czy nowy system oceny ryzyka dla BCBM, wykazują wyższą dokładność prognostyczną (AUC ~0,77) niż tradycyjne metody (breast-GPA AUC ~0,5-0,6). Mechanistyczne modele progresji przerzutów, zwłaszcza w NSCLC, oraz metody sztucznej inteligencji (np. Random Forest, sieci neuronowe) poprawiają predykcję przeżycia i kontroli miejscowej (LC) po radioterapii stereotaktycznej (SRT), osiągając dokładność do 80% i AUC 0,84.
choroba nowotworowa, choroba wewnątrzczaszkowa, dysfagia, funkcja poznawcza, guz mózgu, kontrola miejscowa, martwica popromienna, mutacja EGFR, mutacja KRAS, neurotoksyczność, niedrobnokomórkowy rak płuca, opieka wspierająca, przerzut do mózgu, przeżycie całkowite, radiochirurgia gamma knife, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia całego mózgu, radioterapia stereotaktyczna, rak piersi, receptor HER2, resekcja chirurgiczna, skala Karnofsky’ego, steroid, wielowarstwowy perceptron - Leksykon chorób i schorzeń
Rak ampulli vatera – Epidemiologia
Rak ampulli Vatera jest rzadkim nowotworem przewodu pokarmowego o częstości występowania około 0,59 na 100 000 mieszkańców rocznie, stanowiącym 0,2% wszystkich nowotworów układu pokarmowego. Zachorowalność wzrasta z wiekiem, średni wiek diagnozy to 71±13 lat, a mężczyźni są bardziej narażeni (0,74 vs 0,48/100 000). Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu (OR 1,7), cukrzycę (OR 2,6), nieswoiste zapalenia jelit (OR 5,6) oraz rodzinny wywiad nowotworów przewodu pokarmowego (OR 4,5). Szczególnie wysokie ryzyko występuje u pacjentów z zespołami genetycznymi, takimi jak FAP i zespół Lyncha, gdzie ryzyko jest 200-300-krotnie wyższe. Rokowanie jest lepsze niż w raku trzustki, z 5-letnim przeżyciem specyficznym dla choroby wynoszącym 38,8% i medianą przeżycia 31 miesięcy, przy czym przeżycie zależy od stadium zaawansowania (stadium I: 64%, stadium II: 27%, stadia III-IV: 17%). Kluczowe czynniki prognostyczne to podtyp histologiczny (jelitowy vs trzustkowo-żółciowy), status węzłów chłonnych, stopień zaawansowania guza, głębokość naciekania oraz margines chirurgiczny (R0).
5-fluorouracyl, badanie CT, CEA, chemioterapia adjuwantowa, cholangiocarcinoma, dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, ekspresja PD-L1, gemcytabina, leczenie uzupełniające, mutacja K-ras, nawrót choroby, nieswoista choroba zapalna jelit, obstrukcja dróg żółciowych, operacja Whipple’a, pankreatoduodenektomia, pembrolizumab, podtyp jelitowy, podtyp trzustkowo-żółciowy, przeżycie specyficzne dla choroby, rak ampulli Vatera, resekcja chirurgiczna, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sekwencjonowanie nowej generacji, zespół Lyncha, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Samotny guz włóknisty – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Samotny guz włóknisty (SFT) to rzadki nowotwór mezenchymalny z fuzją NAB2-STAT6, charakteryzujący się 5-letnim przeżyciem całkowitym około 84% i 10-letnim powyżej 70%. Mimo to, nawroty miejscowe i przerzuty odległe występują odpowiednio u 29% i 34% pacjentów w ciągu 5 lat, a u grupy wysokiego ryzyka przerzuty mogą sięgać 40%. Kluczowe czynniki prognostyczne to: dodatni margines resekcji (HR 4,8), guz ≥10 cm (HR 4,4), wysoka aktywność mitotyczna (HR 3,3), obecność martwicy/krwawienia oraz mutacje genów TP53 i promotora TERT, które korelują z agresywnym przebiegiem i gorszym rokowaniem. Mutacje promotora TERT występują u 28% pacjentów i wiążą się z większym guzem (p=0,000002), starszym wiekiem (p=0,006) oraz gorszym przeżyciem wolnym od zdarzeń (p=0,0082). Włączenie statusu mutacji TERT do modeli prognostycznych poprawia predykcję ryzyka nawrotów i przerzutów.
aktywność mitotyczna, fuzja genów NAB2-STAT6, indeks proliferacyjny Ki-67, klasyfikacja WHO, margines resekcji, martwica guza, mutacja promotora TERT, mutacja TP53, nowotwór mezenchymalny, przerzut odległy, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, resekcja chirurgiczna, samotny guz włóknisty, SFT opłucnej, tomografia komputerowa, wznowa miejscowa - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stroma – Epidemiologia
Desmoplastic Small Round Cell Tumor (DSRCT) to niezwykle rzadki, wysoce złośliwy mięsak tkanek miękkich, charakteryzujący się specyficzną translokacją t(11;22)(p13;q12) prowadzącą do fuzji genów EWSR1-WT1. Standaryzowany względem wieku współczynnik zachorowalności wynosi około 0,3 przypadku na milion osób, z najwyższą częstością w grupie wiekowej 20-24 lat (0,74/milion). Choroba dotyka głównie młodych mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet 3,5-5:1) oraz osoby rasy czarnej (0,5/milion), a lokalizuje się przede wszystkim w jamie otrzewnej, miednicy i sieci większej. W około 90% przypadków stwierdza się rozległe, wieloogniskowe zmiany, często z przerzutami do wątroby (30%), płuc, opłucnej i węzłów chłonnych. Dane z bazy SEER (192 przypadki, lata 1973-2007) oraz nowsze analizy potwierdzają wzrost wykrywalności DSRCT, co wiąże się z postępem diagnostycznym i większą świadomością kliniczną.
baza SEER, chemioterapia adjuwantowa, czynnik prognostyczny, diagnostyka różnicowa, fuzja genów, guz drobny okrągły z desmoplastyczną stromą, jama brzuszna, jama otrzewnej, leczenie wielomodalne, mediana przeżycia, mięsak, opłucna, progresja choroby, przerzut do węzłów chłonnych, przestrzeń zaotrzewnowa, radioterapia jamy brzusznej, receptor CXCR4, receptor VEGF, resekcja chirurgiczna, sieć większa, stratyfikacja ryzyka, terapia celowana molekularnie, translokacja chromosomalna, wodobrzusze, wskaźnik przeżycia, współczynnik zachorowalności, zmiany wieloogniskowe - Leksykon chorób i schorzeń
Miksyfibrosarkom – Objawy
Miksofibrosarkom (MFS) to rzadki mięsak tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się na kończynach dolnych (73,6% przypadków), dotykający głównie osoby w wieku 60-80 lat, z nieznaczną przewagą mężczyzn. Wczesne objawy to bezbolesny, powoli rosnący guz podskórny, często bez objawów ogólnoustrojowych, co utrudnia wczesną diagnozę. MFS charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem nawrotów miejscowych (20-60% po 5 latach), niezależnie od stopnia histologicznego, oraz tendencją do progresji stopnia złośliwości w nawrotach. Klasyfikacja FNCLCC wyróżnia stopnie złośliwości 1-3, z dominacją guzów G2/G3 (79,4%), które mają wyższy potencjał przerzutowy (16-38%) i gorsze rokowanie. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, kości i węzłów chłonnych. Podtyp nabłonkowaty MFS cechuje się agresywniejszym przebiegiem i przerzutami w ponad 50% przypadków.
aktywność mitotyczna, antracykliny, bezbolesny guz, chemioterapia paliatywna, doksorubicyna, hipoglikemia, ifosfamid, immunoterapia, kończyna dolna, martwica guza, mięsak tkanek miękkich, miksofibrosarkom, nawrót miejscowy, niestabilność genetyczna, nocne poty, obrzęk tkanek, pięcioletnie przeżycie, pleomorfizm, przerzuty do płuc, przerzuty odległe, radioterapia, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, terapia celowana, zatorowość płucna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych w okolicy wątrobowo-dwunastniczej (cholangiocarcinoma okolicy wątrobowo-dwunastniczej) – Objawy
Rak dróg żółciowych w okolicy wątrobowo-dwunastniczej (guz Klatskina) stanowi 50-60% wszystkich cholangiocarcinoma i rozwija się w miejscu połączenia prawego i lewego przewodu wątrobowego. Nowotwór cechuje się powolnym wzrostem we wczesnych stadiach, z tendencją do miejscowej inwazji, naciekania sąsiednich struktur (żyła wrotna, tętnice wątrobowe) oraz rozprzestrzeniania się do regionalnych węzłów chłonnych (30-50% przypadków) i przerzutów odległych (płuca, kości, nadnercza, mózg, jama otrzewnej). Objawy początkowe są niespecyficzne (ból w prawym górnym kwadrancie, utrata masy ciała, świąd), natomiast zaawansowane stadium manifestuje się żółtaczką, intensywnym świądem, acholicznymi stolcami, wodobrzuszem i kacheksją. Klasyfikacja Bismuth-Corlette pozwala na ocenę anatomicznego zasięgu guza, od typu I (ograniczony do wspólnego przewodu wątrobowego) do typu IV (obejmujący oba przewody wątrobowe lub wieloogniskowy).
cholangiocarcinoma, cholangitis, guz Klatskina, hepatomegalia, kacheksja, klasyfikacja Bismuth-Corlette, margines resekcji, nawrót choroby, niewydolność wątroby, pruritus, przewód wątrobowy, przewód żółciowy, rak dróg żółciowych, resekcja chirurgiczna, ropień wątroby, sepsa, stolec acholiczny, świąd skóry, tętnica wątrobowa, węzeł chłonny, wodobrzusze, zapalenie dróg żółciowych, żółć, żółtaczka, żyła wrotna - Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Zapobieganie i profilaktyka
Feochromocytoma to rzadki, katecholaminoaktywny nowotwór chromochłonny wywodzący się z rdzenia nadnerczy, z etiologią często nieznaną, choć w 25-40% przypadków związany z mutacjami genetycznymi (MEN2, VHL, NF1, dziedziczny zespół przyzwojaków, diada i triada Carneya). Diagnostyka obejmuje badania biochemiczne i genetyczne, szczególnie u pacjentów z wywiadem rodzinnym lub potwierdzonymi mutacjami germinalnymi, z zaleceniem corocznego monitorowania od 5. roku życia u chorych z zespołem VHL. Profilaktyka wtórna opiera się na wczesnym wykrywaniu i stałym nadzorze endokrynologicznym, co pozwala na zapobieganie powikłaniom sercowo-naczyniowym i transformacji złośliwej poprzez odpowiednie przygotowanie przedoperacyjne, w tym stosowanie antagonistów alfa (nieselektywnych lub selektywnych), blokerów kanału wapniowego oraz metyroksyny, a także rehydratację i kontrolę lęku.
adrenalektomia oszczędzająca, amlodypina, badanie biochemiczne, badanie przesiewowe, bloker kanału wapniowego, całkowita adrenalektomia, choroba von Hippla-Lindaua, diada Carneya-Stratakisa, dihydropirydyna, doksazosyna, dziedziczny zespół przyzwojaków, feochromocytoma, guz hormonalnie czynny, hipotonia ortostatyczna, katecholamina, kryzys nadciśnieniowy, mnoga gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, neurofibromatoza typu 1, nifedypina, nikardypina, poradnictwo genetyczne, prazosyna, rdzeń nadnerczy, resekcja chirurgiczna, terapia zastępcza hormonami, terazosyna, transformacja złośliwa, triada Carneya, urapidil, zespół genetyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Epidemiologia
Chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) to złośliwy nowotwór kości wywodzący się z tkanki chrzęstnej, stanowiący 20-30% pierwotnych mięsaków kości, z dominującą postacią konwencjonalną (80-90%). Zapadalność wynosi od 1 na 100 000 do 1 na 200 000 osób rocznie, z ASIR 1-3/milion, a w USA około 1/200 000. Najczęściej lokalizuje się w szkielecie osiowym (miednica, żebra, kość biodrowa) oraz bliższej części kości udowej i ramiennej. Średni wiek zachorowania to 51 lat, z przewagą mężczyzn. Podtypy histologiczne różnią się wiekiem występowania i rokowaniem: chrzęstniakomięsak mezenchymalny (2-4%) dotyczy młodszych pacjentów (20-30 lat) i cechuje się wysokim ryzykiem przerzutów, natomiast chrzęstniakomięsak odróżnicowany (10%) ma agresywny przebieg i najgorsze rokowanie. Przerzuty odległe występują u 8-38% pacjentów, głównie do płuc, a przerzuty do węzłów chłonnych są rzadkie (~1,3%). Wskaźnik 5-letniego przeżycia wynosi około 74-75%, zróżnicowany w zależności od stadium: lokalne 91%, regionalne 76%, odległe 17%. Niezależne czynniki prognostyczne to stopień złośliwości, stadium zaawansowania, wiek >75 lat, wielkość guza >20 cm oraz lokalizacja (gorsze rokowanie w miednicy).
atypowy guz chrzęstny, badanie histologiczne, choroba przerzutowa, choroba resztkowa, chrzęstniakomięsak, chrzęstniakomięsak mezenchymalny, chrzęstniakomięsak odróżnicowany, dehydrogenaza izocytrynianowa, gen supresorowy nowotworu, kość ramienna, kość twarzoczaszki, kość udowa, macierz chrzęstna, miednica, mięsak kości, mięsak kościopochodny, nawrót miejscowy, nowotwór kości, przerzut do płuc, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, radiogram klatki piersiowej, resekcja chirurgiczna, stopień zaawansowania guza, szpiczak mnogi, tkanka chrzęstna, tomografia komputerowa klatki piersiowej, wskaźnik przeżycia 5-letniego, współczynnik zapadalności, żebro - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma nabłonkowate – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mięsak nabłonkowaty (epithelioid sarcoma, ES) to rzadki, złośliwy nowotwór mezenchymalny o niekorzystnym rokowaniu, charakteryzujący się wysokim odsetkiem nawrotów miejscowych (34-77%) oraz przerzutów (około 40%), głównie do płuc, węzłów chłonnych, skóry, kości i mózgu. Mediana przeżycia całkowitego u pacjentów z przerzutowym ES wynosi około 12 miesięcy. Pięcioletnie przeżycie całkowite waha się od 25% do 70%, a specyficzne dla choroby wynosi około 55-68%, z tendencją stabilizacji krzywej przeżycia po około 100 miesiącach. Czynniki prognostyczne lepszego rokowania obejmują wiek poniżej 16 lat, lokalne stadium choroby (5-letnie przeżycie 75%), brak zajęcia węzłów chłonnych, wielkość guza ≤5 cm, dystalną i powierzchowną lokalizację guza, niski stopień złośliwości (G1-G2) oraz płeć żeńską. Z kolei gorsze rokowanie wiąże się z wiekiem >56 lat, chorobą regionalną lub przerzutową (0% 5-letniego przeżycia przy przerzutach odległych), obecnością przerzutów do węzłów chłonnych, guzem >5 cm, lokalizacją proksymalną i głęboką, wysokim stopniem złośliwości (G3-G4), męską płcią oraz dodatnimi marginesami chirurgicznymi lub brakiem operacji.
cecha histopatologiczna, chemioterapia uzupełniająca, czynnik prognostyczny, figura mitotyczna, guz powierzchowny, inhibitor EZH2, inwazja naczyniowa, limfadenektomia, lokalizacja guza, margines chirurgiczny, mięsak nabłonkowaty, mięsak tkanek miękkich, nerw obwodowy, nowotwór mezenchymalny, ośrodkowy układ nerwowy, powięź, przerzut do węzłów chłonnych, przeżycie specyficzne dla choroby, radioterapia uzupełniająca, resekcja chirurgiczna, stopień zaawansowania choroby, stopień złośliwości, terapia celowana, wskaźnik przeżycia całkowitego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sunitinib Zentiva 25 mg
Sunitinib Zentiva, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg oraz 50 mg, jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym u dorosłych pacjentów w terapii celowanej trzech głównych typów nowotworów: nieoperacyjnych i/lub przerzutowych nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) jako terapia drugiego rzutu po niepowodzeniu leczenia imatynibem, zaawansowanego raka nerkowokomórkowego (MRCC) zarówno w pierwszej, jak i kolejnych liniach leczenia, oraz wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET) z udokumentowaną progresją choroby. Wskazania obejmują m.in. oporność lub nietolerancję imatynibu w GIST, zaawansowane miejscowo lub z przerzutami MRCC oraz nieoperacyjne lub przerzutowe pNET o niskim stopniu złośliwości histologicznej (G1/G2). Kwalifikacja do terapii powinna opierać się na obiektywnych kryteriach progresji i zaawansowania choroby.
działanie niepożądane, działanie przeciwnowotworowe, leczenie pierwszego rzutu, nietolerancja imatynibu, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na imatynib, progresja choroby, przerzut odległy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, resekcja chirurgiczna, substancja czynna, sunitynib, terapia celowana, terapia drugiego rzutu, wysoko zróżnicowany nowotwór, zaawansowanie miejscowe nowotworu - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Epidemiologia
Rak mięśniakomięśniowy (RMS) jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich u dzieci, stanowiąc około 50% wszystkich mięsaków u osób poniżej 20 roku życia, z zapadalnością wynoszącą 4,5-4,7 przypadków na milion dzieci w USA i 5,4 na milion w Europie. RMS charakteryzuje się dwoma szczytami zachorowań: u dzieci w wieku 2-6 lat oraz 10-18 lat, z przewagą zachorowań u chłopców (współczynnik 1,2-1,5:1). Podtyp zarodkowy (embryonal) ma lepsze rokowanie niż pęcherzykowy (alveolar) i pleomorficzny, z 5-letnim przeżyciem odpowiednio 73,9%, 28,9% i 26,6%. Wskaźnik przeżycia 5-letniego u dzieci wynosi około 70%, natomiast u dorosłych jest znacznie niższy (20-30%). Czynniki prognostyczne obejmują wiek, lokalizację i wielkość guza (>5 cm), obecność przerzutów (15-25% przypadków), status fuzji genów PAX3::FOXO1 lub PAX7::FOXO1 oraz odpowiedź na terapię. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, kości, szpiku i węzłów chłonnych, a choroba przerzutowa wiąże się z 3-letnim przeżyciem wolnym od zdarzeń <20%.
badanie obrazowe, biomarker prognostyczny, choroba przerzutowa, ekspozycja na promieniowanie, fuzja genów, guz pierwotny, krążące DNA, lokalizacja guza, mięsak tkanek miękkich, nawrót choroby, nerwiakowłókniakowatość typu 1, podtyp histologiczny, podtyp pęcherzykowy, poradnictwo genetyczne, przerzut, przerzut do płuc, rak mięśniakomięśniowy, resekcja chirurgiczna, sekwencjonowanie egzomu, stadium zaawansowania choroby, stratyfikacja ryzyka, szpik kostny, test przesiewowy, zajęcie szpiku kostnego, zajęcie węzłów chłonnych, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni, zespół sercowo-twarzowo-skórny - Leksykon chorób i schorzeń
Glejak wielopostaciowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Glejak wielopostaciowy (GBM) to najagresywniejszy pierwotny nowotwór mózgu u dorosłych, sklasyfikowany jako glejak IV stopnia przez WHO, z medianą przeżycia całkowitego (OS) około 14,6 miesiąca i 5-letnim wskaźnikiem przeżycia wynoszącym 6,8-6,9%. Rokowanie jest niekorzystne, mimo agresywnego leczenia chirurgicznego, radioterapii i chemioterapii temozolomidem (TMZ), które wydłużają medianę przeżycia o około 2,5 miesiąca w porównaniu do samej radioterapii. Czynniki prognostyczne obejmują wiek pacjenta (lepsze rokowanie poniżej 55 lat), płeć (kobiety mają lepsze wyniki), stan sprawności oraz molekularne markery, takie jak metylacja promotora MGMT i mutacje IDH. Metylacja MGMT istotnie koreluje z lepszym przeżyciem i odpowiedzią na RT/TMZ (p=0,002), a przeżycie wolne od progresji po 6 miesiącach jest silnym prognostykiem (p=0,0001). Zakres resekcji chirurgicznej oraz czas od diagnozy do interwencji chirurgicznej również wpływają na wyniki leczenia.
głębokie uczenie, glejak wielopostaciowy, glejak wysokiego stopnia, mediana przeżycia całkowitego, metylacja promotora MGMT, mutacja IDH, oporność na leczenie, perfuzja mózgowa, pierwotny nowotwór mózgu, przeżycie wolne od progresji, radiomika, resekcja chirurgiczna, sekwencjonowanie RNA, stan sprawności, temozolomid, uczenie maszynowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sunitinib Bluefish 12,5 mg
Sunitinib Bluefish, dostępny w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, jest lekiem stosowanym w leczeniu wybranych nowotworów u dorosłych pacjentów. W terapii guzów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) jest wskazany jako leczenie drugiej linii po niepowodzeniu terapii imatynibem, zarówno w przypadku guzów nieoperacyjnych, jak i przerzutów. W leczeniu raka nerkowokomórkowego (MRCC) może być stosowany jako terapia pierwszej linii, zarówno w zaawansowanym stadium miejscowym, jak i przy obecności przerzutów. W przypadku wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET) lek jest wskazany u pacjentów z nieoperacyjnym nowotworem, obecnością przerzutów oraz udokumentowaną progresją choroby.
guz nieoperacyjny, imatynib, leczenie onkologiczne, leczenie systemowe nowotworów, nietolerancja leku, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór nieoperacyjny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na leczenie, progresja choroby, przerzut odległy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, resekcja chirurgiczna, rozsiew nowotworu, sunitynib, twarda kapsułka, wysoko zróżnicowany nowotwór, zaawansowany rak nerkowokomórkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie divertikul – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognoza u pacjentów z zapaleniem uchyłków jelita grubego zależy od nasilenia choroby, obecności powikłań oraz współistniejących schorzeń. Większość przypadków, w tym powikłane zapalenie, ustępuje pod wpływem leczenia zachowawczego, a śmiertelność jest niska, z wyjątkiem sytuacji perforacji jelita lub pęknięcia ropnia. Spośród pacjentów z uchyłkowatością, 80-85% pozostaje bezobjawowych, około 5% rozwija zapalenie, a 15-25% z nich doświadcza powikłań wymagających interwencji chirurgicznej. Czynniki ryzyka cięższego przebiegu to immunosupresja, choroby współistniejące, stosowanie leków przeciwzapalnych oraz młodszy wiek, który może wiązać się z opóźnioną diagnozą. Nawrót zapalenia po pierwszym epizodzie wynosi 20% w ciągu 5 lat, a u pacjentów leczonych zachowawczo wskaźnik ten wzrasta do 20-35%, z 8-14% odsetkiem operacji w perspektywie 7-13 lat. Wysoki BMI (≥30 kg/m²) zwiększa ryzyko zapalenia i powikłań, w tym konieczności stomii po operacji ropnia.
choroba współistniejąca, immunosupresja, indeks masy ciała, interwencja chirurgiczna, klasyfikacja Hinchey, kortykosteroid, lek przeciwzapalny, pęknięcie ropnia, perforacja jelita, powikłane zapalenie uchyłków, poziom CRP, przetoka, resekcja chirurgiczna, ropień, ropień uchyłkowy, skala PACO-D, uchyłkowatość jelita, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków esicy, zapalenie uchyłków jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych – Zapobieganie i profilaktyka
Złośliwe nowotwory osłonek nerwowych obwodowych (MPNST) to agresywne mięsaki tkanek miękkich, wywodzące się z osłonek nerwów obwodowych, charakteryzujące się trudnościami terapeutycznymi w zaawansowanych stadiach. Kluczowe jest monitorowanie pacjentów z nerwiakowłókniakowatością typu 1 (NF1), u których ryzyko rozwoju MPNST jest znacząco podwyższone. Wczesna diagnostyka opiera się na identyfikacji atypowych nerwiakowłókniaków jako potencjalnych prekursorów oraz regularnych badaniach kontrolnych, w tym szybkich badaniach obrazowych z biopsją i specjalistycznej analizie immunohistochemicznej. Wskazane jest również rozważenie badań genetycznych u pacjentów z rodzinnym występowaniem nowotworów osłonek nerwowych lub licznymi zmianami, co może pomóc w ocenie ryzyka i planowaniu dalszej opieki.
algorytm diagnostyczny, analiza immunohistochemiczna, atypowy nerwiakowłókniak, badanie genetyczne, badanie obrazowe, guz bezbolesny, mięsak tkanek miękkich, MPNST, nerwiakowłókniakowatość typu 1, osłonka nerwu obwodowego, resekcja chirurgiczna, rokowanie, terapia ukierunkowana molekularnie, tkanka nerwowa, transformacja złośliwa, złośliwy nowotwór osłonek nerwowych obwodowych, zmiana prekursorowa, zmiana przednowotworowa - Leksykon chorób i schorzeń
Meningioma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Meningioma, najczęstszy pierwotny guz mózgu, klasyfikowany jest na trzy stopnie WHO, z 5-letnimi wskaźnikami przeżycia odpowiednio: stopień I – 95,7%, stopień II – 81,8%, stopień III – 46,7%. Kluczowym czynnikiem prognostycznym jest zakres resekcji oceniany stopniem Simpsona, gdzie całkowita resekcja (GTR) znacząco wydłuża przeżycie wolne od progresji (PFS) i całkowite przeżycie (OS), zwłaszcza w meningioma proliferacyjnych. Wysokie wartości biomarkerów takich jak Ki-67/MIB-1 (HR=1,03; 95% CI 1,02-1,05), cyklina A (HR=4,91; 95% CI 1,38-17,44), topoizomeraza II (HR=4,90; 95% CI 2,96-8,12), p53 (HR=2,40; 95% CI 1,73-3,34) i VEGF (HR=1,61; 95% CI 1,36-1,90) korelują z niekorzystnym rokowaniem i wyższym ryzykiem nawrotu, natomiast obecność receptora progesteronowego (HR=0,60; 95% CI 0,41-0,88) i p21 wiąże się z lepszym przeżyciem wolnym od nawrotu (RFS). Mutacje promotora TERT stanowią silny prognostyk szybkiego nawrotu, nawet w guzach o łagodnej histologii.
analiza radiomiczna, biomarkery molekularne, całkowita resekcja guza, całkowite przeżycie, cyklina A, deficyt neurologiczny, deficyt poznawczy, guz mózgu, jakość życia związana ze zdrowiem, klasyfikacja WHO, marker Ki-67, meningioma, mutacja promotora TERT, nerwiakowłókniakowatość typu 2, ośrodkowy układ nerwowy, przeżycie wolne od progresji, radioterapia, radioterapia uzupełniająca, receptor progesteronowy, resekcja chirurgiczna, skala Karnofsky’ego, terapia uzupełniająca, topoizomeraza II, VEGF, wskaźnik 5-letniego przeżycia - Leksykon chorób i schorzeń
Malformacja tętniczo-żylna rdzenia kręgowego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Malformacja tętniczo-żylna rdzenia kręgowego (AVM) to rzadka, heterogeniczna anomalia naczyniowa związana z ryzykiem krwawienia i poważnej chorobowości neurologicznej. Roczne ryzyko krwawienia z nieleczonej AVM wynosi 2-4%, a w przypadku wewnątrzrdzeniowych AVM wzrasta do 4% u pacjentów bez wcześniejszego krwawienia i do 10% u tych z historią krwotoku. Przeżywalność po pęknięciu AVM wynosi około 90%, jednak 25% pacjentów doświadcza trwałych deficytów neurologicznych. Wewnątrzrdzeniowe AVM manifestują się najczęściej u młodych dorosłych (średni wiek 24,2-29,1 lat), a bez leczenia 50% pacjentów staje się poważnie niepełnosprawnych w ciągu 3 lat, ze śmiertelnością do 18%. Typy AVM różnią się przebiegiem klinicznym – pacjenci z mielopatią zastoinową rzadko doświadczają krwawienia, natomiast u niektórych może dojść do progresji od krwawienia do mielopatii, zwłaszcza w typie II AVM.
angiogeneza, anomalia naczyniowa, AVM rdzenia kręgowego, deficyt neurologiczny, embolizacja, embolizacja endowaskularna, krwotok podpajęczynówkowy, leczenie chirurgiczne, malformacja tętniczo-żylna rdzenia kręgowego, mielopatia, neurochirurg, przetoka okołordzeniowa, radiochirurgia, resekcja, resekcja chirurgiczna, ryzyko krwawienia, skala ASIA, tętniak, zmiana wewnątrzrdzeniowa - Leksykon chorób i schorzeń
Chordoma – Objawy
Chordoma to rzadki, wolno rosnący nowotwór kości wywodzący się z pozostałości struny grzbietowej, lokalizujący się najczęściej w podstawie czaszki (około 33% przypadków, zwłaszcza w obszarze clivus) oraz w kości krzyżowej i ogonowej (około 50%). Objawy kliniczne zależą od lokalizacji guza i obejmują przewlekły ból (35%), osłabienie mięśni, zaburzenia czucia, a także objawy neurologiczne wynikające z ucisku na struktury nerwowe i mózgowe, takie jak diplopia, zaburzenia równowagi, dysfagia czy dysfunkcje hormonalne związane z uciskiem przysadki mózgowej. W przypadku lokalizacji kręgosłupa pojawiają się objawy radikulopatii, niedrożności dróg oddechowych i zaburzenia funkcji pęcherza oraz jelit. Średni czas od pojawienia się objawów do diagnozy wynosi 1-2 lata, co wynika z powolnego wzrostu guza i niespecyficznego przebiegu klinicznego.
ból zatokowy, chordoma, depresja, diplopia, dysfagia, dysfunkcja nerwów czaszkowych, epistaxis, kość krzyżowa, kość ogonowa, leczenie ukierunkowane molekularnie, niedoczynność tarczycy, niedrożność dróg oddechowych, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, nowotwór kości, osłabienie mięśni, podstawa czaszki, przerzuty, przewlekłe zmęczenie, przewlekły ból, przysadka mózgowa, radikulopatia, radioterapia, resekcja chirurgiczna, struna grzbietowa, węzły chłonne, wypadnięcie dysku, wznowa miejscowa, zaburzenia chodu - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Epidemiologia
Guzy neuroendokrynne trzustki (pNETs) stanowią mniej niż 2% wszystkich nowotworów trzustki, jednak ich zapadalność rośnie globalnie, szczególnie w Ameryce Północnej, gdzie wzrosła ponad 6-krotnie w ciągu ostatnich 40 lat. Średni wiek diagnozy to około 60 lat, z najwyższą częstością u pacjentów w wieku 70 lat (16-17/100 000). Większość pNETs to guzy niefunkcjonalne (90,8%), które często wykrywane są przypadkowo podczas badań obrazowych (CT, MRI, EUS). Klasyfikacja WHO wyróżnia NET G1, G2 oraz raki neuroendokrynne (NEC), z 5-letnim przeżyciem całkowitym dla pNETs na poziomie 37,6%, zależnym od stopnia zróżnicowania i stadium zaawansowania (np. stadium I: 89,9%, stadium IV: 56,9%). Czynniki ryzyka obejmują predyspozycje genetyczne (MEN1, VHL, TSC, NF1), palenie, alkohol, cukrzycę typu 2 i przewlekłe zapalenie trzustki.
aktywna obserwacja, badanie genetyczne, blokada punktów kontrolnych immunologicznych, choroba von Hippla-Lindaua, gastrinoma, guz neuroendokrynny trzustki, guz neuroendokrynny żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, indeks Ki67, insulinoma, inwazja naczyń limfatycznych, inwazja okołonerwowa, limfocyt T, marker biochemiczny, nerwiakowłókniakowatość, obrazowanie receptorów somatostatynowych, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, przewlekłe zapalenie trzustki, rak neuroendokrynny, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, ultrasonografia endoskopowa, zespół mnogiej gruczolakowatości - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak stawowy – Objawy
Mięsak stawowy (synovial sarcoma) to rzadki, złośliwy nowotwór tkanek miękkich, najczęściej lokalizujący się w okolicy dużych stawów, takich jak kolano, biodro, bark czy kostka. Charakteryzuje się powolnym wzrostem i niespecyficznymi objawami, co prowadzi do znacznego opóźnienia diagnostycznego – średnio 98 tygodni od pojawienia się pierwszych symptomów, z czego 43 tygodnie to opóźnienie pacjenta, a 50 tygodni to opóźnienie diagnostyczne. Wczesne objawy obejmują bezbolesny guz lub zgrubienie, powolne powiększanie się zmiany, ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości stawu oraz objawy neurologiczne jak drętwienie czy mrowienie. Mięsak cechuje się agresywną biologicznie progresją, naciekaniem tkanek okołostawowych, możliwością inwazji kości oraz wysokim ryzykiem przerzutów, głównie do płuc (około 80%), węzłów chłonnych (10%) i kości (15%). Mediana czasu do nawrotu wynosi 24 miesiące, a 5-letnie przeżycie po nawrocie waha się między 30-46%.
ablacja termiczna, chemioterapia systemowa, dysfagia, immunoterapia, margines chirurgiczny, mięsak maziówkowy, mięsak stawowy, napad padaczkowy, nawrót choroby, nowotwór tkanek miękkich, parestezje, przerzut do kości, przerzut do mózgu, przerzut do płuc, przerzut odległy, radioterapia, resekcja chirurgiczna, stan podgorączkowy, tomografia komputerowa, węzeł chłonny, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie płuc, zapalenie stawów, złamanie patologiczne, złośliwość histologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy żołądka – Leczenie
Polipy żołądka to nieprawidłowe wyrośla na błonie śluzowej żołądka, często wykrywane przypadkowo podczas gastroskopii. Diagnostyka powinna obejmować ocenę histologiczną polipa i otaczającej błony śluzowej, z polipektomią zalecaną dla polipów nowotworowych oraz tych ≥1 cm, ze względu na ryzyko dysplazji wysokiego stopnia lub wczesnego raka. Typy polipów różnią się ryzykiem transformacji nowotworowej: polipy gruczołów dna żołądka (FGP) mają niskie ryzyko, lecz wymagają usunięcia, jeśli >1 cm lub z dysplazją, a w przypadku związku z długotrwałym stosowaniem inhibitorów pompy protonowej (PPI) zaleca się ich odstawienie. Polipy hiperplastyczne (GHP), często związane z zakażeniem Helicobacter pylori, powinny być usunięte, jeśli >0,5 cm lub z dysplazją, a eradykacja H. pylori może prowadzić do regresji zmian. Polipy gruczolakowe cechują się wysokim ryzykiem złośliwienia i wymagają resekcji podśluzówkowej oraz regularnej kontroli endoskopowej co 3-5 lat po resekcji.
biopsja, błona śluzowa żołądka, dysplazja wysokiego stopnia, endoskopowa dysekcja podśluzówkowa, endoskopowa resekcja błony śluzowej, eradykacja Helicobacter pylori, ezofagogastroduodenoskopia, gastrektomia, gastroskopia, guz neuroendokrynny żołądka, guz podścieliskowy przewodu pokarmowego, hipergastrynemia, inhibitor pompy protonowej, niedokrwistość z niedoboru żelaza, polip gruczolakowy, polip hiperplastyczny, polip żołądka, polipektomia, polipektomia endoskopowa, rak żołądka, rakowiak żołądka, resekcja chirurgiczna, rodzinna polipowatość gruczolakowa, transformacja złośliwa, zakażenie Helicobacter pylori - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekłe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) charakteryzuje się złożonym przebiegiem klinicznym, obejmującym fazy immunotolerancji, oczyszczania immunologicznego oraz możliwe przejście do marskości i raka wątrobowokomórkowego (HCC). Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są m.in. stężenie HBV DNA (powyżej 10⁴ kopii/ml wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością), obecność antygenu e (HBeAg), wiek pacjenta, oraz stopień zaawansowania choroby wątroby. Modele prognostyczne, takie jak HITAS, HBV-ACLFD, COSSH-ACLFs oraz klasyczne skale MELD i CTP, wykazują różną skuteczność w przewidywaniu krótkoterminowej śmiertelności u pacjentów z ostrą niewydolnością wątroby na tle HBV (ACLF), z AUROC sięgającym nawet 0,89 dla COSSH-ACLFs. W terapii celem jest maksymalne obniżenie wiremii do poziomu poniżej 10³-10⁴ kopii/ml, co koreluje z lepszym rokowaniem i zmniejszeniem ryzyka progresji do marskości i HCC.
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, antygen HBe, antygen HBs, antygen rdzeniowy HBV, bliznowacenie wątroby, czas protrombinowy, dekompensacja wątroby, encefalopatia wątrobowa, HBV DNA, interleukina-6, marskość wątroby, model Random Forest, przeciwciała anty-HBe, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, resekcja chirurgiczna, skala Child-Turcotte-Pugh, skala MELD, skala MELD-Na, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak tłuszczakowaty – Objawy
Mięsak tłuszczakowaty (liposarcoma) to rzadki nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek tłuszczowych, którego objawy zależą od lokalizacji, wielkości guza oraz podtypu histologicznego. Wczesne stadia często przebiegają bezobjawowo, co utrudnia wczesne rozpoznanie. Objawy ogólne mogą obejmować zmęczenie, utratę masy ciała, gorączkę i poty nocne, jednak najczęściej symptomy pojawiają się dopiero przy dużych guzach, np. w kończynach (guz ≥5 cm) manifestujących się jako wyczuwalny, bolesny guz, obrzęk, drętwienie czy ograniczenie ruchomości. Mięsaki przestrzeni zaotrzewnowej mogą powodować ból brzucha, wzdęcia, zaburzenia rytmu wypróżnień, krwawienia z przewodu pokarmowego oraz objawy ucisku narządów wewnętrznych. Przebieg kliniczny i rokowanie zależą od podtypu histologicznego: WDLS cechuje się powolnym wzrostem i wysokim ryzykiem nawrotów miejscowych (do 50%) przy 5-letnim przeżyciu 75-100%, DDLS ma wyższy odsetek nawrotów (40-75%) i przerzutów (10-15%), śluzowaty mięsak tłuszczakowaty dobrze reaguje na terapię, a pleomorficzny jest najbardziej agresywny z 5-letnim przeżyciem około 50%.
dobrze zróżnicowany mięsak tłuszczakowaty, dodatni margines, drętwienie i mrowienie, dysfagia, guz podskórny, krwiste wymioty, margines chirurgiczny, mięsak tłuszczakowaty, niewydolność oddechowa, nowotwór złośliwy, odróżnicowany mięsak tłuszczakowaty, opóźnione rozpoznanie, pleomorficzny mięsak tłuszczakowaty, podtyp histologiczny, poty nocne, przerzuty do płuc, przestrzeń zaotrzewnowa, resekcja chirurgiczna, śluzowaty mięsak tłuszczakowaty, smolisty stolec, stopień zróżnicowania, utrata masy ciała - Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Epidemiologia
Rak nadnerczy (adrenocortical carcinoma, ACC) to rzadki, agresywny nowotwór o zapadalności 0,5-2 przypadki na milion osób rocznie, z bimodalnym rozkładem wieku zachorowań – najczęściej w pierwszej oraz czwartej i piątej dekadzie życia. Kobiety chorują 2,5-3 razy częściej niż mężczyźni. Występuje częściej u dzieci poniżej 5 roku życia (mediana 3,2 roku), a u dorosłych stanowi 0,02-0,2% wszystkich nowotworów. Wysoka zapadalność obserwowana jest w południowej Brazylii (3,4-4,2/milion dzieci), związana z mutacjami germinalnymi TP53 (allele R175H, R337H). Rak nadnerczy może być elementem zespołów genetycznych, takich jak Li-Fraumeni, Lynch, MEN1, FAP czy Beckwitha-Wiedemanna. Diagnostyka obejmuje ocenę hormonalną, badania obrazowe (CT, MRI) oraz badania genetyczne. Czynniki ryzyka złośliwości to m.in. wiek dziecięcy (62% złośliwości vs 8% u dorosłych), guzy wykryte nieprzypadkowo (32% vs 3%), średnica >4 cm (34% vs 7%), gęstość w CT >20 HU (15% vs 1%) oraz guzy obustronne (16% vs 7%).
analiza genomowa, efekt założyciela, gruczoł nadnerczowy, incydentaloma nadnerczy, jednostka Hounsfielda, klasyfikacja ENSAT, klasyfikacja TNM, łagodna autonomiczna sekrecja kortyzolu, nowotwór złośliwy, przeżycie całkowite, przeżycie warunkowe, przeżycie wolne od nawrotu, rak kory nadnerczy, rak nadnerczy, resekcja chirurgiczna, rozkład bimodalny, standaryzowany współczynnik zachorowalności, tomografia komputerowa, wirylizacja, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Cushinga, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w zespole Zollingera-Ellisona (ZES) jest zróżnicowane i zależy od charakterystyki guza oraz stopnia zaawansowania choroby. Wczesne rozpoznanie i całkowite usunięcie guza chirurgicznie zapewnia ponad 80% przeżywalność po 15 latach, a 5-10-letnie przeżycie przekracza 90%. Czynniki pogarszające rokowanie to m.in. guzy trzustkowe, większe rozmiary guza, obecność przerzutów do wątroby, węzłów chłonnych lub kości, ektopowy zespół Cushinga oraz wysokie stężenia gastryny w surowicy. Pacjenci z ZES powiązanym z zespołem MEN wykazują lepsze przeżycie niż osoby ze sporadycznym ZES. Współczesne leczenie inhibitorami pompy protonowej (PPI) skutecznie kontroluje nadmierne wydzielanie kwasu, co zmniejsza powikłania związane z nadkwaśnością, a główną przyczyną zgonów pozostaje progresja guza gastrinoma.
5-letni wskaźnik przeżycia, choroba przerzutowa, diagnostyka obrazowa, ektopowy zespół Cushinga, gastryna, gastryna w surowicy, guz pierwotny, guz trzustki, inhibitor pompy protonowej, leczenie chirurgiczne, niedrożność odźwiernika, perforacja przewodu pokarmowego, progresja guza, przerzut do wątroby, przerzut do węzła chłonnego, resekcja chirurgiczna, wskaźnik przeżywalności, wydzielanie kwasu żołądkowego, zespół Cushinga, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzustki – Objawy
Rak trzustki charakteryzuje się często bezobjawowym przebiegiem we wczesnych stadiach, co skutkuje rozpoznaniem u 80-90% pacjentów w zaawansowanym stadium choroby. Wczesne symptomy są niespecyficzne i obejmują ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców, niezależną od diety utratę masy ciała, objawy żółtaczki, świąd skóry, zaburzenia trawienia oraz nowo rozpoznaną cukrzycę u osób powyżej 50. roku życia. Objawy mogą mieć charakter intermitentny, co utrudnia wczesną diagnozę. W zaawansowanym stadium dominują nasilający się ból, kacheksja, wodobrzusze, zaburzenia krzepnięcia oraz objawy przerzutów do wątroby, płuc i kości. Mediana czasu do wykrycia zmiany nowotworowej wynosi około 49 miesięcy (średnica guza 7,5 mm), a do rozpoznania raka 26 miesięcy (średnica guza 14 mm), co wskazuje na długi okres rozwoju choroby przed pojawieniem się objawów klinicznych.
biegunka, ból nadbrzusza, chemioterapia, cukrzyca, depresja, hiperkalcemia, kacheksja nowotworowa, nudności i wymioty, objaw neurologiczny, objaw psychiatryczny, przerzut do kości, przerzut do płuca, przerzut do wątroby, rak trzustki, resekcja chirurgiczna, świąd skóry, utrata masy ciała, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie trawienne, zakrzepica żył głębokich, zaparcie, zatorowość płucna, złamanie patologiczne, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawczakowłókniak kosmówkowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki, wolno rosnący mięsak tkanki miękkiej, wywodzący się z fibroblastów skóry właściwej, najczęściej lokalizujący się na tułowiu i proksymalnych częściach kończyn. Charakteryzuje się infiltracyjnym wzrostem i wysokim ryzykiem miejscowych nawrotów, przy rzadkich przerzutach odległych. Diagnostyka opiera się na biopsji skóry oraz badaniach obrazowych (CT, MRI) w celu oceny zasięgu guza. Leczenie z wyboru stanowi chirurgia mikrograficzna Mohsa (MMS), która umożliwia precyzyjne usunięcie guza z oceną 100% marginesów, osiągając wskaźnik wyleczenia około 93,4% i minimalizując ryzyko nawrotów (1,3%). Alternatywnie stosuje się szerokie wycięcie miejscowe (WLE) z marginesem 2-3 cm, jednak z wyższym ryzykiem nawrotów (15,7% na tułowiu, 51,8% na głowie i szyi). W przypadku dodatnich marginesów lub choroby nieoperacyjnej zalecana jest radioterapia uzupełniająca (dawka 50-70 Gy) oraz terapia systemowa imatynibem (800 mg/dobę), szczególnie w przypadkach nawrotowych, przerzutowych lub nieoperacyjnych, z około 65% wskaźnikiem odpowiedzi na leczenie.
badanie palpacyjne, biopsja skóry, brodawczakowłókniak kosmówkowy, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba przerzutowa, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, konferencja wielodyscyplinarna, nawrót miejscowy, nowotwór tkanki miękkiej, onkolog kliniczny, płat mięśniowo-skórny, przerzut odległy, przeszczep skóry, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, szerokie wycięcie miejscowe, technika chirurgiczna, terapia neoadjuwantowa, terapia uzupełniająca, tomografia komputerowa, włókniakomięsak - Leksykon chorób i schorzeń
Malformacje naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego – Diagnostyka i diagnoza
Malformacje naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego (OUN) stanowią zróżnicowaną grupę patologii naczyniowych mózgu i rdzenia kręgowego, których prawidłowa diagnostyka jest kluczowa dla oceny ryzyka powikłań i planowania leczenia. Diagnostyka rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania klinicznego, w tym badania neurologicznego i okulistycznego. Podstawowe metody obrazowe to TK (szczególnie w podejrzeniu krwawienia), MRI (wysoka czułość w lokalizacji i charakterystyce zmian, np. obraz „popcornu” w malformacjach jamistych) oraz ultrasonografia Dopplerowska. Złotym standardem pozostaje angiografia cyfrowa subtrakcyjna (DSA), umożliwiająca precyzyjną ocenę angioarchitektury malformacji, w tym tętnic doprowadzających, gniazda (nidus) i odpływu żylnego. Wyróżnia się cztery główne typy malformacji: tętniczo-żylne (AVM), jamiste (CM), rozwojowe anomalie żylne (DVA) oraz teleangiektazje włośniczkowe, z podziałem na zmiany o wysokim i niskim przepływie krwi.
angiografia CT, angiografia cyfrowa subtrakcyjna, angiografia mózgowa, angiografia rezonansu magnetycznego, badanie fizykalne, ciśnienie wewnątrzgałkowe, deficyt neurologiczny, embolizacja wewnątrznaczyniowa, krwawienie dokomorowe, krwawienie śródczaszkowe, krwotok podpajęczynówkowy, malformacja jamista, malformacja naczyniowa OUN, malformacja tętniczo-żylna, mózgowa angiopatia amyloidowa, naczyniak jamisty, napad drgawkowy, przetoka tętniczo-żylna, radiochirurgia stereotaktyczna, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, rozwojowa anomalia żylna, skala Spetzlera-Martina, szmer naczyniowy, teleangiektazja włośniczkowa, tomografia komputerowa, ultrasonografia dopplerowska - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stroma – Objawy
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stroma (DSRCT) to rzadki, agresywny mięsak tkanek miękkich, występujący głównie u dzieci i młodych dorosłych, z przewagą mężczyzn. Najczęściej lokalizuje się w jamie brzusznej, zwłaszcza w jamie otrzewnej, gdzie w początkowych stadiach przebiega bezobjawowo, co opóźnia diagnozę. Typowe objawy to powiększenie jamy brzusznej, ból, wyczuwalny guz, zaparcia, nudności, wymioty, wodobrzusze oraz utrata masy ciała. W momencie rozpoznania u około 80% pacjentów stwierdza się zaawansowane stadium z przerzutami, najczęściej do wątroby (33%), płuc (21%), węzłów chłonnych, kości i innych narządów. Przebieg choroby dzieli się na fazę bezobjawową, pierwszych objawów, zaawansowaną oraz końcową, charakteryzującą się wyniszczeniem i niewydolnością narządów.
anemia, badanie cytogenetyczne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, biegunka, ból brzucha, centralny układ nerwowy, chemioterapia, DSRCT, duszność, dysuria, hepatomegalia, jama brzuszna, jama opłucnowa, kacheksja, mięsak tkanek miękkich, nudności i wymioty, obrzęk kończyn, przerzut, przewlekłe zmęczenie, radioterapia, resekcja chirurgiczna, tomografia komputerowa, utrata masy ciała, węzeł chłonny, wodobrzusze, wzdęcie brzucha, zaburzenia hormonalne, zaparcie, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sorafenib Sandoz 400 mg
Sorafenib Sandoz, dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 400 mg sorafenibu (w formie sorafenibu tozylanu), jest lekiem przeciwnowotworowym o działaniu molekularnym, stosowanym w leczeniu pierwotnego raka wątrobowokomórkowego oraz zaawansowanego raka nerkowokomórkowego. W przypadku raka wątrobowokomórkowego, lek jest wskazany u pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby, takimi jak marskość związana z HBV, HCV czy stłuszczeniowe zapalenie wątroby, zwłaszcza gdy metody leczenia miejscowego są niewskazane. W raku nerkowokomórkowym sorafenib stosuje się jako terapię drugiej linii po nieskutecznej immunoterapii interferonem-alfa lub interleukiną-2, bądź jako terapię pierwszej linii u pacjentów niekwalifikujących się do leczenia immunomodulującego.
ablacja, chemoembolizacja, choroba uogólniona, działanie hipertensyjne, interferon alfa, interleukina-2, leczenie systemowe nowotworów, lek przeciwnowotworowy, marskość wątroby, pierwotny nowotwór wątroby, proces nowotworowy, progresja choroby, przerzut nowotworowy, rak nerkowokomórkowy, rak wątrobowokomórkowy, resekcja chirurgiczna, sorafenib tozylan, stłuszczeniowe zapalenie wątroby, tabletka powlekana, terapia immunomodulująca, toksyczność leku, wirusy hepatotropowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Pierwotny rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma, CCA) to rzadki, agresywny nowotwór wywodzący się z nabłonka dróg żółciowych, charakteryzujący się wysoką śmiertelnością i ograniczonymi możliwościami leczenia operacyjnego (tylko około 10% pacjentów kwalifikuje się do resekcji). Nowotwór często nacieka żyłę wrotną, wątrobę, przewód żółciowy wspólny oraz węzły chłonne, a jego wieloogniskowy charakter komplikuje terapię. Leczenie obejmuje resekcję chirurgiczną, radioterapię (brachyterapia, EBRT, TARE), chemioterapię (ogólnoustrojową, TACE, HAI), terapię celowaną, immunoterapię oraz procedury paliatywne, takie jak stentowanie i drenaż dróg żółciowych. Opieka paliatywna, w tym blokada neurolytyczna splotu trzewnego (NCPB), jest kluczowa dla kontroli bólu i objawów, a także poprawy jakości życia. Warto podkreślić, że opieka nad pacjentem wymaga interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym pielęgniarek onkologicznych, które koordynują leczenie, edukują pacjentów i zarządzają objawami oraz skutkami ubocznymi terapii.
chemioterapia paliatywna, chemoembolizacja przeztętnicza, cholangiocarcinoma, edukacja pacjenta, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, infuzja do tętnicy wątrobowej, marskość wątroby, morfologia krwi, niedrożność dróg żółciowych, opieka paliatywna, owrzodzenie jamy ustnej, pielęgniarka nawigacyjna, pielęgniarka onkologiczna, polichlorowane bifenyle, procedura Whipple’a, przeszczep wątroby, radioterapia wiązką zewnętrzną, rak dróg żółciowych, resekcja chirurgiczna, stent dróg żółciowych, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, zaburzenie wchłaniania tłuszczów, zarządzanie objawami, zespół interdyscyplinarny, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Samotny guz włóknisty – Epidemiologia
Samotny guz włóknisty (SFT) to rzadki nowotwór mezenchymalny, stanowiący mniej niż 2% guzów tkanek miękkich, z częstością występowania około 1 przypadku na milion osób rocznie. Najczęściej lokalizuje się w opłucnej (ok. 30% przypadków), rzadziej w ośrodkowym układzie nerwowym (1% pierwotnych guzów OUN). SFT diagnozowany jest głównie u dorosłych w wieku 50-70 lat, bez wyraźnej predylekcji płciowej. Pomimo że większość guzów ma charakter łagodny, ryzyko nawrotów miejscowych i przerzutów odległych wynosi odpowiednio 29% i 34% w ciągu 5 lat, a nawroty mogą pojawić się nawet po 10-20 latach od leczenia. Kluczowym narzędziem prognostycznym jest zmodyfikowany model Demicco, uwzględniający wiek (>55 lat), wielkość guza (>15 cm), aktywność mitotyczną (≥4/10 HPF) oraz obecność martwicy, który pozwala na stratifikację pacjentów na grupy niskiego (66% pacjentów, 0% ryzyka przerzutów w 10 lat), pośredniego (24%, 10% ryzyka) i wysokiego ryzyka (10%, 73% ryzyka przerzutów w 5 lat).
aktywność mitotyczna, biomarker prognostyczny, choroba przerzutowa, ekspozycja na azbest, figura mitotyczna, guz ośrodkowego układu nerwowego, guz tkanki miękkiej, martwica guza, nadzór onkologiczny, nawrót miejscowy, obraz histopatologiczny, przerzut odległy, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, samotny guz włóknisty, stosunek neutrofili do limfocytów, stratyfikacja ryzyka, tomografia komputerowa klatki piersiowej, transformacja złośliwa, zapadalność - Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Leczenie
Astrocytoma, jako jeden z najczęstszych nowotworów mózgu, wymaga indywidualnie dostosowanego leczenia opartego na stopniu złośliwości, lokalizacji guza, wieku i stanie pacjenta. Podstawą terapii jest chirurgia, której celem jest maksymalne bezpieczne usunięcie guza, co w przypadku astrocytoma I stopnia (pilocytycznego) może prowadzić do wyleczenia. W wyższych stopniach (III i IV) całkowita resekcja jest często niemożliwa ze względu na infiltracyjny charakter nowotworu, jednak resekcja obejmująca ≥98% objętości guza poprawia medianę przeżycia (13 vs 8,8 miesiąca). W leczeniu uzupełniającym stosuje się radioterapię (EBRT, IMRT, radiochirurgia stereotaktyczna, terapia protonowa) oraz chemioterapię, głównie temozolomid (TMZ) w stopniach III i IV, a także schemat PCV w astrocytoma II stopnia. Nowoczesne metody chirurgiczne obejmują mapowanie mózgu w trakcie operacji, fluorescencję śródoperacyjną i neuroendoportową chirurgię minimalnie inwazyjną. Terapie celowane (np. bewacyzumab, inhibitory MEK, mTOR, vorasidenib) oraz immunoterapia (inhibitory punktów kontrolnych, szczepionki, wirusy onkolityczne, terapia CAR-T) stanowią uzupełnienie leczenia, szczególnie w nawrotowych i opornych przypadkach.
angiogeneza, astrocytoma, astrocytoma rozlane, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, bewacyzumab, chemioterapia, glejoblastoma, immunoterapia, inhibitor MEK, inhibitor mTOR, inhibitor punktów kontrolnych, leczenie chirurgiczne, lek przeciwpadaczkowy, lek steroidowy, mapowanie mózgu, metylacja promotora MGMT, mutacja IDH, neuroendoskopia, nowotwór mózgu, obrazowanie śródoperacyjne, obrzęk mózgu, podejście multidyscyplinarne, podwyściółkowy gwiaździak olbrzymiokomórkowy, profilowanie molekularne, protokół Stuppa, radiochemioterapia, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia, radioterapia konformalna, radioterapia z modulacją intensywności, rehabilitacja neurologiczna, resekcja chirurgiczna, schemat PCV, stopień złośliwości nowotworu, stwardnienie guzowate, szczepionka przeciwnowotworowa, temozolomid, terapia CAR-T, terapia celowana, terapia protonowa, Tumor Treating Fields, vorasidenib, wirus onkolityczny