działanie toksyczne metotreksatu
Metotreksat (MTX) to analog kwasu foliowego, który działa jako antagonista kwasu foliowego poprzez hamowanie enzymu reduktazy dihydrofolianowej, co prowadzi do zaburzenia syntezy DNA, RNA i białek. Jest to lek stosowany w leczeniu nowotworów, chorób autoimmunologicznych (reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca) oraz jako lek immunosupresyjny.
Działanie toksyczne metotreksatu może objawiać się w różnych układach organizmu. Najczęściej obserwuje się hepatotoksyczność (wzrost enzymów wątrobowych, stłuszczenie wątroby, w skrajnych przypadkach zwłóknienie i marskość), mielotoksyczność (supresja szpiku kostnego prowadząca do leukopenii, trombocytopenii i niedokrwistości) oraz nefrotoksyczność (uszkodzenie kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek).
Toksyczność metotreksatu może dotyczyć również przewodu pokarmowego (zapalenie błony śluzowej, nudności, wymioty, biegunka), układu oddechowego (śródmiąższowe zapalenie płuc, zwłóknienie płuc) oraz skóry (wysypka, rumień, fotowrażliwość). U niektórych pacjentów opisywano także działanie neurotoksyczne, objawiające się bólami głowy, zaburzeniami widzenia, a w ciężkich przypadkach encefalopatią.
Ryzyko toksyczności metotreksatu zwiększają: zaburzenia czynności nerek, jednoczesne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, antybiotyków (szczególnie trimetoprim-sulfametoksazol), probenecydu, salicylanów oraz hipoalbuminemia. Toksyczność może być zminimalizowana przez suplementację kwasu foliowego, odpowiednie nawodnienie pacjenta oraz monitorowanie parametrów laboratoryjnych. W przypadku ciężkiego zatrucia metotreksatem stosuje się leukoworynę (folinian wapnia) jako antidotum.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Anacard medica protect 75 mg
Stosowanie kwasu acetylosalicylowego w postaci tabletek dojelitowych Anacard medica protect 75 mg jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne salicylany, skazą krwotoczną, czynną chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy oraz u osób z napadami astmy oskrzelowej wywołanymi przez salicylany lub NLPZ. Ponadto, lek nie powinien być stosowany jednocześnie z metotreksatem w dawkach ≥15 mg/tydzień ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność serca, wątroby i nerek, gdzie zaburzenia metabolizmu i wydalania leku zwiększają ryzyko kumulacji i działań niepożądanych.
choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność serca, ciężka niewydolność wątroby, czynność skurczowa macicy, działanie przeciwpłytkowe, działanie toksyczne metotreksatu, encefalopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, metotreksat, nadwrażliwość na substancję czynną, napad astmy oskrzelowej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, powikłanie krwotoczne, przedłużony czas krwawienia, retencja płynów, salicylan, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, stłuszczenie wątroby, tabletka dojelitowa, trzeci trymestr ciąży, zaburzenie krzepnięcia krwi, zamknięcie przewodu tętniczego, zespół Reye’a