złośliwy ucisk rdzenia kręgowego
Złośliwy ucisk rdzenia kręgowego (ang. malignant spinal cord compression, MSCC) stanowi poważne powikłanie neurologiczne występujące najczęściej w przebiegu choroby nowotworowej. Stan ten powstaje, gdy guz pierwotny lub przerzutowy wywiera bezpośredni nacisk na rdzeń kręgowy lub jego osłony, prowadząc do upośledzenia funkcji neurologicznych.
Najczęstszymi nowotworami powodującymi ucisk rdzenia są rak płuca, piersi, prostaty oraz szpiczak mnogi. Przerzuty do kręgosłupa występują u 5-10% pacjentów onkologicznych, a u około 20% z nich rozwija się objawowy ucisk rdzenia. Klinicznie objawia się bólem pleców (często pierwszy symptom), zaburzeniami czucia, osłabieniem mięśni, dysfunkcją zwieraczy oraz, w zaawansowanych przypadkach, porażeniem.
Diagnostyka obejmuje badanie MRI całego kręgosłupa, które jest metodą z wyboru pozwalającą określić dokładną lokalizację i zakres ucisku. W przypadku braku dostępu do MRI alternatywą jest tomografia komputerowa. Leczenie złośliwego ucisku rdzenia kręgowego wymaga natychmiastowej interwencji i ma charakter pilny, ponieważ opóźnienie terapii może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń neurologicznych.
Postępowanie terapeutyczne obejmuje podawanie wysokich dawek kortykosteroidów (zwykle deksametazonu) w celu zmniejszenia obrzęku, radioterapię miejscową oraz, w wybranych przypadkach, leczenie chirurgiczne. Wybór metody zależy od stanu ogólnego pacjenta, rokowania oraz charakterystyki guza. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia są kluczowe dla zachowania funkcji neurologicznych i poprawy jakości życia pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór rdzenia kręgowego – Epidemiologia
Nowotwory rdzenia kręgowego stanowią 2-4% pierwotnych guzów OUN, z częstością występowania 0,74/100 000 osobolat (kobiety 0,77, mężczyźni 0,70). Guzy klasyfikuje się na wewnątrzrdzeniowe (20-30% u dorosłych, 50% u dzieci), wewnątrzoponowe-zewnątrzrdzeniowe (60-70%) oraz zewnątrzoponowe (głównie przerzutowe). Najczęstsze lokalizacje to odcinek piersiowy (60-80%), lędźwiowy (15-30%) i szyjny (10%). Dominujące typy histologiczne to ependymoma (50-60% guzów wewnątrzrdzeniowych, częstość 0,18/100 000), schwannoma (0,24/100 000), oponiaki (13,93%) oraz gwiaździaki (6-8%, u dzieci 60% guzów wewnątrzrdzeniowych). Przerzuty do rdzenia dotyczą 5-10% pacjentów onkologicznych, a złośliwy ucisk rdzenia (MSCC) występuje u 5% chorych, najczęściej z rakiem piersi, płuca i prostaty. Wskaźniki przeżycia dla pierwotnych złośliwych guzów rdzenia wynoszą 85% (1 rok), 71% (5 lat) i 64% (10 lat), z gorszym rokowaniem przy starszym wieku, wysokim stopniu złośliwości i niepełnej resekcji.
aktywny nadzór medyczny, choroba von Hippla-Lindaua, guz przerzutowy, guz wewnątrzrdzeniowy, guz zewnątrzoponowy, gwiaździak, naczyniak krwionośny, nerwiak osłonkowy, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nerwiakowłókniakowatość typu 2, nowotwór rdzenia kręgowego, odcinek lędźwiowy kręgosłupa, odcinek piersiowy kręgosłupa, odcinek szyjny kręgosłupa, oponiak rdzenia kręgowego, ośrodkowy układ nerwowy, pierwotny guz rdzenia kręgowego, przerzut do rdzenia kręgowego, przerzut oponowy, rezonans magnetyczny, wyściółczak, wyściółczak rdzeniowy, złośliwy ucisk rdzenia kręgowego - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór kręgosłupa – Epidemiologia
Nowotwory kręgosłupa dzielą się na pierwotne i wtórne (przerzutowe), z przewagą przerzutów stanowiących około 90% przypadków. Roczna zachorowalność na pierwotne guzy kręgosłupa w USA wynosi około 7500 przypadków, a na pierwotne nowotwory rdzenia kręgowego około 4100. Guzy śródoponowe występują z częstością 0,74-1,6/100 000 rocznie, z wewnątrzrdzeniowymi stanowiącymi 10-30% wszystkich guzów kręgosłupa. Przerzuty do kręgosłupa lokalizują się najczęściej w odcinku piersiowym (60-80%), lędźwiowym (15-30%) i szyjnym (10%). Najczęstszym pierwotnym guzem kręgosłupa jest naczyniak krwionośny (30% przypadków, głównie bezobjawowy), a najczęstszym złośliwym plazmocytoma (20-30%). Wśród guzów śródoponowych dominują schwannoma (38,68%), oponiak (13,93%) i wyściółczak (7,65%). Mediana wieku przy rozpoznaniu złośliwego ucisku rdzenia wynosi 65 lat, a schwannoma częściej występuje u mężczyzn i osób rasy białej. Najczęstsze pierwotne nowotwory dające przerzuty do kręgosłupa to rak piersi, płuc i prostaty, z wyższą częstością przerzutów kostnych u mężczyzn.
biopsja, guz pierwotny, guz przerzutowy, guz wewnątrzoponowy-zewnątrzrdzeniowy, guz wewnątrzrdzeniowy, guz zewnątrzrdzeniowy, krwiak nadtwardówkowy, naczyniak krwionośny, nerwiakowłókniak, nowotwór kręgosłupa, obrazowanie dyfuzyjne, obrazowanie MR, obrazowanie tensora dyfuzji, oponiak rdzenia kręgowego, ośrodkowy układ nerwowy, PET-CT, pierwotny guz rdzenia kręgowego, plazmocytoma, przerzut do kręgosłupa, przerzut kostny, radioterapia, resekcja en bloc, schwannoma, tomografia komputerowa, wyściółczak, złośliwy ucisk rdzenia kręgowego