Właściwości farmakokinetyczne preparatu Normosan fix

Preparat Normosan fix zawierający kompozycję ziołową z korą kruszyny i listkami senesu jako głównymi składnikami aktywnymi charakteryzuje się złożonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie przeczyszczające. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych zachodzących po podaniu preparatu, z uwzględnieniem metabolizmu głównych składników aktywnych.¹

Metabolizm glikozydów kory kruszyny

Glikozydy antrachinonowe zawarte w korze kruszyny (Rhamnus frangula L.) mają strukturę β-O-glikozydową, która warunkuje ich specyficzny metabolizm w przewodzie pokarmowym. Te związki nie podlegają hydrolizie przez enzymy trawienne człowieka, co oznacza, że nie są wchłaniane w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Dopiero w jelicie grubym, pod wpływem flory bakteryjnej, następuje ich przekształcenie do aktywnych metabolitów, głównie emodyno-9-antronu.²

Wchłanianiu w przewodzie pokarmowym ulegają głównie aglikony antrachinonowe, które następnie są metabolizowane w wątrobie do odpowiednich pochodnych glukuronidowych i siarczanowych. Badania farmakokinetyczne wykazały, że po podaniu doustnym wyciągu z kory kruszyny, w moczu można wykryć reinę, emodynę oraz śladowe ilości chryzofanolu, co potwierdza częściowe wchłanianie tych związków.³

Metabolizm sennozydów z listków senesu

Podobnie jak w przypadku glikozydów kory kruszyny, sennozydy (β-O-glikozydy) obecne w listkach senesu (Cassia senna L. lub Cassia angustifolia Vahl) nie są wchłaniane w górnym odcinku przewodu pokarmowego ani nie podlegają rozkładowi przez enzymy trawienne człowieka. W jelicie grubym, pod wpływem bakterii, sennozydy są przekształcane w antron reiny – aktywny metabolit odpowiedzialny za działanie przeczyszczające.⁴

W przeciwieństwie do glikozydów, aglikony obecne w preparacie są wchłaniane już w górnej części jelita.⁵ Badania na zwierzętach z wykorzystaniem radio-znaczonych antronów reiny wprowadzonych bezpośrednio do kątnicy wykazały, że absorpcja tych związków jest niewielka – mniejsza niż 10%.⁶

Biotransformacja i wydalanie składników aktywnych

W obecności tlenu antron reiny ulega utlenianiu do reiny i sennidyn. Te metabolity można wykryć we krwi głównie w formie koniugatów glukuronidowych i siarczanowych.⁷

Wydalanie metabolitów składników aktywnych Normosan fix przebiega kilkoma drogami:

• Po doustnym podaniu sennozydów, około 3-6% metabolitów jest wydalanych z moczem⁸
• Część metabolitów jest wydalana z żółcią⁹
• Większość sennozydów (około 90%) jest wydalana z kałem w postaci polimerów (związków polichinonowych)¹⁰
• Około 2-6% sennozydów jest wydalanych z kałem w formie niezmienionej lub jako sennidyny, antron reiny i reina¹¹

Badania farmakokinetyczne u ludzi

W badaniach farmakokinetycznych przeprowadzonych u ludzi, którym podawano doustnie strąki senesu (zawierające 20 mg sennozydów) przez 7 dni, maksymalne stężenie reiny we krwi osiągało wartość 100 ng/ml. Istotna obserwacja dotyczy braku akumulacji reiny w organizmie podczas wielodniowego stosowania preparatu.¹²

Przenikanie metabolitów do mleka i przez łożysko

Aspektem istotnym z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania preparatu Normosan fix u kobiet w ciąży i karmiących piersią jest fakt, że aktywne metabolity zarówno listka senesu, jak i kory kruszyny, w szczególności reina, przenikają w niewielkiej ilości do mleka matki.¹³

Ponadto, badania na zwierzętach wykazały, że reina przechodzi przez łożysko, choć w małych ilościach, co może mieć znaczenie przy rozważaniu stosowania leku u kobiet w ciąży.¹⁴

Charakterystyka farmakokinetyczna preparatu – podsumowanie

Właściwości farmakokinetyczne preparatu Normosan fix wynikają bezpośrednio z charakterystyki jego głównych składników aktywnych – glikozydów antrachinonowych z kory kruszyny oraz sennozydów z listków senesu. Substancje te działają jako proleki, które ulegają aktywacji dopiero w jelicie grubym pod wpływem bakterii jelitowych, przekształcając się w aktywne metabolity (głównie antron reiny i emodyno-9-antron). Taki mechanizm warunkuje miejscowe działanie przeczyszczające w jelicie grubym przy ograniczonym wchłanianiu systemowym, co przekłada się na profil bezpieczeństwa preparatu przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami.¹⁵