sennidyna
Sennidyna to związek należący do grupy antranoidów, będący głównym aktywnym składnikiem liści i strąków senesu (Cassia senna, Cassia angustifolia). Jest to naturalna substancja o silnych właściwościach przeczyszczających, wykorzystywana w leczeniu zaparć.
Mechanizm działania sennidyny polega na stymulacji perystaltyki jelit poprzez podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie śluzowej okrężnicy. Dodatkowo zwiększa ona wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita, zmiękczając masy kałowe. Efekt przeczyszczający pojawia się zwykle po 8-12 godzinach od przyjęcia.
W praktyce klinicznej sennidyna stosowana jest w leczeniu doraźnym zaparć, przed badaniami diagnostycznymi przewodu pokarmowego oraz w przygotowaniu do zabiegów chirurgicznych. Ze względu na potencjalne działania niepożądane (bóle brzucha, odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe) oraz ryzyko uzależnienia, nie zaleca się długotrwałego stosowania preparatów zawierających sennidynę.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Analiza dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania owocu bzu czarnego (Sambucus nigra L., fructus) wykazała całkowity brak badań toksykologicznych, mutagennych, genotoksycznych oraz oceny potencjału rakotwórczego i toksyczności reprodukcyjnej. Owoc bzu czarnego występuje w produktach leczniczych Normosan i Normosan fix w ilościach odpowiednio 10,1-23,7 g/100 g mieszanki oraz 0,142-0,332 g na saszetkę 1,4 g, jednak brak jest dedykowanych danych przedklinicznych dla tego składnika. W produktach tych bez czarny jest jednym z pięciu składników ziołowych, obok kory kruszyny, listków senesu, owocu kminku i liścia mięty pieprzowej, z których jedynie kora kruszyny i listki senesu posiadają częściowe dane wskazujące na potencjalne ryzyko toksyczne, mutagenne i genotoksyczne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu.
aloe-emodyna, badanie rakotwórczości, bez czarny, biegunka, Cassia senna, charakterystyka produktu leczniczego, cykl rujowy, działanie nefrotoksyczne, działanie przeczyszczające, emodyna, frangulina, gromadzenie pigmentu, indukcja naprawy DNA, kanalik nerkowy, kanalikowy naciek bazofilowy, kora kruszyny, liść mięty pieprzowej, listek senesu, mieszanka ziołowa, model mikrosomalny Salmonelli, nabłonek wpustu żołądka, nefropatia, owoc kminku, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przerost nabłonka jelita grubego, przerost nabłonka nerek, reina, sennidyna, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, substancja czynna pochodzenia roślinnego, test mutagenności in vitro, test naprawy DNA, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, zmiana rozrostowa -
Leksykon substancji czynnych
Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) zawiera β-O-glikozydy antranoidowe, które nie ulegają rozkładowi ani wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, co jest kluczowe dla ich działania przeczyszczającego. Metabolizm tych glikozydów przebiega dwuetapowo: najpierw bakterie jelita grubego przekształcają je do aktywnych metabolitów, głównie emodyno-9-antronu, które następnie ulegają wchłonięciu i dalszemu metabolizmowi do glukuronianów i siarczanów obecnych w krążeniu ogólnoustrojowym. Badania na zwierzętach wskazują, że biodostępność aktywnych metabolitów, takich jak aloe-emodyna, jest ograniczona przez szybki metabolizm i sprzęganie. Dystrybucja antranoidów jest ograniczona, z minimalnym przenikaniem przez łożysko oraz do mleka kobiet karmiących, co ma znaczenie dla oceny bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających kruszynę w tych grupach pacjentek.
aglikon antrachinowy, aktywny metabolit, aloe-emodyna, aloe-emodyna-9-antron, aloina, aloinozyd, alona przylądkowa, antrazwiązek, antron reiny, biodostępność, działanie przeczyszczające, emodyno-9-antron, Eubacterium, Frangula alnus, glukuronian i siarczan, hydroksyaloina, kora kruszyny, liść senesu, metabolizm jelitowy, metabolizm ogólnoustrojowy, perystaltyka, preparat przeczyszczający, przenikanie przez łożysko, reina, Rhamnus frangula, sennidyna, sennozyd, wydalanie z żółcią, związek antranoidowy, β-O-glikozyd -
Leksykon substancji czynnych
Kminek (Carum carvi L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jego farmakokinetyka pozostaje słabo poznana. W preparatach zawierających kminek często występują także składniki o działaniu przeczyszczającym, takie jak kora kruszyny i listek senesu, których β-O-połączone glikozydy nie są trawione enzymatycznie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, lecz metabolizowane przez bakterie jelita grubego do aktywnych metabolitów: emodyno-9-antronu (kora kruszyny) oraz antronu reiny (listek senesu). Metabolity te ulegają dalszemu wchłanianiu i koniugacji do form glukuronidowych i siarczanowych, a ich eliminacja odbywa się głównie z kałem (około 90% sennozydów) oraz moczem (3-6%). Maksymalne stężenie reiny we krwi po podaniu 20 mg sennozydów wynosiło 100 ng/ml, bez obserwowanej akumulacji. Aktywne metabolity przenikają w niewielkich ilościach do mleka matki i przez łożysko, co ma znaczenie kliniczne w kontekście stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
aglikon, aglikon antrachinonowy, antron reiny, bakterie jelitowe, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, farmakodynamika, glikozydy, glukuronid, interakcja farmakokinetyczna, kminek, kora kruszyny, listek senesu, perystaltyka, reina, sennidyna, sennozyd, siarczan, właściwość farmakokinetyczna, związek antranoidowy -
Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe, głównie sennozydy obecne w liściach senesu (Sennae foliolum), charakteryzują się specyficznym profilem farmakokinetycznym. Nie ulegają wchłanianiu w jelicie cienkim ani rozkładowi przez enzymy trawienne, a ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem flory bakteryjnej, gdzie są przekształcane do reinoantronu – aktywnego metabolitu. Reinoantron wykazuje ograniczone wchłanianie (<10%), natomiast aglikony są absorbowane już w jelicie cienkim. Po podaniu doustnym 20 mg sennozydów przez 7 dni, maksymalne stężenie reiny we krwi wynosiło 100 ng/ml, bez obserwacji kumulacji, co wskazuje na efektywną eliminację. Metabolity te są głównie wydalane z kałem (około 90% w formie polimerów – polichinonów), z niewielkim udziałem wydalania z moczem (3-6%) i żółcią.
absorpcja, aglikon, bariera łożyskowa, biotransformacja, działanie przeczyszczające, eliminacja, flora bakteryjna jelitowa, glikozyd hydroksyantracenowy, glukuronian i siarczan, liść senesu, metabolit, mleko matki, polichinon, reina, reinoantron, Sennae foliolum, sennidyna, sennozyd, strąk senesu, β-O-glikozyd -
Leksykon substancji czynnych
Owoc senesu (Sennae fructus angustifoliae) zawiera glikozydy hydroksyantracenowe, głównie sennozydy, które nie są wchłaniane w jelicie cienkim i ulegają biotransformacji przez florę bakteryjną jelita grubego do aktywnego metabolitu – reinoantronu. W preparacie Laxantia Tea zawartość owocu senesu wynosi 100 mg na saszetkę, co odpowiada 16-18 mg sennozydów B. Po wchłonięciu reinoantron jest metabolizowany do reiny i sennidyn, które występują głównie w formie skoniugowanej (glukuroniany i siarczany), co ułatwia ich eliminację. Maksymalne stężenie reiny we krwi po podaniu 20 mg sennozydów przez 7 dni wynosiło 100 ng/ml, bez kumulacji metabolitów, co jest istotne dla bezpieczeństwa długotrwałej terapii.
aglikon, bariera łożyskowa, biotransformacja, działanie przeczyszczające, flora bakteryjna jelitowa, glikozyd hydroksyantracenowy, glukuronian, jelito cienkie, jelito grube, Laxantia Tea, metabolizm bakteryjny, polichinon, polimer, przewód pokarmowy, reina, reinoantron, Sennae fructus angustifoliae, sennidyna, sennozyd B, wydalanie z żółcią, β-O-glikozyd -
Leksykon substancji czynnych
Sennozydy, glikozydy hydroksyantracenowe obecne w preparatach zawierających senes (np. Figura 1, Normosan, Normosan fix), charakteryzują się brakiem absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego ze względu na obecność wiązań β-O-glikozydowych, które nie są hydrolizowane przez ludzkie enzymy trawienne. Aktywacja farmakologiczna następuje w jelicie grubym, gdzie pod wpływem flory bakteryjnej sennozydy są przekształcane do aktywnych metabolitów, głównie antronu reiny. Stopień absorpcji tych metabolitów jest niski, nie przekraczający 10%. Po wchłonięciu do krwiobiegu antron reiny ulega intensywnej biotransformacji wątrobowej do reiny i sennidyn, które występują głównie jako koniugaty glukuronidowe i siarczanowe. W badaniach klinicznych po podaniu 20 mg sennozydów przez 7 dni maksymalne stężenie reiny w osoczu wynosiło 100 ng/ml, bez obserwacji kumulacji metabolitów.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bariera łożyskowa, biotransformacja wątrobowa, chryzofanol, emodyna, emodyno-9-antron, flora bakteryjna, flora bakteryjna jelita, glikozyd hydroksyantracenowy, kora kruszyny, krwiobieg, kumulacja leku, osocze krwi, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, przemiana metaboliczna, reina, sennidyna, sennozyd, wiązanie β-O-glikozydowe, wydalanie z moczem, wydalanie z żółcią -
Leksykon substancji czynnych
Owoc bzu czarnego (Sambucus nigra L., fructus) jest składnikiem preparatów Normosan oraz Normosan fix, zawierających odpowiednio 10,1-23,7 g/100 g oraz 0,142-0,332 g/saszetkę (1,4 g) mieszanki ziół o działaniu przeczyszczającym. Farmakokinetyka tych preparatów jest złożona i wynika z metabolizmu glikozydów antrachinonowych, głównie pochodzących z kory kruszyny i listków senesu. Związki te nie ulegają wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowej flory, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów, takich jak emodyno-9-antron i antron reiny. Po wchłonięciu aglikony podlegają dalszym przemianom do pochodnych glukuronidowych i siarczanowych, które są wykrywane we krwi i moczu.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bariera łożyskowa, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyno-9-antron, enzym trawienny, flora jelitowa, glikozyd, glikozyd antrachinonowy, jelito grube, kątnica, kora kruszyny, kwas glukuronowy, listek senesu, mikrobiota jelitowa, owoc bzu czarnego, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, przewód pokarmowy, reina, Sambucus nigra, sennidyna, sennozyd, siarczan, żółć, związek polichinonowy, związki antrachinonowe -
Leksykon leków
Preparat Senes Apteo Med zawiera 28 mg sennozydów na saszetkę, pochodzących z liścia (825 mg) i owocu senesu (275 mg). Sennozydy, jako glikozydy antrachinonowe, nie ulegają absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego z powodu braku odpowiednich enzymów, natomiast w jelicie grubym są przekształcane przez mikroflorę bakteryjną do aktywnego metabolitu – reinoantronu, który odpowiada za efekt przeczyszczający. Wolne aglikony (sennidyny) mogą być częściowo wchłaniane w górnym odcinku przewodu pokarmowego i podlegają biotransformacji w wątrobie, głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i resztami siarczanowymi, co ułatwia ich eliminację. Po 7 dniach stosowania dawki 20 mg sennozydów dziennie maksymalne stężenie reiny we krwi wynosiło 100 ng/ml, co wskazuje na ograniczone wchłanianie systemowe metabolitów.
biotransformacja wątrobowa, działanie przeczyszczające, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja z organizmu, eliminacja z żółcią, glikozyd antrachinonowy, glukuronid i siarczan, jelito grube, kwas glukuronowy, liść senesu, mikroflora jelitowa, owoc senesu, reina, reinoantron, reszta siarczanowa, sennidyna, sennozyd, wchłanianie systemowe, wolny aglikon, wydalanie z moczem -
Leksykon leków
Produkt leczniczy Laxantia Tea zawiera liść i owoc senesu, dostarczając 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych (sennozydów B) na saszetkę. Sennozydy nie ulegają wchłanianiu w jelicie cienkim ani rozkładowi przez enzymy trawienne, natomiast w jelicie grubym są przekształcane przez mikroflorę bakteryjną do aktywnego metabolitu – reinoantronu, którego wchłanianie wynosi poniżej 10% (dane z badań na zwierzętach). Reinoantron ulega następnie utlenianiu do reiny i sennidyn, które we krwi występują głównie jako glukuroniany i siarczany, co ułatwia ich eliminację. Po podaniu doustnym eliminacja metabolitów zachodzi głównie z kałem (~90% w postaci polimerów polichinonów), z moczem wydalane jest 3-6%, a niewielka ilość drogą żółciową. Maksymalne stężenie reiny we krwi po 7-dniowej terapii dawką odpowiadającą 20 mg sennozydów wynosi około 100 ng/ml, bez obserwowanej kumulacji, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania długoterminowego.
aglikon, flora bakteryjna, glikozyd hydroksyantracenowy, glukuronian i siarczan, koniugat, Laxantia Tea, liść senesu, łożysko, metabolit aktywny, mleko matki, owoc senesu, polichinon, polimer, reina i sennidyna, reinoantron, sennidyna, sennozyd, sennozyd B, β-O-glikozyd -
Leksykon leków
Senefol, zawierający 7,5 mg pochodnych hydroksyantracenu w przeliczeniu na sennozyd B w każdej tabletce, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym typowym dla glikozydów sennozydu. Sennozydy nie ulegają absorpcji w jelicie cienkim ani rozkładowi przez enzymy trawienne, a ich biotransformacja zachodzi w jelicie grubym z udziałem flory bakteryjnej, przekształcającej je w aktywne metabolity, głównie antron reiny. Absorpcja antronu reiny jest niska (<10%), a metabolity we krwi występują głównie w formie związanej (glukuroniany i siarczany). Po 7-dniowym podaniu 20 mg sennozydów maksymalne stężenie reiny we krwi wynosiło 100 ng/mL, bez obserwacji kumulacji. Aktywne metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących w niewielkich ilościach oraz w ograniczonym stopniu przez barierę łożyskową.
aglikon, antron reiny, bakteria jelitowa, bariera łożyskowa, flora bakteryjna, glukuronian i siarczan, jelito cienkie, jelito grube, jelito ślepe, metabolit we krwi, pochodna hydroksyantracenu, polichinon, preparat senesu, przenikanie przez łożysko, reina, sennidyna, sennozyd, sennozyd B -
Leksykon leków
Produkt leczniczy Normosan fix zawiera 22,02-29,79 mg antrapochodnych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w saszetce, jednak nie przeprowadzono dla niego kompleksowych badań przedklinicznych. Dostępne dane dotyczą jedynie poszczególnych składników, takich jak kora kruszyny i listki senesu, oraz ich pochodnych. Składniki kory kruszyny, w tym emodyna i frangulina, wykazały w testach in vitro mutagenność i genotoksyczność, a emodyna dodatkowo wpływała na długość cyklu rujowego i wywoływała nefropatię u myszy. W badaniach długoterminowych zaobserwowano zmiany w nerkach i jelicie grubym, a także toksyczność reprodukcyjną związaną z biegunką. W 90-dniowym badaniu na szczurach podawano strąki senesu w dawkach 100-1500 mg/kg (odpowiednik 16-242 mg/kg u człowieka), co skutkowało odwracalnym przerostem nabłonka jelita grubego i żołądka oraz zmianami w nerkach, w tym gromadzeniem brązowego pigmentu.
aloe-emodyna, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, działanie mutagenne, emodyna, frangulina, genotoksyczność, glukofrangulinа A, kancerogenność, kora kruszyny, listek senesu, naciek bazofilowy, nefropatia, pochodna hydroksyloantracenowa, poziom NOEL, przerost nabłonka, reina, sennidyna, sennozyd, strąk senesu, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, wyciąg alkoholowy -
Leksykon substancji czynnych
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania senesu (Cassia senna L. lub Cassia angustifolia Vahl), głównie pochodzące z badań na strąkach senesu, wskazują na występowanie odwracalnych zmian histopatologicznych w przewodzie pokarmowym i nerkach przy dawkach od 100 do 1500 mg/kg u szczurów (odpowiednik 16-242 mg/kg u ludzi). Zaobserwowano przerost nabłonka jelita grubego i nabłonka wpustu żołądka, a także kanalikowe nacieki bazofilowe i przerost nabłonka nerek przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień, bez zaburzeń czynnościowych. Nie stwierdzono neurotoksyczności jelitowej ani ustalono poziomu NOEL. W badaniach genotoksyczności in vitro wykazano mutagenność wyciągów i pochodnych hydroksyloantracenowych, jednak sennozydy, reina i sennidyny nie wykazywały działania mutagennego. Działanie genotoksyczne nie zostało potwierdzone w testach in vivo, podobnie jak w przypadku innych związków antranoidowych, np. emodyny z kory kruszyny.
aloes-emodyna, Cassia angustifolia, Cassia senna, działanie farmakologiczne, emodyna, frangulina, genotoksyczność, kanalik nerkowy, kora kruszyny, listek senesu, nabłonek wpustu żołądka, naciek bazofilowy, naprawa DNA, nefropatia, pierwotny hepatocyt, pochodna hydroksyloantracenowa, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, poziom NOEL, przerost nabłonka, przerost nabłonka nerek, reina, sennidyna, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, strąk senesu, toksyczność podprzewlekła, toksyczność reprodukcyjna, związek antranoidowy -
Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B, będący β-O-glikozydem z grupy glikozydów hydroksyantracenowych, jest prolekiem obecnym w liściach i owocach senesu, wykorzystywanym w preparatach takich jak Liść Senesu czy Xenna Extra Comfort. Nie ulega wchłanianiu ani rozkładowi w górnym odcinku przewodu pokarmowego; dopiero w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowych przekształcany jest do aktywnego antronu reiny, który wykazuje działanie przeczyszczające. Wchłanianie antronu reiny jest ograniczone (<10%), a metabolity, głównie w formie glukuronidów i siarczanów, osiągają maksymalne stężenie we krwi na poziomie 100 ng/ml po podaniu 20 mg sennozydów przez 7 dni. Nie obserwuje się kumulacji reiny przy długotrwałym stosowaniu.
aglikony, antron reiny, badanie farmakokinetyczne, bariera łożyskowa, ciąża, działanie przeczyszczające, flora bakteryjna jelit, glikozyd hydroksyantracenowy, glukuronidy i siarczany, karmienie piersią, polichinony, prolek, przewód pokarmowy, reina, reinoantron, Senefol, senes, sennidyna, wydalanie z kałem, Xenna -
Leksykon substancji czynnych
Dane przedkliniczne dotyczące sennozydu B, głównie pochodzące z badań na strąkach senesu, wskazują na niską toksyczność ostrą po podaniu doustnym u szczurów i myszy. W 90-dniowym badaniu subchronicznym na szczurach stosowano dawki od 100 do 1500 mg/kg masy ciała (odpowiednik dla człowieka 16-242 mg/kg) preparatu zawierającego 1,83% sennozydów A-D. Zaobserwowano odwracalne zmiany, takie jak hiperplazja nabłonka jelita grubego i części przełykowej żołądka, a także kanalikowe nacieki bazofilowe i przerost nabłonka nerek przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień, bez zaburzeń czynnościowych. Nie stwierdzono zmian w splocie nerwowym okrężnicy, a wartość NOEL nie została określona. Badania toksyczności u psów i szczurów nie wykazały specyficznej toksyczności przy dawkach do 500 mg/kg i 100 mg/kg odpowiednio. In vitro wykazano mutagenność niektórych pochodnych hydroksyloantracenowych, z wyjątkiem sennozydów A i B oraz reiny, które były negatywne, a badania in vivo nie potwierdziły mutagenności senesu i aloe-emodyny.
aloe-emodyna, antranoidy, badanie kancerogenności, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, emodyna, hiperplazja nabłonka jelita, liść senesu, mutagenność i genotoksyczność, pochodna hydroksyloantracenowa, rak jelita grubego, reina, sennidyna, sennozyd, sennozyd B, splot nerwowy okrężnicy, środek przeczyszczający, strąk senesu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność subchroniczna, zaparcie -
Leksykon leków
Produkt leczniczy Red Senes Tea zawiera 800 mg liścia senesu na saszetkę, z 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych (sennozyd B) jako substancji czynnej odpowiedzialnej za efekt przeczyszczający. Sennozydy nie są wchłaniane w jelicie cienkim ani trawione przez enzymy ludzkie; ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem flory bakteryjnej, gdzie przekształcane są w aktywny metabolit reinoantron. Wchłanianie reinoantronu jest ograniczone (<10% przy podaniu do kątnicy). Metabolizm obejmuje utlenianie reinoantronu do reiny i sennidyn, które występują we krwi głównie w formie skoniugowanej (glukuroniany, siarczany). Eliminacja odbywa się głównie przez kał (~90% jako polimery polichinonów), z moczem wydalane jest 3-6% metabolitów, a z żółcią niewielka ilość.
aglikon, bariera biologiczna, bariera łożyskowa, droga żółciowa, działanie przeczyszczające, flora jelitowa, glikozydy hydroksyantracenowe, glukuronian, jelito cienkie, jelito grube, kumulacja leku, laktacja, liść senesu, metabolit, model zwierzęcy, podanie doustne, polimer polichinonowy, reina, reinoantron, sennidyna, sennozyd, sennozyd B, siarczan, stężenie we krwi, wydalanie z moczem, β-O-glikozyd
