jaskra posteroidowa
Jaskra posteroidowa to wtórna postać jaskry, która rozwija się w wyniku stosowania steroidów, zwłaszcza kortykosteroidów. Leki te, podawane miejscowo (w formie kropli do oczu, maści), okołogałkowo, ogólnoustrojowo lub wziewnie, mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez zmniejszenie odpływu cieczy wodnistej z oka.
Mechanizm powstawania jaskry posteroidowej wiąże się ze zmianami w beleczkowaniu, gdzie kortykosteroidy zwiększają odkładanie się substancji pozakomórkowej, hamują fagocytozę i zmniejszają aktywność komórek śródbłonka beleczkowania. Czynniki ryzyka obejmują wcześniejszą pierwotną jaskrę otwartego kąta, krótkowzroczność wysokiego stopnia, cukrzycę oraz predyspozycje genetyczne.
Objawy jaskry posteroidowej mogą pojawić się w różnym czasie od rozpoczęcia terapii steroidowej – od kilku dni do kilku tygodni, zależnie od drogi podania i siły działania leku. Charakteryzuje się wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego, który może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego i ubytków w polu widzenia. U pacjentów przyjmujących kortykosteroidy konieczne jest regularne monitorowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Leczenie jaskry posteroidowej polega przede wszystkim na odstawieniu lub zmniejszeniu dawki steroidów, jeśli jest to możliwe. W przypadku konieczności kontynuacji terapii steroidowej stosuje się leki obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe. W ciężkich przypadkach może być konieczne leczenie chirurgiczne, takie jak trabekulektomia lub implantacja zastawek.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fluorometolon – Działania niepożądane
Fluorometolon, stosowany miejscowo w okulistyce w postaci kropli o stężeniu 1 mg/ml (Flarex, Flucon), jest kortykosteroidem narażonym na wywoływanie licznych działań niepożądanych, głównie dotyczących narządu wzroku. Najczęściej obserwuje się podrażnienie i przekrwienie oka (częstość niezbyt często, ≥1/1 000 do <1/100), podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (również niezbyt często), a rzadziej obrzęk, świąd, osłabienie ostrości wzroku, jaskrę, zaćmę podtorebkową, ubytek pola widzenia, rozszerzenie źrenicy i opadanie powieki (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1 000). Działania niepożądane o częstości nieznanej obejmują ból oka, uczucie ciała obcego, niewyraźne widzenie, nasilone łzawienie oraz zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co wymaga regularnego monitorowania podczas terapii długoterminowej. Kortykosteroidy mogą maskować objawy zakażeń oka, co sprzyja rozwojowi infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych (rzadko), a także powodować reakcje alergiczne i upośledzenie gojenia tkanek (również rzadko). Bardzo rzadko (<1/10 000) może dojść do perforacji rogówki, zwłaszcza u pacjentów ze ścieńczeniem rogówki lub twardówki.
ból oka, ciało obce w oku, ciśnienie wewnątrzgałkowe, efekt odbicia, fluorometolon, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, jaskra, jaskra posteroidowa, kortykosteroid, krople do oczu, lek steroidowy, łzawienie, nadwrażliwość, narząd wzroku, niewyraźne widzenie, obrzęk oka, octan fluorometolonu, opadanie powieki, osłabienie ostrości wzroku, perforacja rogówki, podrażnienie oka, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, przekrwienie oka, przewód nosowo-łzowy, reakcja alergiczna, rozszerzenie źrenicy, ścieńczenie rogówki, ścieńczenie twardówki, świąd oka, ubytek pola widzenia, upośledzenie gojenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie smaku, zaćma podtorebkowa, zakażenie oka, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wtórne, zwapnienie rogówki - Leksykon substancji czynnych
Fludrokortyzon – Przedawkowanie
Przedawkowanie fludrokortyzonu, syntetycznego mineralokortykosteroidu, prowadzi do nasilonego działania mineralokortykoidowego, skutkującego retencją sodu i wody oraz hipokaliemią. W przypadku ostrego przedawkowania tabletek (np. Cortineff, Fludrocortisone Adamed) zaleca się natychmiastowe podanie dużej ilości płynów, ewentualne płukanie żołądka lub prowokowanie wymiotów oraz monitorowanie ciśnienia tętniczego i parametrów życiowych przez minimum 48 godzin. Przypadkowe spożycie kropli lub maści (Dicortineff, Cortineff ophtalm.) zwykle nie powoduje ciężkich działań niepożądanych, a postępowanie ogranicza się do rozcieńczenia leku płynami. Przewlekłe przedawkowanie objawia się nasileniem objawów takich jak nadciśnienie tętnicze, obrzęki, hipokaliemia, osłabienie mięśni, kardiomegalia oraz jaskra posteroidowa w przypadku preparatów ocznych.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie glikokortykotropowe, działanie niepożądane, elektrolity w surowicy, fludrokortyzon, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, jaskra posteroidowa, kardiomegalia, mineralokortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, obrzęk, płukanie żołądka, preparat oczny, przedawkowanie przewlekłe, retencja sodu, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon substancji czynnych
Fluorometolon – Wskazania do stosowania
Fluorometolon, dostępny w postaci kropli do oczu o stężeniu 1 mg/ml (produkty Flucon i Flarex), jest kortykosteroidem stosowanym w leczeniu niezakaźnych stanów zapalnych oka, obejmujących zapalenia spojówki (alergiczne, przewlekłe, autoimmunologiczne), rogówki (powierzchowne punktowe, immunologiczne, po urazach chemicznych/fizycznych), przedniego odcinka błony naczyniowej (iritis, iridocyclitis) oraz w terapii zespołu suchego oka z komponentem zapalnym. Preparaty zawierają benzalkoniowy chlorek i fosforany, co wymaga uwagi u pacjentów z nadwrażliwością. Przed zastosowaniem fluorometolonu konieczne jest wykluczenie etiologii infekcyjnej, ocena nasilenia stanu zapalnego, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz ocena stanu rogówki, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem jaskry, cukrzycą lub podejrzeniem infekcji Herpes simplex.
alergiczne zapalenie spojówek, chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, infekcja oportunistyczna, jaskra posteroidowa, nieinfekcyjne zapalenie rogówki, niezakaźny stan zapalny oka, octan fluorometolonu, powierzchowne punktowe zapalenie rogówki, przednie zapalenie błony naczyniowej, przewlekłe zapalenie spojówek, ścieńczenie rogówki, wiosenne zapalenie spojówek, zaćma posteroidowa, zapalenie alergiczne, zapalenie pooperacyjne, zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki gałkowej, zapalenie spojówki powiekowej, zapalenie tęczówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zespół suchego oka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Cortineff ophtalm. 0,1% 1 mg/g
Przedawkowanie maści do oczu Cortineff ophtalm. 0,1% (fludrokortyzonu octan 1 mg/g) nie jest dobrze udokumentowane w literaturze, a główne ryzyko wiąże się z długotrwałym, nieprawidłowym stosowaniem preparatu. Najpoważniejszym powikłaniem jest jaskra posteroidowa, charakteryzująca się wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego, co może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego i ubytków w polu widzenia. Inne objawy przedawkowania obejmują miejscowe podrażnienie (zaczerwienienie, pieczenie), reakcje alergiczne (zwłaszcza u osób uczulonych na lanolinę 100 mg/g), przemijające zaburzenia widzenia oraz zaćmę posteroidową, która rozwija się przy długotrwałej terapii. Dawka kumulacyjna i czas ekspozycji mają większe znaczenie niż pojedyncza aplikacja.
alergia na lanolinę, chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, Cortineff ophtalm, fludrokortyzonu octan, glikokortykosteroid, jaskra posteroidowa, konsultacja okulistyczna, leczenie przeciwjaskrowe, maść do oczu, podrażnienie oka, reakcja nadwrażliwości, ubytek w polu widzenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie ostrości wzroku, zaćma posteroidowa, zmętnienie soczewki - Leksykon substancji czynnych
Octan hydrokortyzonu – Przedawkowanie
Octan hydrokortyzonu, stosowany w preparatach takich jak Hemkortin-HC (5 mg/g w maści, 10 mg w czopku) oraz Oxycort A (10 mg/g w maści do oczu), wykazuje niskie ryzyko ostrego przedawkowania, co potwierdza brak zgłoszonych przypadków zatrucia. W przypadku przypadkowego połknięcia czopków doodbytniczych (10 mg + 10 mg) zaleca się wykonanie płukania żołądka w celu eliminacji substancji. Szczególną uwagę należy zwrócić na długotrwałe, nieprawidłowe stosowanie maści okulistycznej Oxycort A, które może prowadzić do jaskry posteroidowej – poważnego powikłania okulistycznego manifestującego się wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego i uszkodzeniem nerwu wzrokowego.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, czopek doodbytniczy, działanie niepożądane, jaskra posteroidowa, konsultacja specjalistyczna, kortykosteroid, leczenie okulistyczne, maść do oczu, octan hydrokortyzonu, oksytetracyklina, płukanie żołądka, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, siarczan cynku, toksyczność, uszkodzenie nerwu wzrokowego - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oxycort A (10 mg + 10 mg)/g
Przedawkowanie maści do oczu Oxycort A, zawierającej oksytetracyklinę chlorowodorek oraz octan hydrokortyzonu w stężeniu 10 mg/g każdej substancji, wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko rozwoju jaskry posteroidowej. Jest to powikłanie okulistyczne wynikające z długotrwałej ekspozycji na kortykosteroidy, objawiające się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym. W przypadku podejrzenia przedawkowania lub wystąpienia objawów jaskry posteroidowej, konieczne jest natychmiastowe odstawienie preparatu oraz wdrożenie specjalistycznego leczenia przeciwjaskrowego. Brak jest szczegółowych danych dotyczących ostrego przedawkowania, co wymaga indywidualnej oceny klinicznej i monitorowania pacjenta.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Flucon 1 mg/ml
Fluorometolon w stężeniu 1 mg/ml (Flucon) jest kortykosteroidem stosowanym miejscowo w okulistyce, którego profil działań niepożądanych obejmuje głównie zaburzenia narządu wzroku. Do najważniejszych działań niepożądanych należą: zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (częstość nieznana), które może prowadzić do jaskry posteroidowej, ból oka, podrażnienie, uczucie dyskomfortu i ciała obcego, niewyraźne i nieostre widzenie, przekrwienie oraz nasilone łzawienie. Długotrwałe stosowanie może skutkować poważniejszymi powikłaniami, takimi jak zaćma podtorebkowa, uszkodzenie nerwu wzrokowego, opóźnienie gojenia ran oraz zwiększona podatność na infekcje wtórne bakteryjne, wirusowe lub grzybicze. Ponadto, u pacjentów z chorobami prowadzącymi do ścieńczenia rogówki lub twardówki istnieje ryzyko perforacji, a u osób ze znacznym uszkodzeniem rogówki bardzo rzadko obserwowano zwapnienie rogówki, związane z obecnością fosforanów w składzie leku.
ból oka, ciało obce w oku, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysgezja, fluorometolon, infekcja wtórna, jaskra posteroidowa, kanał nosowo-łzowy, kortykosteroid miejscowy, łzawienie, miejscowe kortykosteroidy, nieostre widzenie, niewyraźne widzenie, opóźnione gojenie ran, perforacja rogówki, perforacja twardówki, podrażnienie oka, przekrwienie oka, ścieńczenie rogówki, ścieńczenie twardówki, steroid oczny, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie pola widzenia, zaćma podtorebkowa, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie wirusowe, zmętnienie soczewki, zwapnienie rogówki