hipoteza podwójnego uderzenia
Hipoteza podwójnego uderzenia (ang. double-hit hypothesis) to koncepcja w onkologii, która wyjaśnia mechanizm rozwoju nowotworów wymagających dwóch niezależnych zdarzeń genetycznych. Zgodnie z tą teorią, do transformacji nowotworowej komórki potrzebne są dwie następujące po sobie mutacje genetyczne – jedna w każdym z alleli tego samego genu supresorowego.
Hipoteza ta została po raz pierwszy sformułowana przez Alfreda Knudsona w 1971 roku na podstawie badań nad siatkówczakiem (retinoblastoma). Knudson zaobserwował, że w przypadkach dziedzicznych, gdzie jedna mutacja jest przekazywana w linii germinalnej, do rozwoju nowotworu wystarczy pojedyncze, somatyczne „drugie uderzenie”. Natomiast w przypadkach sporadycznych konieczne są dwie niezależne mutacje somatyczne w tej samej komórce.
Hipoteza podwójnego uderzenia ma szczególne znaczenie w zrozumieniu mechanizmów dziedzicznych zespołów nowotworowych, takich jak zespół Li-Fraumeni, zespół von Hippla-Lindaua czy rodzinna polipowatość gruczolakowata. W praktyce klinicznej koncepcja ta pomaga wyjaśnić wcześniejsze występowanie i wieloogniskowość nowotworów u pacjentów z genetyczną predyspozycją do choroby nowotworowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak krwotoczny dziedziczny – Patofizjologia i mechanizm
Naczyniak krwotoczny dziedziczny (HHT, zespół Oslera-Webera-Rendu) to autosomalnie dominujące zaburzenie charakteryzujące się nieprawidłową angiogenezą, prowadzącą do teleangiektazji i malformacji tętniczo-żylnych (AVMs) w narządach takich jak płuca, mózg, wątroba i przewód pokarmowy. Patogeneza HHT wiąże się z mutacjami w genach ENG (HHT1), ACVRL1 (HHT2) oraz SMAD4, które kodują białka uczestniczące w szlaku sygnałowym TGF-β/BMP9/10. Mutacje te powodują zaburzenia w sygnalizacji ALK1/Smad1/5/8, prowadząc do nieprawidłowej proliferacji i migracji komórek śródbłonka oraz zwiększonej ekspresji VEGF, co skutkuje patologiczna angiogenezą i osłabieniem ścian naczyń. Model haploinsuficjencji oraz hipoteza „podwójnego uderzenia” tłumaczą ogniskowy charakter zmian naczyniowych, gdzie mutacja germinalna wymaga dodatkowych lokalnych czynników środowiskowych lub genetycznych do rozwoju objawów. Fenotypowo HHT1 cechuje się wcześniejszymi krwawieniami z nosa i AVMs płucnymi, natomiast HHT2 częściej manifestuje się AVMs wątroby i rzadziej mózgu (19,7% w ENG vs. 12,5% w ACVRL1). Mutacje SMAD4 wiążą się z polipowatością młodzieńczą przewodu pokarmowego.
bewacyzumab, białko morfogenetyczne kości, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, endoglina, fibrynoliza, haploinsuficjencja, hipoteza podwójnego uderzenia, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka mięśni gładkich naczyń, komórka śródbłonka, lek anty-angiogenny, malformacja tętniczo-żylna, mikroRNA, mutacja genu, naczyniak krwotoczny dziedziczny, naczynie włosowate, polipowatość młodzieńcza, przeciwciało anty-VEGF, sirolimus, szlak sygnałowy TGF-β, takrolimus, telangiektazja, udar zatorowy, zaburzenie autosomalne dominujące, zespół Oslera-Webera-Rendu