gwiaździak rdzenia kręgowego
Gwiaździak rdzenia kręgowego (astrocytoma medullae spinalis) to rzadki pierwotny nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek glejowych – astrocytów. Stanowi około 2-4% wszystkich nowotworów wewnątrzrdzeniowych i występuje najczęściej w odcinku szyjnym i piersiowym rdzenia kręgowego.
Pod względem histopatologicznym gwiaździaki rdzenia kręgowego klasyfikowane są według kryteriów WHO na cztery stopnie złośliwości (I-IV), przy czym w lokalizacji rdzeniowej dominują postacie o niższym stopniu złośliwości. Typowymi objawami są postępujące zaburzenia neurologiczne, w tym niedowłady, zaburzenia czucia oraz dysfunkcje zwieraczy, których charakter zależy od poziomu uszkodzenia rdzenia.
Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych, przede wszystkim na rezonansie magnetycznym (MRI) z kontrastem, który pozwala określić lokalizację, rozległość guza oraz jego stosunek do otaczających struktur. Potwierdzenie rozpoznania wymaga badania histopatologicznego materiału pobranego podczas biopsji lub resekcji guza.
Leczenie gwiaździaka rdzenia kręgowego obejmuje przede wszystkim postępowanie chirurgiczne, którego celem jest maksymalne bezpieczne usunięcie guza z zachowaniem funkcji neurologicznych. W przypadku guzów o wyższym stopniu złośliwości lub niecałkowitej resekcji stosuje się uzupełniającą radioterapię. Rokowanie zależy głównie od stopnia złośliwości histologicznej guza oraz możliwości jego całkowitego usunięcia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w gwiaździakach jest silnie zróżnicowane i zależy od stopnia złośliwości guza, wieku pacjenta, statusu mutacji IDH, zakresu resekcji oraz metylacji promotora MGMT. Gwiaździaki I stopnia cechują się 5-letnim przeżyciem na poziomie 90-100% i medianą przeżycia powyżej 10 lat, natomiast gwiaździaki IV stopnia (glioblastoma) mają 5-letnie przeżycie zaledwie 5-10% i medianę około 15 miesięcy. Mutacja IDH oraz metylacja MGMT są korzystnymi markerami prognostycznymi, szczególnie w niższych stopniach złośliwości, podczas gdy delecja CDKN2A/B, amplifikacja EGFR, mutacja promotora TERT i aneuploidia wiążą się z gorszym rokowaniem. Wiek pacjenta ≥35 lat oraz podwyższony indeks proliferacji Ki-67 są niezależnymi czynnikami negatywnymi, a całkowita resekcja guza znacząco poprawia przeżycie, zwłaszcza przy usunięciu ≥80% masy guza.
delecja CDKN2A/B, glejak niskiego stopnia, glejak skąpodrzewiasty, glejak wielopostaciowy, gwiaździak, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak pilocytyczny, gwiaździak rdzenia kręgowego, gwiaździak rozlany, indeks proliferacji Ki-67, kodelecja 1p/19q, metylacja MGMT, MGMT, mutacja genetyczna, mutacja IDH, mutacja TERT, ocena neurologiczna, radioterapia, resekcja, skala Karnofsky’ego, stopień złośliwości guza, sztuczna inteligencja w medycynie, temozolomid - Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Epidemiologia
Astrocytoma, jako jedna z najczęstszych postaci nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, wykazuje zróżnicowaną epidemiologię zależną od podtypu i stopnia zaawansowania. W USA roczna zapadalność na astrocytoma wynosi około 15 000 przypadków, co stanowi 50% wszystkich guzów mózgu, z podtypami takimi jak gwiaździak włosowatokomórkowy (0,23/100 000), astrocytoma rozlane (0,1/100 000), gwiaździak anaplastyczny (0,49/100 000) oraz glejak wielopostaciowy (5/100 000). W Europie zapadalność na nowotwory glejowe typu astrocytoma wynosi około 4,8/100 000 rocznie. Występuje wyraźna przewaga zachorowań u mężczyzn, szczególnie w podtypach anaplastycznych i z mutacją IDH (stosunek M:K do 1,87:1). Charakterystyczne są także różnice wiekowe: gwiaździak włosowatokomórkowy dominuje u dzieci (70% przed 20 r.ż.), natomiast glejak wielopostaciowy najczęściej diagnozowany jest u osób w wieku 65-74 lat. Czynniki ryzyka obejmują zarówno predyspozycje genetyczne (np. NF-1, zespół Li-Fraumeni), jak i ekspozycję środowiskową (substancje chemiczne, promieniowanie, pola elektromagnetyczne).
astrocyt, astrocytoma, astrocytoma rozlane, dehydrogenaza izocytrynianowa, gadolin, glejak niskiego stopnia, glejak wielopostaciowy, guz wewnątrzczaszkowy, guz wewnątrzrdzeniowy, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak rdzenia kręgowego, gwiaździak włosowatokomórkowy, komórka glejowa, mutacja IDH1, nawrót choroby, neurofibromatoza typu 1, nowotwór glejowy, ośrodkowy układ nerwowy, progresja choroby, przeżycie wolne od progresji, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, transformacja złośliwa, tylny dół czaszki, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha