kora kruszyny

Kora kruszyny (Cortex Frangulae) jest pozyskiwana z krzewu Rhamnus frangula (kruszyna pospolita) i stanowi ważny surowiec leczniczy w fitoterapii. Substancjami czynnymi kory kruszyny są antrazwiązki, głównie glikozydy antranolowe, wśród których dominują frangulozydy A i B oraz glukofrangulin A i B.

Kora kruszyny wykazuje działanie przeczyszczające, które występuje z opóźnieniem 8-12 godzin po podaniu, co związane jest z uwalnianiem aktywnych metabolitów przez bakterie jelitowe. W medycynie klinicznej znajduje zastosowanie głównie w leczeniu przewlekłych zaparć, zespołu jelita drażliwego z przewagą zaparć oraz do przygotowania pacjenta do badań diagnostycznych przewodu pokarmowego.

Zgodnie z zaleceniami klinicznymi, kora kruszyny nie powinna być stosowana długotrwale (nie dłużej niż 1-2 tygodnie) ze względu na ryzyko rozwoju atonii jelita grubego i uzależnienia od środków przeczyszczających. Przeciwwskazania do jej stosowania obejmują niedrożność jelit, nieswoiste choroby zapalne jelit, ciążę i okres laktacji oraz wiek poniżej 12 lat.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Interakcje

Koper włoski (Foeniculum vulgare Mill. fructus) stosowany samodzielnie, np. w preparacie Koper włoski fix, nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji z innymi lekami. Natomiast w preparatach złożonych, gdzie koper włoski łączy się z surowcami o działaniu przeczyszczającym (np. Radirex PLUS zawierający korzeń rzewienia i korę kruszyny), obserwuje się potencjalne interakcje farmakodynamiczne, głównie związane z indukcją hipokaliemii. Niedobór potasu, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, nasila działanie glikozydów naparstnicy oraz leków przeciwarytmicznych poprzez zwiększenie wrażliwości mięśnia sercowego na ich działanie. Dodatkowo, preparaty takie mogą zawierać do 3,5% m/m etanolu, co należy uwzględnić przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu, zwłaszcza że hipokaliemia może nasilać depresyjne działanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy.
alkohol etylowy, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, działanie depresyjne, działanie kardiototoniczne, działanie mineralokortykoidowe, efekt hipokaliemiczny, farmakoterapia, glikokortykosteroid, glikozyd naparstnicy, gospodarka potasowa, hipokaliemia, interakcja farmakodynamiczna, koper włoski, kora kruszyny, korzeń lukrecji, korzeń rzewienia, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, mięsień sercowy, ośrodkowy układ nerwowy, polipragmazja, preparat leczniczy, preparat złożony, przewodnictwo sercowe, steroid kory nadnerczy, stężenie potasu, suplementacja potasu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Radirex PLUS –

Preparat leczniczy Radirex PLUS w formie syropu zawiera złożony wyciąg płynny (1:1) z korzenia rzewienia, kory kruszyny, owocu kopru włoskiego i kminku, dostarczający w standardowej dawce 15 ml około 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A). Związki te nie ulegają istotnej absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich działanie terapeutyczne opiera się na miejscowym drażnieniu błony śluzowej jelita grubego (okrężnica, esica, odbytnica), co prowadzi do zwiększenia perystaltyki i przyspieszenia pasażu jelitowego, wywołując efekt przeczyszczający. Syrop zawiera także sacharozę (62 g/100 g) oraz etanol (do 3,5% m/m), które mogą potencjalnie wpływać na rozpuszczalność i biodostępność substancji czynnych, jednak brak jest danych potwierdzających ten wpływ.
ADME, badanie farmakokinetyczne, biodostępność leku, błona śluzowa, efekt przeczyszczający, efekt terapeutyczny, glukofrangulin A, jelito grube, kora kruszyny, korzeń rzewienia, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, pasaż jelitowy, perystaltyka jelit, składnik aktywny, wiązanie z białkami osocza, wyciąg płynny, związek antranoidowy
Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Analiza dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania owocu bzu czarnego (Sambucus nigra L., fructus) wykazała całkowity brak badań toksykologicznych, mutagennych, genotoksycznych oraz oceny potencjału rakotwórczego i toksyczności reprodukcyjnej. Owoc bzu czarnego występuje w produktach leczniczych Normosan i Normosan fix w ilościach odpowiednio 10,1-23,7 g/100 g mieszanki oraz 0,142-0,332 g na saszetkę 1,4 g, jednak brak jest dedykowanych danych przedklinicznych dla tego składnika. W produktach tych bez czarny jest jednym z pięciu składników ziołowych, obok kory kruszyny, listków senesu, owocu kminku i liścia mięty pieprzowej, z których jedynie kora kruszyny i listki senesu posiadają częściowe dane wskazujące na potencjalne ryzyko toksyczne, mutagenne i genotoksyczne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu.
aloe-emodyna, badanie rakotwórczości, bez czarny, biegunka, Cassia senna, charakterystyka produktu leczniczego, cykl rujowy, działanie nefrotoksyczne, działanie przeczyszczające, emodyna, frangulina, gromadzenie pigmentu, indukcja naprawy DNA, kanalik nerkowy, kanalikowy naciek bazofilowy, kora kruszyny, liść mięty pieprzowej, listek senesu, mieszanka ziołowa, model mikrosomalny Salmonelli, nabłonek wpustu żołądka, nefropatia, owoc kminku, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przerost nabłonka jelita grubego, przerost nabłonka nerek, reina, sennidyna, sennozyd, splot nerwowy okrężnicy, substancja czynna pochodzenia roślinnego, test mutagenności in vitro, test naprawy DNA, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, zmiana rozrostowa
Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Właściwości farmakokinetyczne

Glukofrangulina A, glikozyd antracenowy obecny w korze kruszyny (Rhamnus frangula L.), charakteryzuje się specyficznym metabolizmem i farmakokinetyką, która determinuje jej działanie przeczyszczające. Substancja ta nie ulega rozkładowi przez enzymy trawienne w górnym odcinku przewodu pokarmowego i jest aktywowana dopiero w jelicie grubym przez bakterie jelitowe, które przekształcają ją do aktywnego metabolitu – emodyno-9-antronu. Po biotransformacji aglikony antrachinonowe są wchłaniane do krwiobiegu i ulegają dalszym przemianom do pochodnych glukuronidowych i siarczanowych. W moczu po podaniu doustnym wykrywa się charakterystyczne metabolity: reinę, emodynę oraz śladowe ilości chryzofanolu. Aktywne metabolity, zwłaszcza reina, mogą przenikać do mleka matki w niewielkich ilościach oraz, w ograniczonym stopniu, przez barierę łożyskową.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bakterie jelitowe, bariera łożyskowa, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, enzym trawienny, Frangula alnus, glikozyd antracenowy, glikozyd antrachinonowy, glukuronid, kora kruszyny, liść senesu, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, polimer polichinonowy, reina, Rhamnus frangula, siarczan, strąk senesu, wydalanie z żółcią, β-O-glikozyd
Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Przedawkowanie

Rzewień, będący składnikiem preparatu leczniczego Radirex PLUS, należy do związków antranoidowych wykazujących działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelit. W produkcie Radirex PLUS znajduje się w formie płynnego ekstraktu złożonego, zawierającego 12,7 mg związków antranoidowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) na 15 ml syropu, w połączeniu z korą kruszyny, owocem kopru włoskiego oraz owocem kminku. Do chwili obecnej nie odnotowano przypadków przedawkowania tego preparatu, a charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) nie wskazuje na specyficzne objawy ani powikłania związane z nadmiernym spożyciem.
biegunka wodnista, bilans płynów i elektrolitów, błona śluzowa jelit, charakterystyka produktu leczniczego, drażnienie przewodu pokarmowego, działanie przeczyszczające, ekstrakt złożony, glikokortykosteroid, glukofrangulina A, hipokaliemia, kora kruszyny, korzeń rzewienia, lek moczopędny, osłabienie mięśniowe, perystaltyka jelit, preparat przeczyszczający, rzewień, skurcz jelit, stężenie potasu, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia układu krążenia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, związek antranoidowy
Leksykon substancji czynnych
Kruszyna – Właściwości farmakokinetyczne

Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) zawiera β-O-glikozydy antranoidowe, które nie ulegają rozkładowi ani wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, co jest kluczowe dla ich działania przeczyszczającego. Metabolizm tych glikozydów przebiega dwuetapowo: najpierw bakterie jelita grubego przekształcają je do aktywnych metabolitów, głównie emodyno-9-antronu, które następnie ulegają wchłonięciu i dalszemu metabolizmowi do glukuronianów i siarczanów obecnych w krążeniu ogólnoustrojowym. Badania na zwierzętach wskazują, że biodostępność aktywnych metabolitów, takich jak aloe-emodyna, jest ograniczona przez szybki metabolizm i sprzęganie. Dystrybucja antranoidów jest ograniczona, z minimalnym przenikaniem przez łożysko oraz do mleka kobiet karmiących, co ma znaczenie dla oceny bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających kruszynę w tych grupach pacjentek.
aglikon antrachinowy, aktywny metabolit, aloe-emodyna, aloe-emodyna-9-antron, aloina, aloinozyd, alona przylądkowa, antrazwiązek, antron reiny, biodostępność, działanie przeczyszczające, emodyno-9-antron, Eubacterium, Frangula alnus, glukuronian i siarczan, hydroksyaloina, kora kruszyny, liść senesu, metabolizm jelitowy, metabolizm ogólnoustrojowy, perystaltyka, preparat przeczyszczający, przenikanie przez łożysko, reina, Rhamnus frangula, sennidyna, sennozyd, wydalanie z żółcią, związek antranoidowy, β-O-glikozyd
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm

Tabletki przeciw niestrawności Labofarm zawierają kompozycję ziołową, w skład której wchodzą: 150 mg sproszkowanego korzenia mniszka z owocem kminku, 60 mg liścia mięty pieprzowej, 60 mg kory kruszyny (zawierającej 3,8 mg glukofrangulin w przeliczeniu na glukofrangulinę A) oraz 7 mg wyciągu z owocu ostropestu (zawierającego 58% sylimaryny). Preparat wykazuje działanie żółciopędne i przeczyszczające, co usprawnia proces wypróżniania, jednak ze względu na ryzyko zaburzeń fizjologicznych, stosowanie powinno być krótkotrwałe (7-14 dni). Dłuższa terapia może prowadzić do zaburzeń funkcji jelit i trudności z wypróżnianiem. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami dróg żółciowych, niewydolnością nerek, refluksem żołądkowo-przełykowym oraz achlorhydrią, ze względu na potencjalne nasilenie objawów lub ryzyko powikłań.
achlorhydria, choroba wątroby, działanie żółciopędne, kamica żółciowa, kminek, kora kruszyny, korzeń mniszka, leczenie doraźne, mięta pieprzowa, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność nerek, ostropest, refluks żołądkowo-przełykowy, sylimaryna, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie dróg żółciowych, zgaga, związki antranoidowe
Leksykon substancji czynnych
Kminek – Właściwości farmakokinetyczne

Kminek (Carum carvi L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jego farmakokinetyka pozostaje słabo poznana. W preparatach zawierających kminek często występują także składniki o działaniu przeczyszczającym, takie jak kora kruszyny i listek senesu, których β-O-połączone glikozydy nie są trawione enzymatycznie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, lecz metabolizowane przez bakterie jelita grubego do aktywnych metabolitów: emodyno-9-antronu (kora kruszyny) oraz antronu reiny (listek senesu). Metabolity te ulegają dalszemu wchłanianiu i koniugacji do form glukuronidowych i siarczanowych, a ich eliminacja odbywa się głównie z kałem (około 90% sennozydów) oraz moczem (3-6%). Maksymalne stężenie reiny we krwi po podaniu 20 mg sennozydów wynosiło 100 ng/ml, bez obserwowanej akumulacji. Aktywne metabolity przenikają w niewielkich ilościach do mleka matki i przez łożysko, co ma znaczenie kliniczne w kontekście stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
aglikon, aglikon antrachinonowy, antron reiny, bakterie jelitowe, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, farmakodynamika, glikozydy, glukuronid, interakcja farmakokinetyczna, kminek, kora kruszyny, listek senesu, perystaltyka, reina, sennidyna, sennozyd, siarczan, właściwość farmakokinetyczna, związek antranoidowy
Leksykon substancji czynnych
Kruszyna – Przedawkowanie

Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) zawiera związki antranoidowe, w tym glukofrangulinę A, które odpowiadają za jej działanie przeczyszczające, ale także za potencjalne toksyczne skutki przedawkowania. Objawy kliniczne przedawkowania obejmują silny ból brzucha, ciężką biegunkę prowadzącą do znacznej utraty wody i elektrolitów, zwłaszcza potasu (hipokaliemia). Hipokaliemia może skutkować poważnymi zaburzeniami rytmu serca oraz osłabieniem mięśniowym, szczególnie u pacjentów stosujących glikozydy nasercowe, diuretyki, kortykosteroidy lub preparaty z korzenia lukrecji. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może również prowadzić do toksycznego zapalenia wątroby, manifestującego się podwyższeniem enzymów wątrobowych (AST, ALT) i potencjalnym pogorszeniem funkcji wątroby.
arytmia, biegunka, ból brzucha, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wątroby, diuretyk, działanie przeczyszczające, glikozyd nasercowy, glukofrangulina A, hipokaliemia, intensywne nawadnianie, kora kruszyny, kortykosteroid, korzeń lukrecji, monitorowanie poziomu elektrolitów, odwodnienie, osłabienie mięśniowe, parestezja, podwyższenie enzymów wątrobowych, suchość błon śluzowych, toksyczne zapalenie wątroby, upośledzona funkcja nerek, uzupełnianie elektrolitów, zaburzenie pracy serca, zaburzenie przewodnictwa, zaburzenie wodno-elektrolitowe, żółtaczka, związek antranoidowy
Leksykon leków
Skład i postać leku – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g

Normosan to preparat ziołowy o działaniu przeczyszczającym, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w dawce 1,4 g mieszanki. Skład mieszanki obejmuje korę kruszyny (16,4-23,6 g/100 g), liście senesu (7,9-14,3 g/100 g), owoce kminku (35,0 g/100 g), owoce bzu czarnego (10,1-23,7 g/100 g) oraz liście mięty pieprzowej (17,0 g/100 g). Produkt występuje w formie ziół do zaparzania, co umożliwia efektywne uwalnianie substancji czynnych podczas przygotowania naparu. Brak dodatków farmaceutycznych czyni go odpowiednim dla pacjentów wrażliwych na substancje pomocnicze.
antrapochodne, Carum carvi, Cassia angustifolia, Cassia senna, działanie przeczyszczające, Frangula alnus, glukofranguina A, kora kruszyny, liść mięty pieprzowej, listek senesu, łyżka miarowa, Mentha piperita, mieszanka ziołowa, napar ziołowy, owoc bzu czarnego, owoc kminku, preparat ziołowy, Rhamnus frangula, Sambucus nigra, substancja czynna, zioła do zaparzania
Leksykon substancji czynnych
Kruszyna pospolita – Wskazania do stosowania

Kruszyna pospolita (Rhamnus frangula L.) jest aktywnym składnikiem preparatu Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, w którym zawartość sproszkowanej kory wynosi 60 mg na tabletkę, co odpowiada 3,8 mg glukofrangulin w przeliczeniu na glukofrangulinę A. Substancja ta wykazuje działanie przeczyszczające i żółciopędne, wspomagając leczenie objawów dyspeptycznych takich jak uczucie pełności w żołądku, wzdęcia, niewystarczające wydzielanie żółci oraz soku żołądkowego. Preparat jest wieloskładnikowy, zawiera również korzeń mniszka z owocem kminku (150 mg), liść mięty pieprzowej (60 mg) oraz wyciąg z owocu ostropestu (7 mg, zawierający sylimarynę w przeliczeniu na sylibininę 58%), co zapewnia kompleksowe wsparcie funkcji trawiennych i hepatoprotekcję.
dolegliwości trawienne, dyspepsja, działanie hepatoprotekcyjne, działanie przeczyszczające, działanie żółciopędne, efekt przeczyszczający, glukofrangulin, glukofrangulin A, kora kruszyny, korzeń mniszka, kruszyna pospolita, liść mięty pieprzowej, niewystarczające wydzielanie żółci, objawy dyspeptyczne, owoc kminku, sylibinina, sylimaryna, uczucie pełności w żołądku, wyciąg z ostropestu, wydzielanie soku żołądkowego, wzdęcia
Leksykon substancji czynnych
Kminek – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Kminek (Carum carvi L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych dostępnych na polskim rynku, takich jak Normosan, Normosan fix, Radirex PLUS oraz Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, w których występuje w różnych dawkach (np. 0,490 g owocu kminku na 1,4 g saszetkę Normosan fix czy 150 mg sproszkowanego korzenia mniszka z owocem kminku na tabletkę). Przeciwwskazania do stosowania tych produktów w ciąży i laktacji nie wynikają bezpośrednio z obecności kminku, lecz z innych składników, głównie antranoidów pochodzących z kory kruszyny i listka senesu (związki takie jak emodyna, frangulina, aloe-emodyna), które wykazują potencjalne ryzyko genotoksyczności oraz przenikanie aktywnych metabolitów (np. reina) do mleka kobiecego. W przypadku syropu Radirex PLUS przeciwwskazania są podane ogólnie, prawdopodobnie z powodu obecności tych samych antranoidów, bez szczegółowego uzasadnienia.
aloe-emodyna, antranoidy, Cassia senna, ciąża, emodyna, frangulina, genotoksyczność, karmienie piersią, kminek, kora kruszyny, korzeń mniszka, korzeń rzewienia, laktacja, listek senesu, metabolity antranoidów, mleko kobiece, owoc kminku, płodność, produkt leczniczy, reina, Rhamnus frangula
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Normosan fix 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/saszetkę

Produkt leczniczy Normosan fix, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A w saszetce 1,4 g, jest preparatem ziołowym o działaniu przeczyszczającym, zawierającym m.in. korę kruszyny, listki senesu, owoc kminku, owoc bzu czarnego oraz liść mięty pieprzowej. Brak jest jednak badań klinicznych oceniających wpływ tego preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługiwania maszyn. W związku z tym lekarz powinien indywidualnie ocenić ryzyko związane z terapią, zwracając szczególną uwagę na możliwe działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nasilone działanie przeczyszczające, skurcze jelit czy dyskomfort brzuszny, które mogą pośrednio wpływać na koncentrację i zdolność reakcji pacjenta.
antrachinony, antrapochodne, Carum carvi, Cassia angustifolia, Cassia senna, dolegliwość gastryczna, dyskomfort brzuszny, działanie przeczyszczające, glukofranguina A, kora kruszyny, liść mięty pieprzowej, listek senesu, Mentha piperita, Normosan fix, owoc bzu czarnego, owoc kminku, Rhamnus frangula, Sambucus nigra, skurcz jelita, związki antrapochodne
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm –

Tabletki przeciw niestrawności Labofarm to tradycyjny produkt leczniczy roślinny, którego bezpieczeństwo stosowania nie było oceniane w szczegółowych badaniach przedklinicznych, zgodnie z art. 16c (1) (a) (iii) Dyrektywy 2001/83/WE. Produkt zawiera sproszkowany korzeń mniszka z owocem kminku (2:1) w dawce 150 mg, sproszkowany liść mięty pieprzowej 60 mg, sproszkowaną korę kruszyny odpowiadającą 3,8 mg glukofrangulin (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w ilości 60 mg oraz wyciąg suchy oczyszczony i standaryzowany z owocu ostropestu 7 mg (zawartość sylimaryny 58% w przeliczeniu na sylibininę). Składniki te mają długą historię stosowania w medycynie tradycyjnej, co uzasadnia zwolnienie z obowiązku przeprowadzania badań przedklinicznych.
dolegliwość żołądkowo-jelitowa, dyspepsja, działanie hepatoprotekcyjne, kora kruszyny, korzeń mniszka, liść mięty pieprzowej, niestrawność, owoc kminku, owoc ostropestu, środek przeczyszczający, sylibinina, sylimaryna, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wyciąg suchy, zaburzenie trawienne
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Normosan caps 15 mg glukofrangulin w przeliczeniu na glukofrangulinę A

Normosan caps, zawierający 15 mg glikozydów antracenowych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) z wyciągu z kory kruszyny (Rhamnus frangula L.), jest lekiem przeczyszczającym, którego stosowanie w okresie ciąży i karmienia piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane. Wynika to z ryzyka genotoksyczności antranoidów, takich jak emodyna i frangulina, które mogą negatywnie wpływać na materiał genetyczny płodu oraz przenikać do mleka matki w postaci aktywnych metabolitów (np. reina), potencjalnie zagrażając zdrowiu niemowlęcia. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności wyboru bezpiecznych alternatyw leczenia zaparć w tych okresach oraz zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji u kobiet w wieku rozrodczym stosujących Normosan caps.
antranoidy, antykoncepcja, ekspozycja niemowlęcia, emodyna, Frangula alnus, genotoksyczność, glikozyd antracenowy, glukofranguina A, karmienie piersią, kora kruszyny, lek przeczyszczający, metabolit aktywny, reina, Rhamnus frangula, wiek reprodukcyjny, zaparcie
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Radirex PLUS –

Radirex PLUS to syrop zawierający ekstrakt płynny (1:1) z korzenia rzewienia, kory kruszyny, owocu kopru włoskiego i kminku, z etanolem 50% (v/v) jako ekstrahentem. Zalecana dawka dla dorosłych wynosi 30 ml (2 łyżki stołowe), co odpowiada 25,4 mg związków antranoidowych przeliczonych na glukofrangulinę A. U młodzieży powyżej 12 lat dawka wynosi 10-15 ml (2-3 łyżeczki do herbaty), dostarczając 8,5-12,7 mg związków antranoidowych. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat. W 15 ml syropu znajduje się 12,7 mg związków antranoidowych, które odpowiadają za działanie przeczyszczające preparatu.
cukrzyca, dawkowanie, dieta z ograniczeniem cukrów, działanie przeczyszczające, ekstrakt złożony, etanol, glukofrangulin A, kora kruszyny, korzeń rzewienia, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, Radirex PLUS, sacharoza, syrop, wywiad medyczny, związki antranoidowe
Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Glukofrangulina A, obecna w preparatach Normosan i Normosan caps, jest glikozydem antracenowym pozyskiwanym z kory kruszyny oraz listka senesu. Aktualnie brak jest pełnych danych klinicznych dotyczących wpływu tej substancji na płodność u ludzi, jednak istnieją doniesienia o potencjalnym ryzyku genotoksyczności antranoidów, takich jak emodyna, frangulina i aloe-emodyna, które mogą negatywnie oddziaływać na zdolności reprodukcyjne. W związku z tym stosowanie preparatów zawierających glukofrangulinę A jest przeciwwskazane w okresie ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia rozwoju płodu. Ponadto, metabolity antranoidów, takie jak reina, przenikają do mleka kobiecego, co stanowi zagrożenie dla niemowląt karmionych piersią, powodując potencjalne zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym biegunki.
aloe-emodyna, antranoid, biegunka, czopek glicerynowy, emodyna, frangulina, genotoksyczność, glikozyd antracenowy, glukofrangulina A, kora kruszyny, laktuloza, listek senesu, makrogol, metabolit antranoidu, Normosan, reina, układ pokarmowy noworodka, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zaparcie w ciąży
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Alax 10,0-15,0 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę/tabletkę

Lek Alax, zawierający wysuszony sok z liści aloesu (Aloe capensis) oraz suchy wyciąg z kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum), nie był bezpośrednio badany farmakokinetycznie, jednak właściwości farmakokinetyczne oszacowano na podstawie poszczególnych składników. Jedna tabletka zawiera 10-15 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę. β-O-glikozydy z kory kruszyny nie ulegają wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywne metabolity (reina, emodyna, chryzofanol) powstają w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowych. Podobnie aloiny i aloe-emodyny z aloesu metabolizowane są przez bakterie Eubacterium sp. do aktywnych form antronowych, które wchłaniają się w niewielkim stopniu (<10%). Metabolity te ulegają dalszemu metabolizmowi wątrobowemu (utlenianie, sprzęganie) i są eliminowane głównie przez nerki z moczem w postaci glukuronianów i siarczanów.
aglikon antrachinowy, Aloe capensis, aloe-emodyna, aloe-emodyna-9-antron, aloina, aloinozyd, alona przylądkowa, antron-9-emodyna, biodostępność, biotransformacja, chryzofanol, emodyna, Eubacterium, farmakokinetyka, glukuronian, hydroksyaloina, jelito grube, kora kruszyny, metabolizm bakteryjny, metabolizm wątrobowy, mleko kobiece, reina, siarczan, sprzęganie, utlenianie, związek antronowy, związki antranoidowe, β-O-glikozyd
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm –

Produkt leczniczy Tabletki przeciw niestrawności Labofarm zawiera mieszankę składników roślinnych, w tym 150 mg sproszkowanego korzenia mniszka z owocem kminku (Taraxacum officinale F.H. Wigg., radix cum Carum carvi L., fructu) w proporcji 2:1, 60 mg sproszkowanego liścia mięty pieprzowej (Mentha x piperita L., folium), 60 mg sproszkowanej kory kruszyny (Rhamnus frangula L. lub Frangula alnus Miller, cortex) odpowiadającej 3,8 mg glukofrangulin w przeliczeniu na glukofrangulinę A oraz 7 mg standaryzowanego, suchego ekstraktu z owocu ostropestu (Silybum marianum L., fructus) o ekstrakcie 22-27:1, z rozpuszczalnikiem aceton 95% (V/V) i zawartością sylimaryny przeliczoną na sylibininę 58%. Preparat ma postać tabletki i jest przeznaczony do stosowania jako tradycyjny produkt leczniczy roślinny.
badanie farmakokinetyczne, farmakokinetyka składników, glukofrangulin, glukofrangulinę A, kora kruszyny, korzeń mniszka, liść mięty pieprzowej, niestrawność, owoc kminku, owoc ostropestu, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, sylibinina, sylimaryna, tabletka przeciw niestrawności, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, wyciąg suchy oczyszczony
Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Glukofrangulina A, będąca głównym składnikiem glikozydów antracenowych w preparatach zawierających korę kruszyny (Rhamnus frangula L.), takich jak Normosan (22,02-29,79 mg antrapochodnych/1,4 g) oraz Normosan caps (15 mg glikozydów antracenowych), wykazuje działanie przeczyszczające. Pomimo braku specyficznych badań klinicznych oceniających wpływ glukofranguliny A na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn, mechanizm działania substancji wskazuje na potencjalne ryzyko nagłych efektów przeczyszczających oraz zaburzeń elektrolitowych, które mogą wpływać na funkcje poznawcze i motoryczne pacjenta. W związku z tym, lekarze powinni uwzględniać indywidualną wrażliwość pacjenta oraz stan kliniczny przy przepisywaniu tych preparatów, szczególnie u osób wykonujących czynności wymagające pełnej sprawności psychofizycznej.
antrapochodne, charakterystyka produktu leczniczego, działanie przeczyszczające, Frangula alnus, glikozyd antracenowy, glukofrangulina A, kapsułka twarda, kora kruszyny, Rhamnus frangula, sprawność psychofizyczna, sprawność psychomotoryczna, środek przeczyszczający, substancja czynna, zaburzenie elektrolitowe
Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Glukofrangulina A, pochodna hydroksyantracenowa obecna w korze kruszyny (Rhamnus frangula L.), wykazuje potencjał mutagenny i genotoksyczny w testach in vitro, jednak te właściwości nie zostały potwierdzone w badaniach in vivo, co ma kluczowe znaczenie dla oceny bezpieczeństwa klinicznego. Długoterminowe badania rakotwórczości wskazują na ryzyko uszkodzeń nerek oraz jelita grubego, a badania toksyczności reprodukcyjnej z emodyną wykazały wpływ na cykl rujowy u myszy, głównie wtórny do toksyczności matczynej związanej z biegunką. Nefrotoksyczność, w tym przerost nabłonka nerek i kanalikowe nacieki bazofilowe, obserwowano przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień w modelach zwierzęcych, z częściową odwracalnością zmian po okresie zdrowienia.
aloe-emodyna, bez czarny, emodyna, Frangula alnus, frangulina, genotoksyczność, glukofrangulina A, kora kruszyny, mięta pieprzowa, model mikrosomalny Salmonelli, mutagenność, naciek bazofilowy, naprawa DNA, nefropatia, nefrotoksyczność, NOEL, pierwotne hepatocyty, pochodna hydroksyantracenowa, przerost nabłonka, rakotwórczość, Rhamnus frangula, splot nerwowy okrężnicy, strąki senesu, test mutagenności, toksyczność długoterminowa, toksyczność podostra, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie nerek, wpust żołądka, związek hydroksyantracenowy
Leksykon substancji czynnych
Kminek zwyczajny – Wskazania do stosowania

Kminek zwyczajny (Carum carvi L.) jest substancją czynną stosowaną w preparacie Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, gdzie występuje w połączeniu z korzeniem mniszka w proporcji 2:1 (150 mg sproszkowanego korzenia mniszka z owocem kminku w każdej tabletce). Wskazania do stosowania obejmują zaburzenia trawienia, takie jak uczucie pełności w żołądku, wzdęcia oraz dyspepsję czynnościową. Kminek wykazuje działanie karminativum, stymuluje wydzielanie soku żołądkowego (kwasu solnego i enzymów trawiennych) oraz żółci, co jest szczególnie korzystne w stanach niewystarczającej sekrecji tych płynów, często obserwowanych u osób starszych lub po cholecystektomii.
cholecystektomia, dyskomfort nadbrzusza, dyspepsja czynnościowa, działanie przeczyszczające, działanie spazmolityczne, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, enzym trawienny, karminativum, kminek zwyczajny, kora kruszyny, korzeń mniszka, kwas solny, motoryka przewodu pokarmowego, owoc ostropestu, pełność poposiłkowa, schorzenie przewodu pokarmowego, sekrecja żółci, sok żołądkowy, trawienie tłuszczów, właściwości hepatoprotekcyjne, wzdęcia, zaburzenia trawienne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Normosan fix 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/saszetkę

Preparat Normosan fix zawiera glikozydy antrachinonowe z kory kruszyny oraz sennozydy z listków senesu, które wykazują specyficzne właściwości farmakokinetyczne. Oba typy związków nie są wchłaniane ani metabolizowane w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywacja następuje w jelicie grubym pod wpływem flory bakteryjnej, gdzie glikozydy przekształcają się w aktywne metabolity, takie jak emodyno-9-antron i antron reiny. Aglikony antrachinonowe ulegają wchłanianiu i dalszemu metabolizmowi w wątrobie do koniugatów glukuronidowych i siarczanowych. Po podaniu doustnym wyciągu z kory kruszyny w moczu wykrywa się reinę, emodynę oraz śladowe ilości chryzofanolu, natomiast po podaniu sennozydów (20 mg/dobę przez 7 dni) maksymalne stężenie reiny we krwi osiąga 100 ng/ml, bez obserwowanej akumulacji. Wydalanie metabolitów odbywa się głównie z kałem (około 90% sennozydów w postaci polimerów), a także z moczem (3-6%) i żółcią.
aglikon antrachinonowy, akumulacja leku, antron reiny, badanie farmakokinetyczne, biotransformacja, chryzofanol, działanie przeczyszczające, emodyna, emodyno-9-antron, flora bakteryjna, glikozyd antrachinonowy, hydroliza enzymatyczna, koniugat glukuronidowy, kora kruszyny, listek senesu, metabolizm wątrobowy, pochodna glukuronidowa, prolek, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, reina, sennozyd, stężenie we krwi, utlenianie, właściwość farmakokinetyczna, wydalanie składników, związek polichinonowy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alax 10,0-15,0 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę/tabletkę

Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania Alax® (tabletki drażowane zawierające wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg suchy z kory kruszyny) opierają się na charakterystyce substancji czynnych, gdyż brak jest bezpośrednich badań gotowego produktu. Dla kory kruszyny nie dysponujemy danymi dotyczącymi toksyczności ostrej, przewlekłej, wpływu na układ rozrodczy ani potencjału karcynogennego. Badania in vitro wykazały podwyższone ryzyko genotoksyczności, zwłaszcza emodyny, która wykazała silne działanie mutagenne w teście mutacji V79-HGPRT oraz indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) w hepatocytach. Wyniki badań karcynogenności na szczurach i myszach były niejednoznaczne, z brakiem jednoznacznych dowodów na działanie karcynogenne u samców szczurów i samic myszy, natomiast u samic szczurów i samców myszy obserwowano sprzeczne wyniki.
aberracja chromosomowa, aloe-emodyna, chryzofanol, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, emodyna, fiscjon, hepatocyt szczura, kora kruszyny, model mikrosomalny Salmonelli, nieplanowa synteza DNA, pierwotny hepatocyt, rak okrężnicy, Salmonella typhimurium, środek przeczyszczający, test Amesa, test HPRT, test mikrojąderek, test mutacji V79-HGPRT, test naprawy DNA, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, transformacja komórkowa, związek antrachinowy, związek antranoidowy
Leksykon substancji czynnych
Aloes – Właściwości farmakokinetyczne

Aloes (Aloe capensis) zawiera glikozydy antranoidowe, takie jak aloiny, które nie ulegają wchłanianiu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, lecz są metabolizowane przez bakterie jelita grubego (m.in. Eubacterium sp., szczep BAR) do aktywnych antronów, w tym aloe-emodyny-9-antronu. W preparacie ALAX jedna tabletka zawiera 10-15 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę, co odpowiada standardowej dawce leczniczej. Wchłanianie aktywnych metabolitów jest ograniczone (<10% dla antronu reiny, 20-25% dla aloe-emodyny), a ich biodostępność jest dodatkowo zmniejszona przez szybki metabolizm oksydacyjny i sprzęganie. Metabolity te ulegają dalszym przemianom do glukuronianów i siarczanów, a ich wydalanie następuje głównie z moczem, analogicznie do innych antranoidów, takich jak te z kory kruszyny.
aloe-emodyna-9-antron, aloes przylądkowy, aloina, antron reiny, bariera biologiczna, biodostępność, biotransformacja, dawka doustna, działanie przeczyszczające, enzym bakteryjny, enzym trawienny, glukuronian, górny odcinek przewodu pokarmowego, jelito grube, kora kruszyny, metabolizm ogólnoustrojowy, mleko kobiece, przenikanie przez łożysko, sok z aloesu, substancja czynna, właściwość farmakokinetyczna, wyciąg z kory kruszyny, wydalanie metabolitów, związek antranoidowy, związek antronowy
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g

Normosan jest roślinnym produktem leczniczym w postaci ziół do zaparzania, zawierającym 22,02-29,79 mg antrapochodnych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w dawce 1,4 g mieszanki. Skład mieszanki obejmuje korę kruszyny (16,4-23,6 g/100 g), listek senesu (7,9-14,3 g/100 g), owoc kminku (35 g/100 g), owoc bzu czarnego (10,1-23,7 g/100 g) oraz liść mięty pieprzowej (17 g/100 g). Substancje czynne, głównie glikozydy antrachinowe, wykazują działanie przeczyszczające i stymulujące perystaltykę jelit, a dodatkowe składniki łagodzą dolegliwości trawienne i skurcze jelit. Produkt jest wskazany do krótkotrwałego stosowania w sporadycznych zaparciach, zwłaszcza związanych z dietą ubogą w błonnik, zmianą trybu życia, podróżami lub po zabiegach operacyjnych, po wykluczeniu innych przyczyn i nieskuteczności metod niefarmakologicznych.
antrapochodne, dieta uboga w błonnik, dolegliwości trawienne, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, efekt przeczyszczający, glukofrangulinę A, kora kruszyny, lek drugiego rzutu, lek pierwszego wyboru, liść mięty pieprzowej, liść senesu, owoc bzu czarnego, owoc kminku, perystaltyka jelit, skurcze jelit, zaparcia przewlekłe, zaparcia sporadyczne, związki antranoidowe
Leksykon substancji czynnych
Kruszyna pospolita – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Produkt leczniczy Tabletki przeciw niestrawności Labofarm zawiera 60 mg sproszkowanej kory kruszyny pospolitej (Rhamnus frangula L. lub Frangula alnus Miller) na tabletkę, co odpowiada 3,8 mg glukofrangulin w przeliczeniu na glukofrangulinę A. W skład preparatu wchodzą również 150 mg korzenia mniszka z owocem kminku (2:1), 60 mg sproszkowanego liścia mięty pieprzowej oraz 7 mg standaryzowanego wyciągu z owocu ostropestu. Brak specyficznych badań przedklinicznych dla tego produktu jest zgodny z wymogami Dyrektywy 2001/83/WE (art. 16c (1) (a) (iii)), która dopuszcza uproszczoną rejestrację tradycyjnych produktów leczniczych roślinnych bez konieczności pełnych badań, pod warunkiem spełnienia kryteriów długotrwałego stosowania w medycynie tradycyjnej.
badanie przedkliniczne, glukofrangulin, glukofrangulin A, kora kruszyny, kora kruszyny pospolitej, korzeń mniszka, liść mięty pieprzowej, medycyna tradycyjna, owoc kminku, owoc ostropestu, produkt leczniczy roślinny, profil bezpieczeństwa, składnik aktywny, właściwość farmakologiczna, wyciąg suchy oczyszczony
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm –

Tabletki przeciw niestrawności Labofarm zawierają składniki ziołowe: korzeń mniszka z owocem kminku (150 mg), liść mięty pieprzowej (60 mg), korę kruszyny (60 mg, odpowiadającą 3,8 mg glukofrangulin) oraz wyciąg z owocu ostropestu (7 mg, z sylimaryną). Preparat wykazuje działanie wiatropędne, żółciopędne, rozkurczowe, przeczyszczające oraz hepatoprotekcyjne. Brak jest jednak danych klinicznych dotyczących wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne działania niepożądane, takie jak nagła potrzeba wypróżnienia wywołana przez korę kruszyny, które mogą zaburzać koncentrację i komfort psychomotoryczny pacjenta.
choroba przewodu pokarmowego, dolegliwość gastryczna, działanie hepatoochronne, działanie hepatoprotekcyjne, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, działanie rozkurczowe, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, funkcja psychomotoryczna, glukofrangulina, kora kruszyny, korzeń mniszka, liść mięty pieprzowej, ośrodkowy układ nerwowy, owoc kminku, sprawność psychofizyczna, sylimaryna, wyciąg z ostropestu, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon substancji czynnych
Kminek – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Aktualne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa owocu kminku (Carum carvi L., fructus) są niewystarczające, pomimo jego szerokiego zastosowania w preparatach leczniczych takich jak Normosan, Normosan fix, Radirex PLUS czy Tabletki przeciw niestrawności Labofarm. Brak jest badań toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności, kancerogenności oraz kompleksowej oceny toksyczności ostrej i przewlekłej dla kminku. W przeciwieństwie do kminku, inne składniki preparatów, np. kora kruszyny czy strąki senesu, posiadają bardziej szczegółowe dane przedkliniczne, w tym badania in vitro i in vivo, które wykazały m.in. mutagenność, nefropatię oraz odwracalne zmiany rozrostowe w nabłonku jelita grubego i żołądka przy dawkach do 1500 mg/kg u szczurów. Brak dedykowanych badań dla kminku stanowi istotną lukę w wiedzy naukowej, zwłaszcza w kontekście jego stosowania w medycynie tradycyjnej i farmakoterapii.
badanie przedkliniczne, emodyna, frangulina, genotoksyczność, kancerogenność, kora kruszyny, listki senesu, naprawa DNA, nefropatia, objawy niepożądane, owoc kminku, pochodne hydroksyloantracenu, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przerost nabłonka, strąki senesu, toksyczność reprodukcyjna, właściwości mutagenne, wpust żołądka, wyciąg złożony, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zmiany rozrostowe
Leksykon substancji czynnych
Ostropest plamisty – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Ostropest plamisty (Silybum marianum L.) jako substancja czynna w produkcie leczniczym Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, zawierającym 7 mg wyciągu suchego oczyszczonego i standaryzowanego (22-27:1) z owocu ostropestu, nie posiada badań oceniających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Wyciąg ten zawiera sylimarynę w ilości odpowiadającej 58% sylibininy. Produkt zawiera również inne składniki roślinne, takie jak korzeń mniszka, owoc kminku, liść mięty pieprzowej oraz kora kruszyny, co może wpływać na profil bezpieczeństwa i potencjalne działania niepożądane. Brak danych klinicznych w tym zakresie stanowi istotną lukę, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas przepisywania preparatu.
charakterystyka produktu leczniczego, czas reakcji, działanie niepożądane, interakcja lekowa, kora kruszyny, korzeń mniszka, liść mięty pieprzowej, ostropest plamisty, percepcja, preparat leczniczy, primum non nocere, reakcja organizmu, sylibinina, sylimaryna, tabletki przeciw niestrawności, wpływ na układ nerwowy, wyciąg z owocu ostropestu, wywiad lekarski, zaburzenia koncentracji
Leksykon substancji czynnych
Rzewień – Właściwości farmakokinetyczne

Rzewień (Rhei radix) jest kluczowym składnikiem preparatu Radirex PLUS, wykorzystywanym głównie ze względu na zawartość związków antranoidowych, które po podaniu doustnym nie ulegają znaczącej absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Związki te docierają do jelita grubego, gdzie drażnią ściany okrężnicy, esicy i odbytnicy, stymulując perystaltykę i wywołując efekt przeczyszczający. W preparacie Radirex PLUS 15 ml syropu zawiera 12,7 mg związków antranoidowych w przeliczeniu na glukofrangulinę A, a 100 g produktu zawiera 10 g ekstraktu płynnego (1:1) z korzenia rzewienia oraz innych roślin (kora kruszyny, owoc kopru włoskiego i kminku). Mechanizm działania opiera się na lokalnym efekcie w jelicie grubym, co ogranicza znaczenie klasycznych parametrów farmakokinetycznych, takich jak biodostępność czy czas półtrwania.
absorpcja systemowa, biodostępność, biotransformacja, czas półtrwania, działanie farmakologiczne, efekt przeczyszczający, ekstrakt złożony, glukofranguina A, interakcje farmakokinetyczne, jelito grube, kora kruszyny, objętość dystrybucji, okrężnica, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, perystaltyka, przewód pokarmowy, rzewień, wydalanie z kałem, związki antranoidowe
Leksykon substancji czynnych
Senes – Właściwości farmakokinetyczne

Sennozydy, glikozydy hydroksyantracenowe obecne w preparatach zawierających senes (np. Figura 1, Normosan, Normosan fix), charakteryzują się brakiem absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego ze względu na obecność wiązań β-O-glikozydowych, które nie są hydrolizowane przez ludzkie enzymy trawienne. Aktywacja farmakologiczna następuje w jelicie grubym, gdzie pod wpływem flory bakteryjnej sennozydy są przekształcane do aktywnych metabolitów, głównie antronu reiny. Stopień absorpcji tych metabolitów jest niski, nie przekraczający 10%. Po wchłonięciu do krwiobiegu antron reiny ulega intensywnej biotransformacji wątrobowej do reiny i sennidyn, które występują głównie jako koniugaty glukuronidowe i siarczanowe. W badaniach klinicznych po podaniu 20 mg sennozydów przez 7 dni maksymalne stężenie reiny w osoczu wynosiło 100 ng/ml, bez obserwacji kumulacji metabolitów.
aglikon antrachinonowy, antron reiny, bariera łożyskowa, biotransformacja wątrobowa, chryzofanol, emodyna, emodyno-9-antron, flora bakteryjna, flora bakteryjna jelita, glikozyd hydroksyantracenowy, kora kruszyny, krwiobieg, kumulacja leku, osocze krwi, pochodna glukuronidowa, pochodna siarczanowa, przemiana metaboliczna, reina, sennidyna, sennozyd, wiązanie β-O-glikozydowe, wydalanie z moczem, wydalanie z żółcią
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm –

Tabletki przeciw niestrawności Labofarm zawierają składniki roślinne: korzeń mniszka z owocem kminku (150 mg), liść mięty pieprzowej (60 mg), korę kruszyny (60 mg, w tym 3,8 mg glukofrangulin A) oraz wyciąg z owocu ostropestu (7 mg, 58% sylimaryny). Ze względu na obecność kory kruszyny o działaniu przeczyszczającym, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z niedrożnością jelit, zwężeniem jelit, atonią jelit, ostrym zapaleniem wyrostka robaczkowego, chorobami zapalnymi jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy), bólami brzucha o nieustalonej etiologii oraz ciężkim odwodnieniem z utratą elektrolitów. Ponadto, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, preparat nie powinien być stosowany u osób uczulonych na rośliny z rodzin Asteraceae i Apiaceae, mentol oraz u pacjentów z alergią krzyżową na bylicę i brzozę.
atonia jelit, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie przeczyszczające, glukofrangulina, kminek, kora kruszyny, mentol, mięta pieprzowa, mniszek lekarski, nadwrażliwość, niedrożność jelit, odwodnienie, ostropest, reakcja krzyżowa, rodzina astrowatych, rodzina selerowatych, sylibinina, sylimaryna, utrata elektrolitów, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, wyciąg z ostropestu, zapalenie jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, zwężenie jelit
Leksykon leków
Interakcje leku – Normosan fix 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/saszetkę

Produkt leczniczy Normosan fix, zawierający związki antrachinonowe z kory kruszyny i liści senesu, może prowadzić do hipokaliemii w wyniku długotrwałego stosowania, co stanowi główny mechanizm interakcji z innymi lekami. Hipokaliemia ta znacząco nasila działanie glikozydów nasercowych (np. digoksyny, digitoksyny), zwiększając ryzyko toksyczności i zaburzeń rytmu serca. Podobnie, leki przeciwarytmiczne (np. amiodaron, sotalol) mogą mieć zmodyfikowane działanie, co również zwiększa ryzyko arytmii. Dodatkowo, synergistyczne nasilenie hipokaliemii obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków pętlowych i tiazydowych, adrenokortykosteroidów, produktów zawierających korzeń lukrecji oraz leków obniżających poziom potasu, takich jak amfoterycyna B. Warto podkreślić, że hipokaliemia może również wpływać na efektywność insulinoterapii, utrudniając kontrolę glikemii.
adrenokortykosteroid, amfoterycyna B, digoksyna, diuretyk pętlowy i tiazydowy, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, insulinoterapia, kora kruszyny, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, listki senesu, odstęp QT, środek przeczyszczający, torsade de pointes, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, związek antrachinonowy
Leksykon substancji czynnych
Kminek zwyczajny – Przedawkowanie

Kminek zwyczajny (Carum carvi L.) jest składnikiem preparatów leczniczych, takich jak Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, zawierających sproszkowany korzeń mniszka z owocem kminku w stosunku 2:1. Przedawkowanie tych preparatów może prowadzić do intensywnej, przedłużającej się biegunki, co skutkuje odwodnieniem oraz utratą elektrolitów, zwłaszcza jonów potasu (hipokaliemia). Hipokaliemia stanowi poważne zagrożenie ze względu na ryzyko zaburzeń rytmu serca i dysfunkcji mięśni, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
W przypadku przedawkowania kluczowe jest monitorowanie stanu nawodnienia oraz regularna kontrola poziomu elektrolitów, ze szczególnym uwzględnieniem potasu. Uzupełnianie płynów powinno odbywać się drogą doustną lub dożylną, w zależności od stanu klinicznego pacjenta, a w razie hipokaliemii konieczna jest suplementacja potasu. Dodatkowo, należy monitorować funkcje nerek i układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza u pacjentów z chorobami współistniejącymi. Warto również uwzględnić wpływ innych składników preparatu, takich jak liść mięty pieprzowej, kora kruszyny i wyciąg z owocu ostropestu, które mogą modyfikować obraz kliniczny przedawkowania.
biegunka, Carum carvi, funkcja nerek, hipokaliemia, jony potasu, kminek zwyczajny, kora kruszyny, mięta pieprzowa, nawodnienie, nawodnienie pacjenta, odwodnienie, ostropest, poziom elektrolitów, przedawkowanie, suplementacja potasu, tabletki przeciw niestrawności, układ sercowo-naczyniowy, utrata elektrolitów, zaburzenia rytmu serca
Leksykon substancji czynnych
Aloes – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Aloes (Aloe capensis), będący składnikiem preparatu Alax, zawiera 18% związków antranoidowych w przeliczeniu na aloinę, co odpowiada 35 mg na tabletkę, a łączna zawartość antranoidów (wraz z wyciągiem z kory kruszyny) wynosi 10-15 mg na tabletkę. Ze względu na potencjalne ryzyko genotoksyczności wykazane w badaniach eksperymentalnych na antrazwiązkach (emodyna, frangulina, chryzofanol, fiscjon), stosowanie preparatów zawierających aloes nie jest zalecane w okresie ciąży. Brak jednoznacznych danych klinicznych dotyczących wpływu na przebieg ciąży i płód wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz rozważenia alternatywnych, bezpieczniejszych metod leczenia dolegliwości, w których stosuje się aloes.
W okresie karmienia piersią preparaty zawierające aloes są przeciwwskazane ze względu na niewystarczające dane dotyczące bezpieczeństwa oraz możliwość przenikania aktywnych metabolitów, takich jak reina, do mleka matki. Pomimo braku potwierdzonego efektu przeczyszczającego u niemowląt, potencjalne ryzyko wymaga stosowania alternatywnych metod leczenia. W przypadku stosowania aloesu przed rozpoznaniem ciąży, konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu dotyczącego dawkowania i czasu stosowania oraz monitorowanie przebiegu ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Lekarz powinien poinformować pacjentki o przeciwwskazaniach i ryzyku związanym z preparatami zawierającymi związki antranoidowe w tych okresach.
Alax, aloina, antrazwiązki, chryzofanol, efekt przeczyszczający, emodyna, fiscjon, frangulina, genotoksyczność, karmienie piersią, kora kruszyny, laktacja, pierwszy trymestr ciąży, pochodne antrachinowe, reina, zajście w ciążę, związki antranoidowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Tabletki przeciw niestrawności Labofarm –

Tabletki przeciw niestrawności Labofarm wykazują istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, głównie poprzez indukowanie hipokaliemii w wyniku przewlekłego nadużywania preparatu. Hipokaliemia ta nasila działanie glikozydów nasercowych, zwiększając ryzyko arytmii, oraz wpływa na skuteczność i bezpieczeństwo leków przeciwarytmicznych. Dodatkowo, współstosowanie z lekami moczopędnymi, sterydami kory nadnerczy czy preparatami zawierającymi korzeń lukrecji może pogłębiać niedobór potasu, co wymaga monitorowania stężenia elektrolitów i ewentualnej suplementacji. Warto podkreślić, że obecność kory kruszyny (Rhamnus frangula L.) w składzie preparatu, zawierającej związki antranoidowe, jest kluczowym czynnikiem ryzyka poważnych zaburzeń elektrolitowych przy długotrwałym stosowaniu.
działanie przeczyszczające, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, kora kruszyny, korzeń lukrecji, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, liść mięty pieprzowej, osłabienie mięśniowe, ostropest plamisty, parestezja, steryd kory nadnerczy, stężenie elektrolitów, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, związek antranoidowy
Leksykon substancji czynnych
Aloes – Przeciwwskazania stosowania

Aloes (Aloe capensis) zawiera związki antranoidowe o działaniu przeczyszczającym, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane w wielu stanach klinicznych ze względu na ryzyko powikłań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na aloes lub inne składniki preparatu (np. wyciąg z kory kruszyny), niedrożność i zwężenie jelit, atonię jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroby zapalne jelita grubego (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) oraz ból brzucha o nieznanej etiologii. Preparaty takie jak Alax zawierają 35 mg (18% w przeliczeniu na aloinę) wysuszonego soku z liści aloesu oraz 42 mg (15% w przeliczeniu na aloinę) wyciągu z kory kruszyny, co daje łącznie 10-15 mg związków antranoidowych na tabletkę. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i innych działań niepożądanych.
aloes, aloina, atonia jelit, ból brzucha nieznanego pochodzenia, choroba Crohna, działanie przeczyszczające, kora kruszyny, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór elektrolitów, niedrożność jelit, niewydolność nerek, odwodnienie, perforacja jelita, perystaltyka jelitowa, preparaty przeczyszczające, sok z aloesu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wchłaniania, zapalenie jelita grubego, zapalenie wyrostka robaczkowego, zwężenie jelit, związki antranoidowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g

Produkt leczniczy Normosan zawiera glikozydy antrachinonowe pochodzące z kory kruszyny i listków senesu, które nie ulegają hydrolizie ani absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Aktywacja tych związków następuje dopiero w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowych, które przekształcają je w aktywne metabolity, takie jak emodyno-9-antron i antron reiny, odpowiedzialne za efekt przeczyszczający. Po uwolnieniu aglikonów dochodzi do ich częściowej absorpcji i dalszej biotransformacji w wątrobie, głównie poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarczanami. W badaniach u ludzi po podaniu 20 mg sennozydów przez 7 dni maksymalne stężenie reiny we krwi wynosiło 100 ng/ml, bez obserwacji kumulacji. Dominującą drogą eliminacji metabolitów jest wydalanie z kałem (~90%), natomiast wydalanie nerkowe stanowi 3-6%.
antrapochodna, antron reiny, bakteria jelitowa, bariera łożyskowa, działanie przeczyszczające, emodyno-9-antron, glikozyd antrachinonowy, glukofrangulina A, koniugacja z kwasem glukuronowym, kora kruszyny, kumulacja reiny, listek senesu, metabolizm wątrobowy, polimer polichinonowy, sennozyd
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g

Lek Normosan, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A na 1,4 g preparatu, oparty na korze kruszyny, liściach senesu, owocu kminku, owocu bzu czarnego oraz liściu mięty pieprzowej, wykazuje działanie przeczyszczające. Jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym mentol oraz rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae), a także u osób z niedrożnością jelit, zwężeniem jelit, atonią jelit, zapaleniem wyrostka robaczkowego, chorobami zapalnymi okrężnicy (m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy) oraz u pacjentów z bólem brzucha o nieustalonej etiologii. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u osób z ciężkim odwodnieniem i zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, w tym hipokaliemią, hiponatremią i hipomagnezemią, ze względu na ryzyko pogłębienia tych zaburzeń.
antranoid, antrapochodne, atonia jelit, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna okrężnicy, ciężkie odwodnienie, diuretyk, działanie przeczyszczające, glikozyd nasercowy, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kora kruszyny, kortykosteroid, lek antyarytmiczny, lek przeczyszczający, lek wydłużający odstęp QT, liść mięty pieprzowej, listek senesu, melanosis coli, mentol, nadciśnienie tętnicze, niedrożność jelit, niewydolność serca, owoc bzu czarnego, owoc kminku, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rośliny baldaszkowate, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego, zwężenie jelit
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Normosan fix 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/saszetkę

Normosan fix to ziołowy lek przeczyszczający w formie saszetek do zaparzania, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A) w każdej saszetce o masie 1,4 g. Preparat zawiera standaryzowaną mieszankę ziół: korę kruszyny (0,230-0,330 g), liść senesu (0,110-0,200 g), owoc kminku (0,490 g), owoc bzu czarnego (0,142-0,332 g) oraz liść mięty pieprzowej (0,238 g). Działanie przeczyszczające wynika z glikozydów antrachinonowych, które po hydrolizie w jelicie grubym stymulują perystaltykę i hamują wchłanianie wody oraz elektrolitów, zmiękczając masy kałowe. Olejki eteryczne z kminku i mięty łagodzą ewentualne dolegliwości skurczowe.
antrapochodna, dolegliwość skurczowa, działanie przeczyszczające, działanie rozkurczowe, glikozyd antrachinonowy, glukofranguina A, kora kruszyny, liść mięty pieprzowej, liść senesu, olejek eteryczny, owoc bzu czarnego, owoc kminku, perystaltyka jelita grubego, środek osmotyczny, środek pęczniejący, środek przeczyszczający, wchłanianie elektrolitów, zaparcie, zaparcie sporadyczne, zmiękczanie mas kałowych
Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Preparaty ziołowe zawierające owoc bzu czarnego, takie jak Normosan i Normosan fix, są przeciwwskazane w okresie ciąży oraz laktacji. Przeciwwskazania te wynikają głównie z obecności antranoidów (emodyna, frangulina, aloe-emodyna) pochodzących z kory kruszyny i listka senesu, które wykazują potencjalne ryzyko genotoksyczności dla rozwijającego się płodu. Ponadto, metabolity antranoidów, takie jak reina, przenikają do mleka kobiecego, co może wpływać na organizm karmionego niemowlęcia, mimo że ich ilość jest niewielka. W związku z tym lekarz powinien jednoznacznie informować pacjentki o bezwzględnym przeciwwskazaniu do stosowania tych preparatów w ciąży i podczas karmienia piersią, podkreślając ryzyko dla dziecka oraz konieczność rozważenia alternatywnych, bezpiecznych metod terapeutycznych.
aktywny metabolit, aloe-emodyna, antranoid, bez czarny, bezpieczeństwo stosowania, emodyna, kora kruszyny, listek senesu, metoda terapeutyczna, mleko kobiece, Normosan, owoc bzu czarnego, preparat ziołowy, produkt leczniczy, reina, ryzyko genotoksyczne, wywiad farmakologiczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Normosan fix 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/saszetkę

Lek Normosan fix, zawierający 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A na saszetkę, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki takie jak kora kruszyny, liść senesu, owoc kminku, owoc bzu czarnego, liść mięty pieprzowej (w tym mentol), rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae), brzozę oraz bylicę pospolitą. Ponadto, preparat nie powinien być stosowany w stanach patologicznych przewodu pokarmowego, takich jak niedrożność jelit, zwężenie jelit, atonia jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy oraz ból brzucha o nieznanej etiologii. Ciężkie odwodnienie z niedoborem wody i elektrolitów stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Lek jest również przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią, ze względu na potencjalne przenikanie substancji czynnych przez łożysko i do mleka matki.
Wskazane jest odradzanie stosowania Normosan fix u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hiponatremia, odwodnienie) bez konsultacji lekarskiej, a także u osób zgłaszających nagły, silny ból brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego, gorączkę, nudności, wymioty lub objawy odwodnienia. Preparat może wchodzić w interakcje z lekami przeciwarytmicznymi, diuretykami (szczególnie tiazydowymi i pętlowymi), glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), lekami wydłużającymi odstęp QT oraz innymi środkami przeczyszczającymi, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Długotrwałe stosowanie u pacjentów z przewlekłymi zaparciami może prowadzić do uzależnienia, zaburzeń funkcjonowania jelit, przewlekłych zaburzeń elektrolitowych oraz melanosis coli. W związku z powyższym, stosowanie Normosan fix wymaga dokładnej oceny przeciwwskazań i stanu klinicznego pacjenta, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność terapii.
atonia jelit, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, digoksyna, diuretyk pętlowy, diuretyk tiazydowy, glikozyd nasercowy, glukofrangulinę A, hipokaliemia, hiponatremia, kora kruszyny, lek przeciwarytmiczny, lek przeczyszczający, liść mięty pieprzowej, listek senesu, melanosis coli, niedrożność jelit, odwodnienie, owoc bzu czarnego, owoc kminku, przewlekłe zaparcie, rośliny baldaszkowate, uzależnienie od leków przeczyszczających, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie okrężnicy, zapalenie wyrostka robaczkowego, zwężenie jelit
Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Bez czarny (Sambucus nigra L.) jest składnikiem preparatów ziołowych Normosan i Normosan fix, zawierających odpowiednio 10,1-23,7 g oraz 0,142-0,332 g owocu bzu czarnego na jednostkę produktu. Aktualnie brak jest dedykowanych badań oceniających wpływ tych preparatów na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Produkty te zawierają również inne substancje roślinne, w tym korę kruszyny, listek senesu, owoc kminku oraz liść mięty pieprzowej, a także antrapochodne w ilości 22,02-29,79 mg glukofranguliny A na 1,4 g produktu, co może wpływać na indywidualną reakcję pacjenta.
bez czarny, charakterystyka produktu leczniczego, funkcje psychomotoryczne, glukofranguina A, kora kruszyny, liść mięty pieprzowej, listek senesu, Normosan, owoc kminku, preparat ziołowy, produkt leczniczy złożony, substancja czynna, substancja roślinna
Leksykon substancji czynnych
Kminek – Wskazania do stosowania

Kminek (Carum carvi L., fructus) jest składnikiem produktów leczniczych stosowanych głównie w dwóch obszarach terapeutycznych: krótkotrwałym leczeniu sporadycznych zaparć oraz łagodzeniu dolegliwości trawiennych. W preparatach takich jak Normosan i Normosan fix, kminek występuje w ilości 0,490 g na saszetkę 1,4 g i jest stosowany w formie odwaru lub naparu, przeznaczonych dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia. Radirex PLUS zawiera kminek jako składnik złożonego wyciągu płynnego, stosowanego tradycyjnie w zaparciach. W leczeniu dolegliwości trawiennych, tabletki Labofarm zawierają 150 mg sproszkowanego korzenia mniszka z owocem kminku (2:1), wykorzystywane przy uczuciu pełności, wzdęciach oraz niewystarczającym wydzielaniu żółci i soku żołądkowego. Kminek występuje wyłącznie w preparatach złożonych, co podkreśla jego synergistyczne działanie z innymi roślinnymi składnikami, takimi jak kora kruszyny, liście senesu, korzeń mniszka czy liść mięty pieprzowej.
dolegliwości trawienne, kora kruszyny, korzeń mniszka, korzeń rzewienia, liść mięty pieprzowej, liście senesu, niewystarczające wydzielanie soku żołądkowego, niewystarczające wydzielanie żółci, Normosan, Normosan fix, owoc kminku, owoc kopru włoskiego, Radirex PLUS, tabletki przeciw niestrawności, uczucie pełności, wyciąg płynny, wyciąg z ostropestu, wzdęcia, zaburzenia trawienia, zaparcie, zaparcie sporadyczne, zioła do zaparzania, związki antranoidowe
Leksykon substancji czynnych
Mięta pieprzowa – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Mięta pieprzowa (Mentha piperita L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jej stosowanie w okresie ciąży i laktacji budzi istotne wątpliwości ze względu na brak wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo. Charakterystyki produktów wskazują, że nie zaleca się stosowania mięty pieprzowej u kobiet ciężarnych i karmiących piersią, zarówno w formie liści do zaparzania, jak i wyciągów. Przykładowo, produkt Iberogast, zawierający ekstrakt z mięty pieprzowej, nie wykazał szkodliwego wpływu na reprodukcję w badaniach na zwierzętach, jednak ze względów ostrożnościowych jego stosowanie w ciąży jest odradzane. Brak jest również danych dotyczących przenikania składników mięty do mleka kobiecego oraz ich wpływu na niemowlęta, co wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści przez lekarza prowadzącego.
antranoidy, ciąża i laktacja, ekstrakt z mięty pieprzowej, genotoksyczność, Iberogast, karmienie piersią, kora kruszyny, liść senesu, metabolity, mieszanki ziołowe, mięta pieprzowa, mleko kobiece, Nervosan, płodność, produkty lecznicze, reina, Vamelan, wpływ na reprodukcję
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Normosan 22,02-29,79 mg antrapochodnych w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g

Produkt leczniczy Normosan zawiera 22,02-29,79 mg antrapochodnych (w przeliczeniu na glukofrangulinę A/1,4 g), jednak nie przeprowadzono kompleksowych badań przedklinicznych oceniających bezpieczeństwo całego preparatu. Badania in vitro wykazały mutagenne i genotoksyczne właściwości składników kory kruszyny, takich jak emodyna i frangulina, które indukowały wzrost mutacji i naprawę DNA w modelach mikrosomalnych Salmonelli oraz hepatocytach szczura. Emodyna wykazała wpływ na długość cyklu rujowego oraz nefropatię u myszy. Pochodne hydroksyloantracenu wykazywały mutagenność in vitro, jednak nie potwierdzono tego w badaniach in vivo, gdzie obserwowano głównie toksyczność nerek i jelita grubego oraz toksyczność reprodukcyjną związaną z nasileniem biegunki u matek. Dla listków senesu brak jest odrębnych badań, jednak dane z badań strąków senesu wskazują na odwracalne zmiany przerostowe nabłonka jelita grubego i żołądka oraz zmiany w nerkach przy dawkach ≥300 mg/kg/dzień (odpowiednik 16-242 mg/kg u człowieka), bez zaburzeń czynnościowych.
aloe-emodyna, antrapochodne, badania rakotwórczości, bez czarny, cykl rujowy, emodyna, genotoksyczność, gromadzenie pigmentu, indukcja naprawy DNA, kminek, kora kruszyny, listek senesu, mięta pieprzowa, naprawa DNA, nefropatia, NOEL, pierwotne hepatocyty, przerost nabłonka, sennozydy, składniki aktywne, splot nerwowy okrężnicy, strąki senesu, toksyczność reprodukcyjna, właściwości mutagenne, wpust żołądka, wyciąg alkoholowy, zmiany rozrostowe
Leksykon substancji czynnych
Glukofrangulina A – Przeciwwskazania stosowania

Glukofrangulina A, pochodna antrachinonu obecna w korze kruszyny, jest aktywnym składnikiem leków przeczyszczających takich jak Normosan i Normosan caps. Preparaty te są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki (w tym mentol i rośliny z rodziny Apiaceae w przypadku Normosan), a także w stanach takich jak niedrożność i zwężenie jelit, atonia jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, choroby zapalne jelit (m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy), bóle brzucha o nieustalonej etiologii oraz ciężkie odwodnienie z niedoborem elektrolitów. Preparaty są również przeciwwskazane w ciąży i okresie karmienia piersią ze względu na możliwość przenikania substancji przez barierę łożyskową i do mleka matki oraz ryzyko stymulacji skurczów macicy. Dzieci poniżej 12 roku życia nie powinny stosować tych leków z powodu zwiększonego ryzyka zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i rozwoju zależności od środków przeczyszczających.
atonia jelit, atonia okrężnicy, bariera łożyskowa, biodostępność leku, ból brzucha nieznanego pochodzenia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nowotworowa jelita grubego, choroba zapalna jelit, glikokortykosteroid, glukofrangulina A, gospodarka wodno-elektrolitowa, kora kruszyny, lek moczopędny, lek przeczyszczający, nadwrażliwość, niedobór elektrolitów, niedrożność jelit, niewydolność serca, odwodnienie, perforacja jelit, perystaltyka jelitowa, preparat osmotyczny, skurcz macicy, stężenie leku w osoczu, uzależnienie od środków przeczyszczających, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zapalenie wyrostka robaczkowego
Leksykon substancji czynnych
Bez czarny – Właściwości farmakodynamiczne

Bez czarny (Sambucus nigra L.) jest składnikiem preparatów przeczyszczających Normosan i Normosan fix, występując odpowiednio w ilościach 10,1-23,7 g/100 g mieszanki oraz 0,142-0,332 g/saszetkę (1,4 g). W tych produktach działa synergistycznie z pochodnymi 1,8-dihydroksyantracenowymi z kory kruszyny (16,4-23,6 g/100 g; 0,230-0,330 g/saszetkę) i listka senesu (7,9-14,3 g/100 g; 0,110-0,200 g/saszetkę), które stanowią główne substancje czynne o działaniu przeczyszczającym. Całkowita zawartość substancji czynnych, przeliczona na glukofrangulinę A, wynosi 22,02-29,79 mg na 1,4 g produktu, co odpowiada dawce terapeutycznej. Mechanizm działania opiera się na pobudzeniu perystaltyki jelita grubego oraz modulacji wydzielania i absorpcji wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻), prowadząc do zwiększenia objętości płynu w świetle jelita i ułatwienia pasażu mas kałowych.
8-dihydroksyantracenowa, absorpcja elektrolitów, antron reiny, bakterie jelitowe, bez czarny, działanie przeczyszczające, efekt antyabsorpcyjny, emodyno-9-antron, glukofrangulina, glukofrangulina A, kora kruszyny, lek przeczyszczający kontaktowy, liść mięty pieprzowej, listek senesu, mechanizm farmakodynamiczny, nabłonek okrężnicy, O-diglikozyd, O-monoglikozyd, owoc bzu czarnego, owoc kminku, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, pochodna antracenowa, połączenia międzykomórkowe, sennozyd, β-O-glikozyd
Leksykon substancji czynnych
Kruszyna – Dawkowanie i sposób podawania

Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) jest źródłem związków antranoidowych, które stanowią aktywne składniki leków przeczyszczających. Maksymalna dobowa dawka glikozydów hydroksyantracenowych wynosi 30 mg, a preparaty są wskazane dla pacjentów powyżej 12 roku życia. Dawkowanie jest indywidualizowane, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki, aby uzyskać miękki stolec. Preparaty dostępne są w różnych formach: tabletki drażowane (Alax, 10-15 mg antranoidów/tabletkę), zioła do zaparzania (Normosan i Normosan fix, 22,02-29,79 mg antranoidów/porcję), syrop (Radirex PLUS, 12,7 mg/15 ml) oraz tabletki przeciw niestrawności Labofarm (60 mg sproszkowanej kory/tabletkę, 3,8 mg glukofrangulin). Czas działania wynosi 8-12 godzin, co uzasadnia podawanie preparatów wieczorem lub przed snem.
Alax, aloina, antrapochodna, antrazwiązek, działanie przeczyszczające, Frangula alnus, glikozyd hydroksyantracenowy, glukofrangulina, glukofrangulina A, kora kruszyny, lek przeczyszczający, miękki stolec, niestrawność, Normosan, Normosan fix, Radirex PLUS, Rhamnus frangula, substancja czynna, tabletka drażowana, tabletka przeciw niestrawności, związek antranoidowy