bez czarny
Bez czarny (Sambucus nigra) to roślina lecznicza o bogatej historii stosowania w medycynie tradycyjnej. Kwiaty i owoce bzu czarnego zawierają flawonoidy, antocyjany, garbniki oraz witaminy A i C, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe i immunomodulujące.
W praktyce klinicznej preparaty z bzu czarnego wykorzystywane są w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych, gdzie skracają czas trwania objawów przeziębienia i grypy. Ekstrakt z owoców bzu czarnego wykazuje zdolność hamowania replikacji wirusów, w tym wirusów grypy typu A i B, co potwierdzono w badaniach in vitro i klinicznych.
Stosowanie bzu czarnego w formie naparów, syropów czy suplementów może łagodzić objawy zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Należy pamiętać, że niedojrzałe owoce oraz liście, kora i korzenie zawierają glikozydy cyjanogenne, które mogą powodować działania niepożądane, dlatego w lecznictwie wykorzystuje się głównie dojrzałe owoce i kwiaty tej rośliny.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sambucus nigra – Przeciwwskazania stosowania
Preparat Santaherba zawiera Sambucus nigra w postaci nalewki macierzystej (TM) w stężeniu 3,33 ml na 100 ml kropli doustnych, z łączną zawartością etanolu 39,5% (v/v). Główne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na Sambucus nigra lub inne składniki preparatu, w tym Belladonna D4, Stramonium D4, Ephedra vulgaris D4 oraz inne substancje czynne i pomocnicze. Preparatu nie należy stosować u dzieci poniżej 2 roku życia. Ze względu na wysoką zawartość etanolu, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami wątroby, historią uzależnienia alkoholowego, kobiet w ciąży i karmiących piersią, a także u osób przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem oraz u pacjentów, u których etanol może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn.
Adrenalinum, Belladonna, bez czarny, charakterystyka produktu leczniczego, choroba wątroby, ciąża, crataegus oxyacantha, dysfagia, ephedra vulgaris, etanol, galeopsis ochroleuca, Ipeca, karmienie piersią, Lobelia inflata, nadwrażliwość, nalewka macierzysta, Solidago virga aurea, Stramonium, uzależnienie alkoholowe, Yerba santa, zaburzenie świadomości - Leksykon substancji czynnych
Sambucus nigra – Wskazania do stosowania
Sambucus nigra, występujący w preparacie leczniczym Santaherba w formie nalewki (tinctura madre, TM), stanowi jeden z jedenastu równorzędnych składników aktywnych, każdy w ilości 3,33 ml na 100 ml roztworu. Preparat zawiera 39,5% (v/v) etanolu, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów do terapii. Sambucus nigra jest stosowany wspomagająco w leczeniu kataru siennego (alergicznego nieżytu nosa), schorzenia o podłożu alergicznym charakteryzującego się zapaleniem błony śluzowej nosa oraz objawami takimi jak wodnisty katar, kichanie, świąd i przekrwienie błony śluzowej nosa. Działanie preparatu wynika z synergii wszystkich jedenastu składników, co sugeruje kompleksowe podejście do łagodzenia objawów alergicznego nieżytu nosa.
Adrenalinum, alergiczny nieżyt nosa, Belladonna, bez czarny, crataegus oxyacantha, ephedra vulgaris, galeopsis ochroleuca, Ipeca, katar sienny, kichanie, kortykosteroid donosowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwleukotrienowy, Lobelia inflata, nalewka, patofizjologia alergicznego nieżytu nosa, przekrwienie błony śluzowej nosa, sezonowy alergiczny nieżyt nosa, Solidago virga aurea, Stramonium, wodnisty katar, Yerba santa, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek - Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Dawkowanie i sposób podawania
Preparaty zawierające bez czarny (Sambucus nigra L.) jako składnik mieszanek przeczyszczających, takie jak Normosan (zioła do zaparzania) oraz Normosan fix (saszetki), powinny być dawkowane z uwzględnieniem maksymalnej dobowej dawki glikozydów hydroksyantracenowych wynoszącej 30 mg. Dla Normosanu pojedyncza dawka to 1,4 g ziół (¾ łyżki miarowej), które należy zalać 1 szklanką zimnej wody, zagotować pod przykryciem, odstawić na około 15 minut i przecedzić, a następnie pacjent powinien wypić od ⅔ do całości odwaru wieczorem po jedzeniu. W przypadku Normosan fix, 1 saszetkę (1,4 g) zalewa się 1 szklanką wrzącej wody (ok. 250 ml), naparza pod przykryciem przez około 15 minut i pije przed snem w ilości od ⅔ do całości naparu. Działanie przeczyszczające pojawia się przeciętnie po 8-12 godzinach od podania. Preparaty te są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 roku życia i nie powinny być stosowane dłużej niż 1 tydzień, z zalecaną częstotliwością 2-3 razy w tygodniu.
bez czarny, czas stosowania, dawkowanie preparatu, droga podania doustnego, działanie przeczyszczające, glikozyd hydroksyantracenowy, miękki stolec, mieszanka ziołowa, Normosan, Normosan fix, pacjent w podeszłym wieku, preparat złożony, przeciwwskazanie u dzieci, substancja aktywna, wywiad medyczny, zioła do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Crataegus oxyacantha – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Crataegus oxyacantha (głóg dwuszyjkowy) jest składnikiem nalewki macierzystej (TM) w preparacie Santaherba, występującym w stężeniu 3,33 ml/100 ml roztworu. Ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, oraz u kobiet karmiących piersią, zaleca się ostrożność i indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka przed podjęciem terapii. Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest obecność etanolu w stężeniu 39,5% (v/v) w preparacie, co może negatywnie wpływać na rozwój płodu oraz zdrowie niemowlęcia karmionego piersią. Brak jest również danych dotyczących wpływu Crataegus oxyacantha na płodność u obu płci, co wymaga szczegółowego poinformowania pacjentek planujących ciążę.
adrenalina, Belladonna, bez czarny, crataegus oxyacantha, ephedra vulgaris, etanol, galeopsis ochroleuca, głóg dwuszyjkowy, Ipeca, laktacja, Lobelia inflata, mleko matki, nalewka macierzysta, penetracja składników aktywnych, płód, profil bezpieczeństwa, Solidago virga aurea, stosunek korzyści do ryzyka, Stramonium, synergizm, trymestr ciąży, układ rozrodczy, Yerba santa, zdolności prokreacyjne - Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Glukofrangulina A, pochodna hydroksyantracenowa obecna w korze kruszyny (Rhamnus frangula L.), wykazuje potencjał mutagenny i genotoksyczny w testach in vitro, jednak te właściwości nie zostały potwierdzone w badaniach in vivo, co ma kluczowe znaczenie dla oceny bezpieczeństwa klinicznego. Długoterminowe badania rakotwórczości wskazują na ryzyko uszkodzeń nerek oraz jelita grubego, a badania toksyczności reprodukcyjnej z emodyną wykazały wpływ na cykl rujowy u myszy, głównie wtórny do toksyczności matczynej związanej z biegunką. Nefrotoksyczność, w tym przerost nabłonka nerek i kanalikowe nacieki bazofilowe, obserwowano przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień w modelach zwierzęcych, z częściową odwracalnością zmian po okresie zdrowienia.
aloe-emodyna, bez czarny, emodyna, Frangula alnus, frangulina, genotoksyczność, glukofrangulina A, kora kruszyny, mięta pieprzowa, model mikrosomalny Salmonelli, mutagenność, naciek bazofilowy, naprawa DNA, nefropatia, nefrotoksyczność, NOEL, pierwotne hepatocyty, pochodna hydroksyantracenowa, przerost nabłonka, rakotwórczość, Rhamnus frangula, splot nerwowy okrężnicy, strąki senesu, test mutagenności, toksyczność długoterminowa, toksyczność podostra, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie nerek, wpust żołądka, związek hydroksyantracenowy - Leksykon substancji czynnych
Kwiat dziewanny – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Obecnie brak jest kompleksowych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania kwiatu dziewanny (Verbascum spp., flos), co stanowi istotną lukę w ocenie profilu bezpieczeństwa tej substancji roślinnej. Preparat Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja, zawierający wyciąg płynny (1:1,46) z kwiatu dziewanny w ilości 2,5 części na 10 g wyciągu płynnego w 100 g syropu, nie posiada formalnej dokumentacji nieklinicznej. Ekstrakcja składników czynnych odbywa się przy użyciu 60% etanolu (V/V), a zawartość etanolu w produkcie końcowym nie przekracza 5,1% (m/m). Produkt jest dopuszczony do obrotu jako lek, mimo braku badań przedklinicznych, i dostępny w postaci syropu o klarownej konsystencji i barwie od wiśniowej do brunatnej, z dopuszczalną opalizacją.
- Leksykon substancji czynnych
Sambucus nigra – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Sambucus nigra, obecny w preparacie Santaherba w formie nalewki macierzystej (TM), zawiera 39,5% v/v etanolu, co przekłada się na około 234 mg alkoholu w standardowej dawce 30 kropli dla dorosłych. Taka ilość alkoholu odpowiada spożyciu 5,8 ml piwa lub 2,3 ml wina, co stanowi istotne ryzyko dla pacjentów z chorobą alkoholową, a także dla kobiet ciężarnych i karmiących, osób z chorobami wątroby oraz pacjentów z padaczką, ze względu na potencjalne obniżenie progu drgawkowego przez etanol. Preparat nie jest zalecany u dzieci poniżej 6 roku życia, a u dzieci poniżej 2 lat jest absolutnie przeciwwskazany ze względu na zawartość alkoholu i brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania w tej grupie wiekowej.
Adrenalinum, Belladonna, bez czarny, choroba alkoholowa, choroba wątroby, crataegus oxyacantha, dawka dobowa, ephedra vulgaris, galeopsis ochroleuca, Ipeca, karmienie piersią, Lobelia inflata, nalewka macierzysta, padaczka, próg drgawkowy, schorzenie współistniejące, Solidago virga aurea, Stramonium, Yerba santa, zawartość etanolu - Leksykon substancji czynnych
Sambucus nigra – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Preparat Santaherba zawierający ekstrakt z Sambucus nigra TM w stężeniu 3,33 ml/100 ml oraz wysoką zawartość etanolu 39,5% (v/v) może istotnie wpływać na zdolności psychomotoryczne pacjenta, zwłaszcza przy dawkach przekraczających zalecane. Chociaż sam ekstrakt z bezu czarnego nie wykazuje bezpośredniego działania na funkcje poznawcze, obecność etanolu stanowi istotne ryzyko upośledzenia koncentracji i koordynacji, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Lekarze powinni szczegółowo informować pacjentów o potencjalnych konsekwencjach stosowania preparatu, zwracając uwagę na możliwość wystąpienia zaburzeń psychomotorycznych nawet przy prawidłowym stosowaniu leku.
Adrenalinum, alkohol etylowy, Belladonna, bez czarny, crataegus oxyacantha, dokumentacja medyczna, ephedra vulgaris, etanol, funkcja poznawcza, galeopsis ochroleuca, interakcja etanolu, Ipeca, krople doustne, lek działający depresyjnie, Lobelia inflata, ośrodkowy układ nerwowy, preparat leczniczy, Santaherba, Solidago virga aurea, Stramonium, Yerba santa, zaburzenie koncentracji, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Sambucus nigra – Przedawkowanie
Preparat Santaherba zawiera Sambucus nigra w stężeniu 3,33 ml nalewki macierzystej (TM) na 100 ml produktu oraz 39,5% (v/v) etanolu, co stanowi istotny czynnik ryzyka w przypadku potencjalnego przedawkowania. Do chwili obecnej nie odnotowano klinicznych przypadków przedawkowania tego preparatu, co utrudnia precyzyjne określenie toksycznych dawek i objawów. W składzie preparatu znajdują się również inne substancje aktywne, takie jak Belladonna D4, Stramonium D4, Adrenalinum D6 oraz Ephedra vulgaris D4, które mogą nasilać działania niepożądane i komplikować obraz kliniczny ewentualnego zatrucia.
Adrenalinum, Belladonna, bez czarny, dawka toksyczna, depresja ośrodkowego układu nerwowego, ephedra vulgaris, funkcje poznawcze, intoksykacja alkoholowa, krople doustne, nalewka macierzysta, objawy toksyczne, parametry życiowe, preparat Santaherba, Sambucus nigra, Stramonium, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenie świadomości - Leksykon substancji czynnych
Solidago virga aurea – Przeciwwskazania stosowania
Solidago virga aurea (nawłoć pospolita) jest składnikiem preparatu Santaherba (krople doustne), w którym występuje w stężeniu 3,33 ml/100 ml. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na tę substancję lub inne składniki preparatu, takie jak Yerba santa D3, Ipeca D4, Lobelia inflata D3, Adrenalinum D6, Belladonna D4, Stramonium D4, Ephedra vulgaris D4, Galeopsis ochroleuca TM, Sambucus nigra TM oraz Crataegus oxyacantha TM. Preparat jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 roku życia. Zawiera 39,5% (v/v) etanolu, co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu, padaczką, chorobami mózgu oraz u osób prowadzących pojazdy lub obsługujących maszyny. Należy również uwzględnić potencjalne interakcje z lekami uspokajającymi, przeciwbólowymi, przeciwzapalnymi i wpływającymi na układ krążenia ze względu na złożony skład preparatu.
adrenalina, Belladonna, bez czarny, choroba autoimmunologiczna, choroba psychiczna, choroba układu krążenia, choroba układu oddechowego, choroba wątroby, działanie moczopędne, głóg jednoszyjkowy, immunomodulacja, lek kardiologiczny, lek przeciwbólowy, lek przeciwzapalny, lek uspokajający, lobelia rozdęta, nadwrażliwość, nawłoć pospolita, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, poziewnik żółtobiały, przęśl zwyczajna, Santaherba, Stramonium, uszkodzenie mózgu, uzależnienie od alkoholu, Yerba santa, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Przeciwwskazania stosowania
Preparaty zawierające owoc bzu czarnego (Sambucus nigra L., fructus), takie jak Normosan i Normosan fix, zawierają odpowiednio 10,1-23,7 g oraz 0,142-0,332 g owocu na 100 g mieszanki lub 1,4 g w saszetce. Stosowanie tych preparatów jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na składniki mieszanki, w tym mentol, rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae), bylicę pospolitą i brzozę, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych i krzyżowych. Ponadto, preparaty te, zawierające także składniki przeczyszczające (kora kruszyny, liście senesu), są bezwzględnie przeciwwskazane w schorzeniach układu pokarmowego takich jak niedrożność i zwężenie jelit, atonia jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroby zapalne okrężnicy (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy), ból brzucha o nieznanym pochodzeniu oraz w stanach ciężkiego odwodnienia z niedoborem wody i elektrolitów.
alergia na mentol, alergia na pyłki roślin, atonia jelit, bez czarny, ból brzucha nieznanego pochodzenia, choroba Leśniowskiego-Crohna, czynność skurczowa macicy, hipokalemia, hiponatremia, nadwrażliwość na składniki, niedobór elektrolitów, niedrożność jelit, objaw alergiczny, odwodnienie, reakcja alergiczna krzyżowa, rośliny baldaszkowate, toksyczne rozdęcie okrężnicy, uzależnienie od środków przeczyszczających, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie perystaltyki jelit, zaburzenie wchłaniania, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie okrężnicy, zapalenie wyrostka robaczkowego, zaparcie czynnościowe, zespół jelita drażliwego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja –
Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja jest roślinnym produktem leczniczym stosowanym tradycyjnie w łagodzeniu objawów przeziębienia, zwłaszcza w przypadkach niewysokiej gorączki. Preparat wykazuje działanie napotne, przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz immunomodulujące, wynikające z synergistycznego działania czterech składników: kwiatu lipy (3,0 części), kwiatu bzu czarnego (3,0 części), kwiatu dziewanny (2,5 części) oraz kory wierzby (1,5 części). W 100 g syropu znajduje się 10 g wyciągu płynnego (1:1,46) uzyskanego ekstrakcją w 60% etanolu, którego zawartość w produkcie końcowym nie przekracza 5,1% (m/m). Syrop jest wskazany jako środek wspomagający terapię stanów zapalnych górnych dróg oddechowych o łagodnym i umiarkowanym przebiegu, łagodząc kaszel, ból gardła oraz wspomagając obniżanie temperatury ciała do wartości niewymagających interwencji farmakologicznej.
bez czarny, ból gardła, działanie immunomodulujące, działanie napotne, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, działanie synergistyczne, dziewanna, ekstrakcja, gorączka, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel, kora wierzby, lipa, sacharoza, środek napotny, stan zapalny górnych dróg oddechowych, terapia objawowa - Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Działania niepożądane
Preparaty zawierające bez czarny (Sambucus nigra L.), takie jak Normosan (10,1-23,7% owoców bzu czarnego) oraz Normosan fix (0,142-0,332 g owoców w saszetce), mogą wywoływać działania niepożądane o nieznanej częstości, w tym reakcje nadwrażliwości immunologicznej manifestujące się świądem, pokrzywką oraz wysypką skórną. W połączeniu z innymi składnikami (kora kruszyny, listek senesu) obserwuje się dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak bóle i skurcze brzucha oraz wodnisty stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego lub nadpobudliwego. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do pseudomelanosis coli – odwracalnych zmian pigmentacyjnych błony śluzowej jelita grubego – oraz zaostrzenia refluksu żołądkowo-przełykowego. W przypadku objawów żołądkowo-jelitowych związanych z przedawkowaniem zaleca się zmniejszenie dawki lub odstawienie preparatu.
arytmia, bez czarny, białkomocz, ból brzucha, choroba zapalna jelit, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, farmakovigilance, krwiomocz, nowotwór jelita grubego, odwodnienie, osłabienie mięśniowe, pokrzywka, pseudomelanosis coli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, Sambucus nigra, skurcz jamy brzusznej, skurcz mięśni, świąd, uszkodzenie nerek, wodnisty stolec, wysypka skórna, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie świadomości, zaostrzenie refluksu żołądkowo-przełykowego, zespół jelita drażliwego, zespół nadpobudliwego jelita